MUSİKİ YOLU

GAZEL

Mende Mecnundan füzun aşıklık istidadı var
Aşık-ı sadık menem Mecnun’un ancak adı var

Kıl tefahür kim senin hem var ben tek aşıkın
Leyla'nın Mecnun’u Şirin’in eğer Ferhad’ı var

Ehl-i temkinem meni benzetme ey gül bülbüle
Derde sabrı yok anın her lahza bin feryadı var

Öyle bed-halem ki ahvalim görende şad ol
Her kimin kim dehr cevrinden dil-i naşadı var

Gezme ey gönlüm kuşu gafil feza-yı aşkta
Kim bu sahranın güzer-gahında çok sayyadı var

Ey Fuzuli aşk menin kılma nasihten kabul
Akıl tedbiridir ol sanma ki bir bünyadı var

Açıklaması

Bende mecnundan daha fazla aşıklık özellikleri var
Sadık olan aşık benim, Mecnunun sadece adı var

Ben senin aşığınım ki bununla övünmelisin
Nasıl Leylanın Mecnunu, Şirinin Ferhadı var

Aklım başımda ey gül beni bülbüle benzetme
Onun derde sabrı yok her an feryadı var

Öyle kötü haldeyim ki halimi görenler mutlu olur
Zamanın çarkından kimin neşesiz bir gönlü var

Ey gönlümün kuşu, aşk aleminde boş boş gezme
Çunku bu alemin her yolunda birçok avcısı var

Ey Fuzuli! Aşkı yasaklayan nasihatçıya uyma
O aklın tedbiridir sanmaki onun bir temeli var

DİNLE-Musiki Yolu Geleneksel İcra Grubu

2007-03-03T10:32:00.009+02:00

MUSİKİ YOLU GELENEKSEL İCRA GRUBU

Meşk Kayıtları

Hüzzam Makamında Hanende Taksimi-Ali Sarıgül

Hüzzam İlahi-Bir Ne Derttir Ona Derman Bulunmaz-Savaş Ş.Barkçin

Uzzal Satırları-Fihrist-i Makamat-Ahmet Avni Konuk

Nikriz İlahi-Aşıklar Sadıklar İşitmiş Olun-Ahmet Dede(Zekaizade)

Hicaz Kanto-Müşkil İmiş Aşıkından Ayrılmak-La edri

Dilkeşide Satırları-Fihrist-i Makamat-Ahmet Avni Konuk

DİNLE-Neyzen Halil Dikmen

2007-03-03T10:30:00.004+02:00

Taksimler

Peşrevler

DİNLE-Dr.Emin Kılıç Kale

2007-03-03T10:27:00.002+02:00

DR. EMİN KILIÇ KALE

Küpeler

Gülşende Yine Ah ü Enin Eyledi Bülbül
Gözlerim Görmek İster Daim Seni
Durmaz İşler ta Ciğerden Hançerinin Yaresi
Müşkil İmiş Aşıkından Ayrılmak

DİNLE-Neyzen Hacı Emin Dede

2007-03-03T10:24:00.016+02:00

NEYZEN HACI EMİN DEDE

Fihrist-i Taksimat'tan Taksimler

Neyzen Dr. Emin Kılıç Kale Üflüyor:

Segah Taksim
Acemaşiran Taksim

DİNLE-Ahmet Avni Konuk

2007-03-03T09:21:00.004+02:00

2006-11-15T23:45:00.001+02:00

ÜÇ DİKKAT(Üç Bilinç Hali):

Bir bütün olarak var oluşumuz algılanabilen iki bölümden oluşur: Bunların birincisi, hepimizin algılayabildiği cismani beden, ikincisi ise yalnızca “görücü”lerin algılayabileceği bizlere devasa saydam yumurtalar görünümü veren bir koza olan saydam bedendir.

Büyücülüğün en önemli amaçlarından biri bu saydam kozaya ulaşabilmektir. Bu amaç rüya görmenin incelikli bir biçimde kullanımı ve yapma-ma adı verilen ve oldukça titizlik gerektiren dizgisel bir uygulama ile gerçekleşir. Yapma-ma tüm varoluşumuzu, saydam kısmin farkına varmaya yönelten alışılmadık bir eylemdir.

Bilincimiz gelişigüzel üç bölüme ayrılır:

Bu bölümlerin en küçüğüne Birinci Dikkat adı verilir. Bu her normal insan tarafından gündelik yaşamla başa çıkabilmek için geliştirilen bilinçtir ve cismani bedenin farkındalığını kapsar. Bu hayvansal dikkattir. Deneyim süreci sayesinde gündelik hayatın sayısız yönünü gerçekten halleden karmaşık, detaylı ve son derece hassas bir yetenek olarak gelişir. Diğer bir deyişle insanın düşünebileceği her şey ilk dikkatin parçasıdır. İlk dikkat sıradan bir insan olarak her şeyimizdir. Hayatımızı bu kadar kesin yöneten bir tesirin altında İlk Dikkat, sıradan bir insanın sahip olacağı en değerli varlıktır. Belki bizim en değerli varlığımızdır.

Görücülerin “gördüklerine” göre ilk dikkat farkındalık parıltısının çok yüksek bir parlaklığa ulaşmış halidir.

Daha geniş olan ve İkinci Dikkat adı verilen bölüm, saydam kozamızı algılayabilmemiz için gerek duyduğumuz farkındalıktır. Saydam bedenin farkındalığını kapsayan İkinci Dikkat, özenli bir eğitim süreciyle yada ani bir sarsıntı sonucu ortaya çıkmadığı taktirde yaşamımız boyunca geri planda kalır. İkinci Dikkat, farkındalık parıltısının daha karışık ve uzmanlık gerektiren bir durumudur. Bilinmeyenle ilgilidir. İnsanın kozası içinde kullanılmayan yayılımlar değerlendirilirse oluşur. İkinci Dikkat uzmanlık gerektirir. Bunun sebebi bu kullanılmayan yayılımları değerlendirmek için bir insanın alışılmadık, ayrıntılı taktikleri üstün bir düzenle ve yoğunlaşmayla uygulaması gerektirdiğindendir. İnsanın rüya görürken rüya gördüğünün ayırdına varacak yoğunluğa ulaşması İkinci Dikkatin ön koşuludur. Bu yoğunlaşma şekli günlük hayatla uğraşırken sahip olduğumuz bilinçlilik gibi bir bilinçlilik türü değildir. İnsanın imgeleyebileceği en geniş alandır. Hatta öyle geniştir ki sınırsız sayılabilir.

Bilincimizin en büyük parçasını oluşturan son bölümse Üçüncü Dikkat adını alır. Bu cismani ve saydam bedenlerimizin farkındalığının tanımlanamaz özelliklerini kaynaştıran sınırsız bilinçtir. Bir kişi Üçüncü Dikkat’in alanına girerse tüm varlığı gerçek özüne yani bir enerji patlamasına dönüşür. Savaşçıların dövüştükleri alanlar, Üçüncü Dikkat’e ulaşabilmek için bir tür eğitim niteliği taşıyan İkinci Dikkat’tir. Ulaşılması güç ama bir kez ulaşıldıktan sonra son derece verimli olan bir durumdur bu. Üçüncü Dikkat’e, farkındalık parıltısı içten gelen bir ateşe dönüştüğü zaman ulaşılır. Ölüm anında tüm insanlar bilinmeyene girer, fakat bazıları çok kısa bir an için ve sadece “Kartal”ın besinini arıtmak için üçüncü dikkate ulaşır.

İnsanın üstün başarısı, bu dikkat derecesine yaşam gücüne sahipken, titrek bir ışık gibi “Kartal”ın gagasına doğru yuvarlanan bedensiz bir farkındalığa dönüşmeden ulaşmaktır.

2006-11-15T23:45:00.000+02:00

SONSUZLUK:

Sonsuzlıktan daha yalnız bir şey yoktur. Ve bizim için insan olmaktan daha rahat bir şey yoktur. Bu da aslında başka bir çelişki. İnsan nasıl hem insanlık bağlarını koruyup hem de tamamıyla mutlulukla ve amaçlı olarak sonsuzluğun mutlak yalnızlığına atılabilir? Bu bilmeceyi çözdüğünde sonuncu yolculuğuna hazır olacaksın.

Tabii biz hiçiz ama bu kesin bir meydan okuyuşun da temeli. Biz hiçler sahiden sonsuzluğun yalnızlığı ile yüz yüze gelebiliriz.

2006-11-15T23:44:00.000+02:00

NİYET(Tin,soyut,açıklanamaz,nagual):

Niyeti bilmenin tek yolu, niyet ile onu hissedebilen canlılar arasında, canlı bir bağlantı olduğu zaman onu tanımaktır. Büyücüler tarafından yapılan her hareket, niyet ile bağlarını güçlendirmek yada niyetin kendisi tarafından başlatılmış bir işe karşılık yapılır. Büyücüler, sürekli olarak tinin belirmesini beklerler. Böyle belirmelere "tinin jestleri" yada basitçe"yoralar" denir.

Niyet gözlerle niyet edilir.Bunun böyle olduğunu biliyorum. Yine de aynen senin gibi, ben de bildiğimi tam saptayamıyorum. Büyücüler bu belirgin zorluğu, son derece açık bir şeyi kabullenerek açıklarlar:

İnsanoğlu en çılgın düşlerimizden daha karmaşık ve gizemlidir. Tüm söyleyeceğim gözlerin bunu yaptığıdır. Nasıl olduğunu bilmiyorum ama yapıyorlar bunu. Niyeti onlarda var olan, açıklanamaz bir şeyle çağırıyorlar, parıldamalarındaki bir şeyle. Büyücüler niyetin mantıkla değil gözlerle deneyimlendiğini söylerler.

Niyet her yerdedir. Dünyayı oluşturan şey niyettir. İnsanlar, bu bağlamda tüm canlı varlıklar niyetin esiridir. Onun pençeleri arasındayız. Bize istediği her şeyi yaptırabilir. Bizi harekete geçiren güç o. Hatta bizi öldüren o.

Bununla birlikte bir savaşçı olduğumuzda, niyet bizimle dost olur. Bizi özgür bırakır. Kimi zaman da bizi bekliyormuş gibi gelir bizi bulur.

2006-11-15T23:43:00.000+02:00

KARTAL:

Tüm canlı varlıkların yazgısını yöneten güce “Kartal” adı verilir. Bunun nedeni, bu gücün kartal olması yada kartala benzemesi değil “görücü”nün gözüne ölçülemeyecek derecede büyük bir kartal olarak görünmesinden, sonsuza doğru yükselen bir kartal gibi dimdik durmasındandır.

“Kartal” yeryüzünde yaşamış ve ölmüş, tıpkı onlara yaşamlarını sağlayan sahipleriyle buluşmak üzere hiç durmaksızın ateşin çevresinde dönüp duran sinekler gibi gagasına doğru akan tüm yaratıkların bilincini parçalayıp yutar. Çünkü bilinç “Kartal”ın gıdasıdır.

“Kartal”, tüm yaşayan varlıkların yazgılarını yöneten güç, eşit biçimde ve aynı anda tüm bu canlı varlıkların yansımasıdır. Bu nedenle bir insanın “Kartal”a yakarması, ondan iyilik dilemesi, merhamet beklemesi söz konusu olamaz. “Kartal”ın insan olan bölümü bütünü yerinden oynatamayacak denli önemsizdir.

“Görücü” “Kartal”ın isteklerini, O’nun yaptıklarına bakarak anlayabilir. “Kartal” her ne kadar hiçbir canlının koşullarından etkilenmese de her birine bir armağan bahşetmiştir. “Kartal”ın istediği ve inandığı kişi, bilinç ateşini elinde bulundurma gücünü edinir. Bütün canlılara bahşedilmiştir bu güç, eğer isterse özgürlüğün kapılarını açsın ve içine girsin diye. Özgürlük kapılarını gören “görücüler” ve bu kapıdan içeri girenler bilirler ki “Kartal” bu armağanı bilinci ölümsüzleştirmek için vermiştir.

2006-11-15T23:42:00.000+02:00

KUSURSUZLUK:

Kusursuzluk, her ne ile meşgulsen elinden geleni yapmaktır.

Bütün bu kusursuzluk meselelerinin anahtarı, zamanın olmadığı duygusudur. Kararlama bir yöntem olarak dünyadaki bütün zamana sahip olan ölümsüz bir varlık gibi hareket ettiğin ve böyle hissettiğin zaman kusursuz değilsindir. Böyle zamanlarda dönüp etrafına bakmalısın, o zaman anlayacaksın ki zamanın olduğu duygusu bir budalalıktır. Bu dünyada baki kalan olmamıştır.

Kusursuzluk gerçekten özgür olan tek edimdir ve bu sebeple de bir savaşçının ruhunun hakiki ölçüsüdür.
Bir savaşçı asla kuşatılamaz. Kuşatılmak kişinin tehdit edilecek şahsi bir servetinin olduğu anlamına gelir. Oysa bir savaşçının kendi kusursuzluğu dışında sahip olduğu hiçbir şeyi yoktur ve kusursuzluk tehdit edilemez.

2006-11-15T23:41:00.000+02:00

KEDER:

Gündelik işlerin geçici huzuru bizleri uyuşturur, bu yüzden hareketli yaşamlarımız boyunca bu dalgınlık düzeyinin ötesine geçme olanağı bulamayız.

Yaşamımız sona ermek üzereyken yazgı ile kalıtımsal dalgınlığımız değişik bir yapı kazanır. Günlük işlerimizi bir sis perdesi arkasından görmemizi sağlamaya başlar. Ne yazık ki bu uyanış her zaman dalgınlığımızı işlevselliğe ve olumlu bir buluşa dönüştürecek gücümüz kalmadığında, yaşlanmadan doğan güç kaybı ile birlikte gelir. Bu noktada elimizde kalan , şekilsiz , acı bir kederdir. Açıklanamayan bir şeye duyulan özlem ve bunu kaçırmış olmanın basit öfkesi.

2006-11-15T23:40:00.000+02:00

İSTEMEK:

İstemektir bizi mutsuz kılan. Ama, hiç bir şey istememeyi öğrenirsek, elimize geçen en ufak şey bile gerçek bir armağana dönüşüverir. Üzülmeyi bırak. Yoksul olmak yada kusurlu olmak yalnızca bir düşüncedir. Tiksinmek de öyledir, açlık da acı çekmek de.

Düşkünlüğün en kötü biçimidir bence isteklerine gem vurmak. Çünkü bunu yapan kişi, büyük bir şeyler yaptığı kanısına saplanır. Oysa kendi iç dünyasına kapanmaktan başka bir şey yapmıyordur o kişi.

2006-11-15T23:38:00.000+02:00

İNSANIN ŞEMASI:

İnsanın şeması çizilirse iki tane ana merkez görülür:

1-Akıl

2-İstenç

Akıl doğrudan doğruya konuşma noktasına bağlıdır(Konuşma yoluyla akıl dolaylı olarak diğer üç noktayla hissetme, düşleme ve görme ile bağlantılıdır). Diğer ana merkez istenç doğrudan doğruya hissetme ve görmeye bağlanmıştır. Ancak dolaylı olarak akla ve konuşmaya bağlıdır.

Bunlar bir ışıltılı varlığın(insan) tellerindeki sekiz noktadır.Bir büyücü şemada görülebileceği gibi bir insanın her şeyden önce istenç olduğunu, çünkü istencin doğrudan doğruya üç noktaya, hissetme, düşleme ve görmeye bağlı olduğunu, ondan sonra insanın bir akıl olduğunu söyler.Bu(akıl) doğal olarak istençten daha küçük bir merkezdir, sadece konuşma ile bağlantılıdır.

Diyebiliriz ki her birimiz dünyaya sekiz nokta getiririz. Bunlardan bir tanesi akıl ve konuşma herkes tarafından bilinir. Hissetme her zaman belirsizdir, fakat bir şekilde tanınır. Ancak insan sadece büyücülerin dünyasında tam anlamıyla düşleme, görme ve istenç ile tanışır ve nihayet o dünyanın dış sınırlarında diğer ikisi ile karşı karşıya kalır. Bu sekiz nokta insanın bütünlüğünü oluşturur. Hepimiz ışıltılı, sınırsız ve sırrına ulaşılamaz varlıklarız. Bizim kararımız olmayan bir gaye ile birbirimize yapıştık.

Bizler algılayıcılarız.Bir bilinciz biz. Bizler nesne değiliz. Sınırsızız biz. Katılığın ve nesnelerin dünyası , yeryüzündeki yolculuğumuzu elverişli hale getirmenin bir yoludur. Bu sadece bize yardım etmesi için oluşturulmuş birer tanımdır. Bizler yada daha doğrusu aklımız bu tanımın sadece bir tanım olduğunu unutur ve hayatımız boyunca nadiren içinden çıktığımız bir kısır döngüde kendi bütünlüğümüzü tuzağa düşürürüz.

Bizler algılayıcılarız. Gerçi algıladığımız dünya bir yanılsamadır. Bu dünya doğduğumuz andan itibaren bize söylenen bir tanım tarafında yaratılmıştır.

Biz ışıltılı varlıklar iki güç çemberiyle doğarız fakat dünyayı yaratmak için sadece birini kullanırız. Doğduktan sonra hemen kancalanan bu çember akıldır ve ona konuşma refakat eder. Bu ikisi kendi aralarında dünyayı kurar ve gözetir.

Yani aslında senin aklının ayakta tutmak istediği dünya aklın kabul etmeyi ve savunmayı öğrendiği bir tanım ve bu tanımın dogmatik ve dokunulmaz kuralları tarafında yaratılmıştır o dünya.

Işıltılı varlıkların gizi hiç bir zaman kullanılmayan başka bir güç çemberine-istenç'e- sahip olmalarıdır. Büyücülerin hilesi sıradan insanın hilesiyle aynıdır. Her ikisi de bir tanıma sahiptir. Sıradan insan bu tanımı aklıyla destekler, büyücü ise istenciyle destekler. Her iki tanımın da kendi kuralları vardır. Ve bu kurallar algılanabilir. Fakat büyücülerin avantajı şudur ki istenç akıldan çok daha yutucudur.

Bütün insan hiç çocuğu olmamış insandır. Çocuğu olan insan eksik insandır. Eksik kişinin mide bölgesinde bir delik vardır(İnsanın ışıltılı varlığında büyücüler tarafından "görülür"). Bu delik midenin sol yanındaysa çocuk seninle aynı cinsten, sağ yanındaysa karşı cinstendir. Sol yandaki delik siyah, sağ yandaki kahverengidir.

Bir insan çocuk sahibi olduğunda o çocuk tinimizin keskinliğini köreltir.Bir kadının kızı olursa o takdirde onun keskinliğinin sonu gelmiş demektir. Bir oğlan çocuğu babasının en büyük parçasını çalar, kız da anasının. Çocuğu olmuş insanlar kendilerinde bir eksiklik olduğunu bilirler. Daha önceleri onlarda olan bir delişmenliğin, bir sinirliliğin, bir erkin eksikliğini hissederler. Onlar artık evin çevresinde koşuşan enerji dolu, düşlerle dolu o küçük çocuklara geçer. Yani tam olan çocuğu. Çocuklara baktığınız zaman onların cüretkar olduklarını, zıplayarak devindiklerini görürüz. Onların ana babalarına baktığımızdaysa, onların temkinli ve ürkek olduklarını anlarız. Artık zıpladıkları yoktur. Onlar keskinliklerini yitirmişlerdir.

Boş bir adam her zaman bir kadının tamlığını kullanır. Tam bir kadın kendi tamlığında tehlikelidir, bir erkekten daha tehlikeli. Öyle bir kadın güvenilmezdir, huysuzdur, asabidir ama büyük değişikler sergileyebilir. O tür kadınlar kendilerini toparlayıp istedikleri yere varabilirler. Orada bir şey yapmazlar ama bu zaten onların yaşamlarında bir şey olmamasındandır. Oysa boş insanlar artık o şekilde sıçrayamazlar ama güvenilirlerdir. Boş insanlar birazcık devinmeden önce etraflarına bakan sonrada bir parça gerileyip sonra birazcık devinen solucanlara benzerler. Tam insanlar daima sıçrarlar, perende atarlar.

İnsan keskinliğini çalıp geri almak zorundadır. Bizim onu çalarak ona sahip olmamız ve muhafaza etmemiz gerekir.

Yapmamız gereken ilk şey çocuğumuza olan sevgimizi reddetmektir. İnsan sevmemeyi değil, onlara şefkat göstermemeyi öğrenmelidir.

2006-11-15T23:37:00.000+02:00

İÇSEL DİYOLOĞU DURDURMA:

Bir öğretmenin ilk yaptığı, gördüğümüzü düşündüğümüz dünyanın sadece bir görüş, dünyanın bir tanımı olduğu fikrini ortaya atmaktır. Bir öğretmenin her çabası bu noktayı çömezine isbat etmeye yöneliktir.Fakat bunu kabullenmek insanın yapacağı en zor şeylerden biri gibi görünüyor. Bizler halimizden memnun bir şekilde, bizi sanki her şeyi biliyormuşuz gibi hareket etmeye ve hissetmeye zorlayan dünyanın özel bir görünüşüne kaptırmışız kendimizi. Bir öğretmen attığı ilk adımdan itibaren bu görüşü durdurmayı hedefler. Büyücüler bunu “içsel diyoloğu durdurma” diye adlandırırlar ve bir çömezin öğrenebileceği en önemli tekniğin bu olduğuna inanırlar.

2006-11-15T23:36:00.000+02:00

GÖRMEK:

"Gördüğün" zaman insanlar başka türlü görünürler.

Dünyaya bakmak istediğimde senin gördüğün gibi görürüm onu. Sonra "görmek" isteyince, kendi bildiğim o değişik biçimde bakarım ve sezerim.

Bir şeye bakınca görmeyiz onu, yalnızca bakmış oluruz. "Görmeyi" bilmiyorsan her şey her bakışında aynıymış gibi görünür sana. Oysa "görmeyi" öğrenince, bir şey onu her "görüşünde" aynı olamaz.Ama gene de aynı şeydir.

"Gördüğün" zaman her şey kendine özgü biçimler alır.Bir gün gelip yenilgiye uğramanın, yaşamın kaçınılmaz bir koşulu olduğunu bilmelisin. İnsanlar ya utkun yada yenik olurlar. Bu iki nitelik onların "görmeden" önceki durumlarını gösterir. Oysa "görme" siler götürür bu utkun yada yenik olma kuruntusunu.

İnsan bir kez "görmeyi" öğrendi mi hiç bir şey olmadan her şey olmuş sayılır. Yani yok olmuş demektir. Ama yine de ortadadır. Ben derim ki insan istediği her şey olabilir o zaman. Ne ki bir şeycik istemez. O öbür insanlarla oyuncak gibi oynama yerine, onları kendi saçmalıklarının ortasında karşılar.

"Görebilen" bir adamın artık pek etkin bir ilintisi kalmamıştır çevresindekilerle. "Görme" olayı onu o ana dek bildiği her şeye karşı yansızlaştırmıştır. "Görmek" bilmenin garip bir hissidir. Bir şeyi şüphenin gölgesi olmadan bilmektir. "Görmek" her şeyin çekirdeğini çırılçıplak ortaya koymak, bilinmeyene tanık olmak ve bilinemeyene de bir göz atmaktır.

Herkes "görmenin" gözlerle yapıldığını sanma yanılgısına düşer. Bu kulaklara neyin ne olduğunu söyleyen bir sestir.

2006-11-15T23:35:00.000+02:00

BÜYÜCÜLÜK ÖĞRETİSİ:

Geçmiş zamanların büyücüleri tarafından geliştirilen öğretim düzeninde iki grup yönerge vardır:

"Sağ yan öğretileri" denen grup "normal bilinçlilik"te uygulanır. Diğerine "Sol yan öğretileri" denir ve sadece "yüksek bilinçlilik"te uygulanır.

Bu iki grup öğreti, öğretmenlerin çömezlerini üç uzmanlık alanında eğitmelerine izin verir:

1-Farkındalıkta ustalık, 2-İz sürme sanatı, 3-Niyette ustalık. Bu üç uzmanlık alanı, büyücülerin bilgi arayışında karşılarına çıkan üç bilmeceydi.

1-FARKINDALIKTA USTALIK: Aklın bilmecesi idi.Büyücülerin algı ve farkındalığın gizeminin ve enginliğinin ayırdına vardıklarında yaşadıkları şaşkınlık.

2-İZ SÜRME SANATI: Yüreğin bilmecesi idi. Büyücülerin iki şeyin farkına vardıklarında yaşadıkları hayret. İlki bizim algı ve bilincimizin özelliğinden dolayı dünyanın durağan ve gerçek görünmesi. İkincisi, değişik algılama özelliklerini kullanmaya başlarsak dünyada durağan ve gerçek görünen şeylerin değişmesi.

3-NİYETTE USTALIK: Tinin bilmecesiydi yada soyutun çelişkisi. Büyücülerin insani durumumuz ötesinde yansıttıkları düşünce ve davranışlar.

2006-11-15T23:34:00.000+02:00

KENDİNİ ÖNEMSEME:

Kendini fazla önemseme en büyük düşmanımız bizim. Bizi güçsüz düşüren, dostlarımızın yaptıklarına ve yapmadıklarına duyduğumuz gücenme duygusudur. Kibir, zamanımızın çoğunu başkaları tarafından yapılanlara alınarak geçirmemizi sağlar.
"Yeni Görücüler" kibri, savaşçılar olarak yaşamlarımızdan silmemiz için elimizden geleni yapmamızı önerirler. ben bu öneriyi uyguladım ve bütün çabamla sana en çok kibri yaşamımızdan çıkardığımız an incitilemez hale geleceğimizi göstermeye çalıştım.
Kibrin üzerinden nezaketle gelinmez. Kibir basit ve masum bir şey değildir. Bir yandan bizde iyi olan her şeyin özü, öte yandan da çürümüş olan her şeyin özü.

2006-11-15T23:33:00.000+02:00

FARKINDALIK:

Bir "görücü" için gerçek tüm canlı varlıkların ölmek için çabaladığıdır. Ölümü durduran farkındalıktır.
"Görücüler" için yaşamak farkında olmaktır. Sıradan insan için ise farkındalık bir organizma olmaktır.

2006-11-15T23:32:00.000+02:00

EŞ:

Hepimizin, bütün ışıltılı varlıkların bir "eş"i vardır. Bir savaşçı bunun farkında olmayı öğrenir, hepsi bu.
Görünen o ki bizi bunun farkına varmaktan koruyan baş edilmez engeller var. Bunun farkına varmayı bu kerte eşsiz bir başkaldırı haline getiren bu engellerdir.
Eş insanın kendisidir ve hiç bir şekilde onunla karşı karşıya gelinmez.

2006-11-15T23:31:00.000+02:00

ERK:

Güçlü bir bedenin gizi senin ne yaptığında değil, ne yapmadığındadır. Erkin anahtarı, nasıl yapıldığını bildiğin şeyi yapmamaktır.
Yapmış olduğun hiç bir şey yüzünden pişmanlık duymamalısın. Zira insanın kendi edimlerini kaba, çirkin yada kötü diye etiketlemesi kendi kendine yersizce önem vermesidir.

2006-11-15T23:30:00.002+02:00

DÜNYA:

Çevremizdeki her şeyi anlatmak için kullandığımız terim dünya. "Görücüler" "orada bir madde dünyası olduğunu düşünmemizin sebebi farkındalığımızdır" derler. Fakat gerçekte oradaki akışkan, sürekli hareket eden ve yine de değişmeyen, sonsuza kadar değişmeyecek olan "Kartal"ın yayılımlarıdır

2006-11-15T23:30:00.000+02:00

BÜYÜCÜLÜĞÜN BASAMAKLARI:

İlk adım "çömez" olma kararıdır. Çömezler kendileri ve dünya hakkındaki görüşlerini değiştirdikten sonra ikinci adımı atarak kendi üzerlerinde mutlak denetim ve disiplin sağlayarak "savaşçı" olurlar. Sabır ve zamanlamanın özümsenmesinden sonra sıra üçüncü adıma, "bilgi adamı" olmaya gelir. Bilgi adamları, "görmeyi" öğrenerek dördüncü adımı attıklarında artık "görücü" olurlar.

2006-11-15T23:29:00.000+02:00

BÜYÜCÜLERİN AÇIKLAMASI:

Büyücüler bizim bir "hava kabarcığı" içinde olduğumuzu söylerler. Bu doğduğumuz anda içine konulduğumuz bir "hava kabarcığı"dır. Başlangıçta bu kabarcık açıktır, fakat sonra bizi içine alıp mühürleyene kadar kapanmaya başlar. Bu kabarcık bizim algımızdır. Bütün hayatımız boyunca bu kabarcığın içinde yaşarız. Ve bu kabarcığın yuvarlak iç bükey duvarlarında tanık olduklarımız kendi yansımamızdır.

Eğer duvarlarda tanık olduğumuz şey kendi yansımamızsa, o zaman yansıtılan şey gerçek bir şey olmalı.
Yansıtılan şey bizim dünya görüşümüzdür. Bu görüş ilkin bir tanımdır. Doğduğumuz andan itibaren bize verilen bir tanım. Sonra bu tanım görüş olmaya başlar.

Öğretmenin görevi, bu tanımı yeniden düzenlemektir.

2006-11-15T23:28:00.000+02:00

BİRİNCİ VE İKİNCİ ERK ÇEMBERLERİ:

Varlığımızın özü algılama, büyüsü ise bilinçliliktir. Algılama ve bilinçlilik, işlevsel, biribirinden ayrılmaz bir bütündür. Birincisi "Tonal Dikkati", bir başka deyişle sıradan insanın günlük olayları algılama bilinçliliğini kullanma yetisidir. Bu dikkat biçimine "Birinci Erk Çemberi" denir. Bu bizim günlük yaşamımızın algılarına düzen veren , olduğu gibi kabul ettiğimiz bir yetidir.

İkinci alan ise "Nagual Dikkati"dir. Bu, büyücülerin bilinçlikiklerini sıra dışı dünya üzerine yöneltme anlamına gelir. Bu dikkat alanına ise "İkinci Erk Çemberi" denir. Bu herkeste vardır ama yalnızca büyücülerce kullanılır.

"Birinci Erk Çemberi" yaşamımızın çok erken dönemlerinde ayarlanır ve yaşamımızın tümüyle bundan ibaret olduğu sanısıyla yaşarız.

"İkinci Erk Çemberi" yada "Nagual Dikkati" insanlığın ezici çoğunluğunda gizli kalır. Yalnızca ölüm anında açığa çıkar. Yine de buna ulaşmak için bir yol vardır ve tüm insanlık için açıktır. Ne ki yalnızca büyücüler bu yoldan yürür ve bu yola rüya görme yöntemiyle girilir.

"Nagual Dikkati"ne varmanın bir yöntemi yoktur. Ama bazı önemli noktalar vardır. Rüyalarda elleri bulmak ilk aşamadır. Daha sonra nesneleri bulmaya, evler sokaklar gibi belirli biçimleri aramaya dek uzar gider."Nagual Dikkat"ni ayarlamamız ve bunu yüksek derecede geliştirmemiz sonucunda öteki öz ortaya çıkar. Bu rüya görme sırasında orta çıkan özdeş bir varlıktır.

2006-11-15T23:27:00.000+02:00

ÖZGÜRLÜK:

Zincirlerimizi kırmak muhteşem ve aynı zamanda arzu edilmez bir şeydir. Çünkü kimse özgür olmak istemez.

Zincirlerimiz bir kez koptumu artık gündelik hayatın sorunlarına bağlı değilizdir. Orada yaşarız ama ona ait olmadan. Ona ait olmamız için insanların sorunlarını paylaşmamız gerekir. Zincirlerimiz olmadan da bunu yapamayız.
Özgürlük kuşu kararsızlığa tahammül edemez. Bir kez uçup gittimi bir daha geri gelmez.

2006-11-15T23:25:00.000+02:00

BÜYÜCÜ:

Bir büyücü olabilmesi için insanın tutkulu bir kimse olması gerekir. Tutkulu bir insanın dünyevi edinçleri vardır, aziz tuttuğu şeyleri vardır. Hiç bir şeyi yoksa bile tuttuğu bir yolu vardır.

Büyücülerin sanatı her şeyin dışında olmak ve farkına varılmaz olmaktır. ve her şeyden ziyade, büyücülerin sanatı erklerini asla heba etmemektir.
Bizler dünyanın imgelerini dikkatimizle yakalarız. Bir erkek büyücünün eğitilmesi çok güçtür. Zira dikkati her zaman kapalıdır,bir şey üzerine odaklanmıştır. Oysa bir kadın dikkatini hiç bir şey üzerine odaklamadığından dolayı her zaman açıktır.
Büyücülerin iki dönemi vardır:
Birincisi insan oldukları dönem.
İkincisi ise artık insan olmadıkları dönemdir. Öğretmenlik yapmak için gelirler ve işleri bitince giderler.

2006-11-15T23:24:00.001+02:00

BİLGELİK:

Bilgelik bize azar azar ve acı vererek ulaşır.

2006-11-15T23:24:00.000+02:00

BÜYÜCÜLÜK:

Bildiğimiz sıradan dünyanın algılanmasında kullanılmayan erke alanlarını kullanma, sıradan algının farkında olmadığı şeyleri algılama yetisi.

2006-11-15T23:22:00.000+02:00

BİLGİ ADAMI:

Bilgi adamı yürek yaşıyan bir yol seçer ve o yolu izler.Sonra da bakar, kıvanır, güler, ardından da "görür" ve "bilir". Çok geçmeden yaşamının hepten tükenivereceğini bilmektedir. O da herkes gibi bir yere ulaşılamayacağını bilir, bilir çünkü "görmektedir." Yani hiç bir şeyin hiç bir şeyden daha önemli olmadığını bilir. Bir başka deyişle bilgi adamında onur yoktur, saygınlık yoktur, aile,san, vatan yoktur.Yalnızca yaşanacak bir hayat vardır onda.

Bilgi adamı hiç bir şeyi kontrol etmeden kontrolü elinde tutar. Aklımız pek dar kafalıdır ve her zaman bedenimizle arası açıktır. Elbette bu sadece bir ifade tarzıdır. Bir bilgi adamının zaferi bu ikisini bir araya getirmektir.

Bilgi

2006-11-15T23:19:00.001+02:00

BİLGİ:

Bilgi erktir. Ona ilişkin konuşmak için bile yeterli erki ancak uzun bir sürede toplayabilir insan. Zorluk, bilginin onu açıklayacak sözler olmadan var olabileceğini anlamaya yanaşmamamızdan kaynaklanır. Bilgi ve dil ayrı şeylerdir.

Büyücülük Sözlüğü

2006-11-15T22:24:00.005+02:00

-Giriş

-Bilgi
-Bilgi Adamı
-Bilgelik
-Birinci ve İkinci Erk Çemberleri
-Büyücü
-Büyücülerin Açıklaması
-Büyücülük
-Büyücülüğün Basamakları
-Büyücülük Öğretisi
-Dünya
-Erk
-Eş
-Farkındalık
-Görmek
-İçsel Diyoloğu Durdurmak-Kartal
-İnsanın Şeması
-İstemek
-Keder
-Kendini Önemsemek
-Kusursuzluk
-Niyet
-Özgürlük
-Sonsuzluk
-Üç Dikkat

Giriş

2006-11-15T22:15:00.003+02:00

Ali SARIGÜL

Amerikalı yazar ve antropolog Carlos Castaneda'nın dilimize çevrilen ilk iki kitabını yıllar önce okumuştum. O zamanlar üzerinde pek durmamıştım. Onun dikkatleri üzerine çekmeye çalışan egzantrik bir yazar olduğunu düşünmüştüm.

Aradan yıllar geçti, Castanedan'ın yeni kitapları Türkçe'ye çevrildi. Arayışımızın ve yolculuğumuzun bir sonucu olarak Carlos'u yeniden okumanın şartları oluştu. Okurken aldığım notlardan bir sözlük ortaya çıktı. Carlos'un çok kullandığı kavramları esas alan bu sözlüğün maddelerini yayımlamak aklıma geldi .

Carlos Cataneda'nın düşünceleri pek çok yenilik içerdiği gibi, diğer kadim ve çağdaş öğretilerle de benzerlikler içeriyor. Fakat O'nun aydınlanma, olgunlaşma,kemale erme, konusunda ilginç olan yanı diğer öğretilerin pek çoğunda görülen zihinsel aksiyon(tefekkür, meditasyon vb.) yerine doğrudan eylemi öne çıkarması kanımca. Ayrıca şamanizm inançları ile de irtibatlı oluşu onun öğretisinde derin bir yeryüzü sevgisini öne çıkarıyor. Bunun ise insan yüreğine ferahlık veren bir sevinç yaratması ilgiye değer.

Bir Yeni Çağ(New Age) düşünürü olan Carlos gözlerimizin önüne büyülü bir dünya açıyor. Bu anlamda onun bir "büyücü" olduğu kesin. Onun açtığı büyülü dünyaya girmede yayınlayacağımız sözlük bir ilk adım olabilir. Ancak o büyülü dünyayı anlamak için onun kitaplarını okumak ve incelemek gerekir.

Resim: Carlos Castaneda

Klasik Türk Musikisi Nasıl Bir Musikidir?

2006-04-13T11:26:00.000+03:00

Dr. Emin Kılıç KALE

1-"Bildirir esrar-ı Hakk'ı ehl-i aşka daima Kulhüvallahü ehad neva-ı nayıma"(Eski bir neyin üzerine yazılmıştır.)

2-"Musiki ahlak-ı beşeri tasfiye eden bir ilm-i şeriftir.(Dede Efendi'nin meşk defterinden)

3- Bu musikinin esası makam ve usul olup saz ve nota teferruattır.

4- Itri, Dede Efendi, Zekai Dede, Ahmet Avni Konuk gibi büyük üstatlar saz ve nota bilmezlerdi. Bu dikkate değer irşat edici bir keyfiyettir.

5- Bu musiki, arzu edenlerin, heves edenlerin işi olmayıp kayıtsız şartsız onu sevenlerin işidir. Bundan dolayı bu musiki havas-ül havassa(seçilmişlerin seçilmişi) mahsustur sözünde isabet vardır. Bu işin böyle olduğu tecrübelerle sabittir.

6-Mevlana ve benzeri büyüklerin yaşantılarında önemli yer tutan musiki bu musikidir.

7- Yaratılışı bu işe müsait olanlar ilerledikçe görürler ki bu musiki doğrudan doğruya insanlığa seslenmektedir. Kısacası etki alanında sınır yoktur.

8- Bu işe girişen kimse yukarıdaki satırlar üzerinde çok düşünmelidir ki sonunda isabetsizlikle karşılaşmasın.

9-Arayıcı olanların kudret kaynağı şevktir. Bu şevk de musiki ile temas oranındadır. Bu kuvvetin kökü musikidir. Musiki vasıtası ile uluhiyet temaşa edilir. Bunun sonucunda şevk sahibi olunur, yani o kuvvet kazanılır.

10-Musiki insan sesidir. İlahi alemden haber verir. Musiki aletleri buna vasıta olur. En iyi vasıta olan ney'dir. Onun için dedegan hiç başka saza itibar etmemişlerdir.

11-En iyisi ney olduğu halde o da yine beş para etmez, esas insan sesidir. Hiçbir saz musikideki ilahi etkiyi insan sesinden daha mükemmel şekilde ortaya koyamaz.

12-Hiçbir bilgi branşı musikinin yaptığı etkiyi yapamaz.

13-Musiki güzel insan kimdir bunu anlatır.

14-Musikiden geçmeden aşık olunamaz. Çünkü insan güzele aşık olur. Bunu da bildiren musikidir.

15-Musiki zihinde öyle bir etki, öyle bir işleyiş tarzı yaratır ki neyin peşinde isen ona ulaşmada sana güç verir.

16-İnsan zihni varlığını iki şeye borçludur: Göz(cemal), kulak(musiki). Bu iki yerden zihin beslenir. İyi şekilde, kötü şekilde beslenir. İyi şekilde beslenmesinin gıda hazinesi musikidir.

17-İnsan beyninin 1/8 inin çalıştığı söylenir. Çalışmayan kısımların çalışır hale gelmesinde en etken araç musikidir.

18-Bu musiki(olması gereken, dedeganın tarif ettiği musiki) rakı içeni içmez kılar, paraya düşkün olanı paraya metelik vermez hale koyar. Sağlığı bozulanın sağlığını düzeltir. Öfkeli olanda öfke kalmaz. Ekmek yer baklava yemiş gibi olur. İnsanı şehvet hastalığından, düşkünlüğünden kurtaracak olan bu musikidir.

19-Musiki öyle bir bilimdir ki ancak hakiki manada dindar olanları duygulandırır.

http://musikiyolu.blogspot.com

Musiki Yolu Nedir?

2006-04-01T19:01:00.002+03:00

Ali SARIGÜL

Bir kişisel gelişim ve aydınlanma felsefesi olan Musiki Yolu’nu çok kısa olarak, musiki yoluyla özgürleşmek diye tanımlayabiliriz. Tasavvuf, Zen, Yoga ve Toltek gibi aydınlanmayı amaçlayan tüm kadim öğretilerde aydınlanmaya giden yolun, özgürleşmekten geçtiği ve bu mümkün olmadan aydınlanmanın ya da bizim geleneğimiz olan Sufizm’deki adıyla hidayete ermenin, daha doğrusu ermenin mümkün olmadığı altı çizilerek belirtilmiştir. Bütün bu kadim öğretilerde anahtar kavram özgürleşmedir. Bu nedenle öncelikle özgürleşmeden ne anladığımızı açmamız gerekir. Özgürleşmenin sözlük anlamı, bilindiği gibi bir şeyden kurtulma, bağımsızlaşma, tutsaklığın sona ermesi vb. olarak belirtilebilir. Dolayısı ile mahkumiyeti sona eren mahkum için özgürlüğüne kavuştu denir. Musiki Yolu’nun anlayışına göre ise özgürleşme, toplumsal kurallardan, hurafelerden özgürleşmedir. Mevlana toplumsal kuralları tanımlarken şöyle der: "İnsanlar ne ki kendilerine lazım atmışlar,ne ki kendilerine lazım değil almışlar" .Toltek felsefesinin yayıcılarından birisi olan Amerikalı yazar ve antropolog Carlos Castaneda ise bu konuda kahramanı Don Juan’ın ağzından şöyle söyler: "Dünya sonsuz bir giz kaynağı, insanların yaptıkları ise sonsuz bir saçmalıktır." Hintli büyük bilge Sri Nisargadatta Maharaj’ın özgürlüğe ulaşmış insana bakışı: "Özgürlüğe ulaşmış insan toplumsal değer yargılarına, adet ve geleneklere uymak zorunda değildir. O beklentilere uygun davranma durumunda olduğu zaman artık özgür değildir. Onun özgürlüğü anın gereklerini yerine getirmekte, durumun gereksinimine itaat etmekte yatar" şeklindedir.

Kişisel gelişim ve aydınlanma yolunda belli yerlere gelmiş insanlar kendi yaşadıkları toplum ve zamanlarda kaçınılmaz olarak toplumla ve onun kurallarıyla çatışmışlar ve bir çoğu bu yolda yaşamını yitirmiş kurallarıyla çatıştıkları toplumlar tarafından yok edilmişlerdir. Hallacı Mansur, Nesimi, Muhyiddin-i Arabi gibi isimler hemen akla gelen doğulu, bilgeler, ermişlerdir. Aynı şekilde batıda da Sokrat, Bruno gibi örnekler toplumları tarafından aynı nedenlerle cezalandırılmış, yok edilmiş seçkin insanlardır.

Ancak Musiki Yolu Felsefesi toplum kurallarını aşmadan özgürleşmenin mümkün olmadığını savunmakla birlikte toplum kurallarıyla çatışmayı doğru bulmaz. Bu yolu izleyenler topluma ve onun kurallarına saygılıdır. Musiki Yolu toplum ahlakının yanına kendi özel ahlakını koyar ve bu iki ahlak anlayışının çatışmadan yürütülmesini ön görür. Çünkü marifet burada, bu tutumdadır. Musiki Yolu toplumu düzeltmek, onun kurallarını değiştirmek savında değildir. Hiç bir toplumsal kurtuluş projesi ile ilgilenmez. Çünkü onun amacı bireysel gelişim ve aydınlanmadır.

Musiki Yolu bireysel gelişim ve aydınlanma yolunda bir ritüel olarak musikiyi kullanır. Bu musiki bu sitede yayınlanan diğer makalelerde de sözü edilen Klasik Türk Musikisi’dir. Bu musiki çok sayıda ve her biri insandaki değişik psikolojik nüanslara karşılık gelen makamları ve zengin nağme birikimiyle bu iş için son derece elverişlidir ve geleneğe bağlı olarak icra edildiğinde etki alanında sınır yoktur yani evrenseldir.

Bu musiki olması gerektiği şekilde kullanıldığında insanda özgürleşmek için gerekli alt yapıyı hazırlar ve yolda olan kişide bu değişimi gerçekleştirecek iradenin ortaya çıkmasını mümkün kılar.

http://musikiyolu.blogspot.com

Musiki Yolu'nun Aydınlanma Anlayışında Dokuz Basamak

2006-03-31T19:11:00.000+03:00

1. İnsanın temel psikolojik hali huzursuzluktur.

2. Bu huzursuzluğun kaynağı bedensel ve ruhsaldır.

3. Bu huzursuzluk insanı arayıcı yapar.

4. İnsan lisan-ı Kelam(İlahi-kozmik bilgi)den yoksun olduğu için bu arayışta yanlış yönlere yönlenir.

5. Tamlığa ulaşmanın ilk adımı fizyolojik(hormonal) dengenin sağlanmasıdır.

6. Bu dengenin sağlanabilmesi için Lisan-ı Kelâm ve Lisan-ı Hâl’den(Kozmik bilginin içselleşmesi) geçilir. Sonra Lisan-ı Elhan(musiki) rolünü oynar.

7. Musiki nağmeleri işlemez halde, uykuda olan hücreleri harekete geçirerek hormonal balansın sağlanmasını mümkün kılar.

8. Hormonal balansın sağlanması kişiyi kozmik bilgiyi alacak hale getirir.

9. Kozmik bilgiyi alan ve onu içselleştiren insan, Lisan-ı İstidat(Ölmeden önce ölmek,vahdet) seviyesine ulaşır. O, güneş ışığı altında yanan muma benzer. Görülmez ama temas ettiğini yakar.

http://musikiyolu.blogspot.com

Kozmik Çocuk Ve Yüreğimizin Hapishanesi

2006-03-30T19:18:00.000+03:00

Ali SARIGÜL

Saflığın, bozulmamışlığın simgesidir çocuk. Henüz üzerine yazılmamış beyaz bir kağıttır. Ana rahminde huzur, güven ve rahatta iken istemediği halde yeni bir aleme doğar ansızın. Ve ilk tepkisi keskin bir çığlıktır, acıdır. Ağlayarak ve istemeden doğar çocuk ve gariptir ki bu dünyadaki macerası sona erdiğinde yine ağlayarak ve istemeden ölür. Çocuk; huzur, güven ve rahatlık aleminden niçin dışarı atılır ve ondan beklenen nedir?

Ana rahminden ayrılıp bu dünyaya adım atan ve doğduğu andan itibaren acıyla tanışan insan için bir yolculuk başlar. Bir dönüş yolculuğudur bu ve bir zamanlar huzur, güven ve rahatta olunan aleme özlem nedeniyledir ki ona aşk diyoruz. İnsan tüm yaşamı boyunca bilinç altında taşıdığı o alemin özlemi içinde yaşar ve O'na kavuşmak için her yolu dener. İnsan denilen varlığın bu dünyadaki macerası bundan ibarettir. Bu dünyada yaptığımız her eylemin altında -bilinçli yada bilinçsiz-bu amaç, bu özlem yatar.

Bu yolculuk süresince her insan bir yalnızlık adasıdır. Yada kendi yüreğinin hapishanesinde yaşayan bir mahkumdur. Bu anlamda aydınlanmamış insanın yüreği bir hapishanedir. Bu hapishanede doğar ve bu hapishanede ölürüz. Yalnız gelir, yalnız gideriz . Hayat; yalnız olanın yalnız olana doğru yaptığı sonsuz bir keder ve hüzün yolculuğudur. Her hapishane gibi kapıları kilitlidir bu yürek hapishanelerinin ve açılmayı beklerler umutla. Bütün hapishanelerin kapıları dışarıdan açılır ve anahtar mahkumda değil gardiyandadır. Fakat yürek hapishanelerinin kapıları içerden açılır ve anahtar mahkumun boynunda asılıdır da yine de kapıyı açamaz yürek mahkumu. Neden?

Çünkü yürek mahkumuna kapıyı açmaması öğretilmiştir. Çünkü özgürlük vardır dışarıda ve özgürlük “korkulacak” bir şeydir. Toplum kurallarına, geleneğe, öğrenilmiş davranışlara uyma, atalara ve yönetenlere baş eğme ve yabancı olana düşmanlık öğretilmiştir. İnsana en çok yakışan ve onu gerçek insan yapacak olan özgürlük öğretilmemiştir. O nedenle mahkumun eli boynunda asılı olan anahtara gitmez, bir türlü.

Yapılması gereken, mahkumu boynunda asılı duran anahtarı kullanarak hapishanesinin kapısını içerden açmaya yüreklendirmektir.

Bu anahtara MUSİKİ ve izlenen yola da MUSİKİ YOLU diyoruz. Arzu edilen, yürek mahkumunun musikiyi kullanarak, kendi hapishanesinin kapısını içerden açabilmesi ve özgürlüğün sonsuz şarkısına katılabilmesi, tutsak insanlıktan özgür insanlığa yükselmesidir. İnsanın yapmış olduğu en önemli keşiflerden biri olan musikinin görevi budur.

Dünyadaki bütün kadim arayış ve kişisel gelişim öğretileri- ana rahmine dönülemeyeceğine göre- dönülecek yerin insanın kendi gönlü olduğu konusunda hemfikirdirler. Kendi yüreğinin hapishanesinden çıkan insan, daha sonra kapıları açılmış ve özgürlüğün yurdu olmuş kendi gönlüne girecektir. Kendi gönlüne giren tüm gönüllere girmiş ve dualite(ikilik) son bulmuş olur. Yolculuk senden sana doğrudur. Ana rahminin yerini gönül almıştır.

Doğumdaki hikmet budur, bu yolculuğa çıkılmasıdır. Bu yolculuk bizi kirlenen beyaz sayfamızı temizlemek suretiyle yeniden “çocuk” olmaya götürecektir. Ana karnındaki gibi saf, temiz, ve masum olabilmek için. Kozmik evoluasyonun istediği de budur ve adına hayat denilen bu yolculuğun sonunda ortaya çıkan ve tüm kozmik sırların kendisine açıldığı varlık yine bir “çocuktur” , ama ona "Kozmik Çocuk" demek yerinde olur.

http://musikiyolu.blogspot.com

Musiki Hikmete Dair Fendir

2006-03-29T19:25:00.000+03:00

Ali SARIGÜL

Erzurumlu İbrahim Hakkı hazretleri musikiyi böyle tarif ediyor: “Musiki hikmete dair fendir”. Keza klasik musikimizin büyüklerinden Hamamizade İsmail Dede de özel meşk defterine “Musiki ahlak-ı beşeri tasfiye eden bir ilm-i şeriftir” diye yazmış. Her iki büyük insan, İsmail Dede ve İbrahim Hakkı hazretleri, musiki konusunda aynı noktada birleşiyorlar. Bu ortak nokta musikinin bir fen yani ilim oluğu noktasıdır.

Musiki bir ilimdir. Bu hem zahiri hem de batıni anlamda böyledir. Bilindiği gibi musiki zahiri anlamda ses fiziğinin konusudur. Bu durum musikiyi aynı zamanda zahiri ilimler sınıfına sokar. Ama bizim asıl ilgilendiğimiz ve bu yazımızda üzerinde durmak istediğimiz husus, musikinin batıni bir ilim olarak, “ahlak-ı beşerin tasfiyesi” ve “hikmet” konusundaki rolü ve görevidir.

İnsanlık yaratılışından itibaren iki azim dava, iki azim görevle karşı karşıya kalmıştır:

1-İnsan türünün devamı-üremesi,

2-İnsan türünün ıslahı yani “ahlak-ı beşerin tasfiyesi”

İnsan türünün üremesi, bir canlı olarak gerek erkekte gerek dişide var olan doğal saik nedeniyle milyarlarca yıldır devam edip gelmektedir. Bu konuda önemli bir sorun yoktur. Bu konuda hızlı nüfus artışı bir problem gibi gösterilse de aslında bu bir problem değildir. Nüfus artışının bir problem gibi algılanması ve sunulması dünya kaynaklarının adil olmayan paylaşımı ve israfı nedeniyledir. Bu da dünyaya hâkim olan güçlerin ve sonuçta insanın yarattığı bir sorundur. Kaynakların adil paylaşımı, israfın ve insan haysiyetine yakışmayan lüks tüketimin önlenmesi, cahil ve geri bıraktırılmış insan topluluklarının kültür düzeylerinin gelişiminin önündeki engellerin kaldırılmasıyla bu sorunun çözümü mümkün olacaktır.

İnsan türünün ıslahı ise bütünüyle onun ruhsal gelişimi ve yükselmesiyle ilgilidir. Bu, adamın “âdem” olmasıyla ilgili bir süreç olup, tüm dinlerin, felsefelerin ve psikolojinin öncelikli konusudur. Biz, bu süreçte Dede Efendi ve İbrahim Hakkı hazretlerinin musiki tanımlarından yola çıkarak musikinin rolü üzerinde durmak istiyoruz. Hem İbrahim Hakkı hazretlerinin hem de İsmail Dede’nin musikinin bir fen yani ilim olduğu üzerinde ittifak ettiklerini daha önce belirtmiştik. Ama bu rast gele bir ilim olmayıp, insanlığın ahlakını düzelten, hikmete dair bir ilimdir. O halde hikmetin ne anlama geldiğini açmak gerekir. Kısaca şöyle özetleyebiliriz: Hikmet; eşyanın ahvalinden, harici ve batıni keyfiyetlerinden bahseden ilim. Herkesin bilmediği gizli sebep. Kâinattaki ve yaratılıştaki ilahi gaye. Sır, bilinmeyen nokta vb. İşte musiki bu tanımda belirtilen hususlara dair bir ilimdir. Öyle bir ilim ki ilahi sırrın anlaşılmasında en dolaysız vasıtadır. Bu nasıl olur?

Adamlıktan “âdem”liğe doğru giden yol(salikin seyr-i süluku), ancak değişimle ve bunun sonunda da dönüşümle mümkün olur. Bu hal kişinin hayvani vasıflarından kurtulması, ilahi vasıflarını kendi varlığında hâkim kılmasıyla mümkündür. Başka bir deyişle bu insanın nefs-i emmareden, nefs-i safiyeye doğru dönüşümüdür. Bu dönüşümde musiki, salikte değişim için gerekli olan iradenin ortaya çıkmasını mümkün kılan bir rol oynar. Zahiren bir titreşim, ama şifa verecek şekilde düzenlenmiş bir titreşim olan musiki, kişiyi hücresel düzeyde etkileyerek onun balanslı hale gelmesine ve dolayısı ile değişimi mümkün kılacak bedeni ve zihni iradenin ortaya çıkmasına yol açar.

http://musikiyolu.blogpot.com

Meşk

2006-03-28T19:31:00.000+03:00

Ali SARIGÜL

Klasik Musikimizin son büyük bestekârı fem-i muhsin Zekai Dede hazretlerine bir gün şöyle bir soru yöneltilir:

“Efendim, siz musikiden en çok ne zaman zevk duyarsınız; Beste yaparken mi, musiki dinlerken mi, ne zaman?” Zekai Dede bu soruyu şöyle cevaplar:

“Meşk ederken.”

Musikimizin öğretim yöntemi olan meşk sıradan bir öğretim yöntemi olmayıp onun kendine has hususiyetleri vardır. Geleneksel olarak musiki meşki şu şekilde yapılırdı:

Hoca ve öğrenci diz çökerek, karşılıklı otururlar. Hoca usul vurarak eseri öğrencisine bir kaç kez geçer. Malum olduğu üzere nota ve benzeri araçlar söz konusu değildir. Eser bütünüyle hocanın hafızasındadır ve o da kendi hocasından aynı şekilde meşk ederek eseri kendine mal etmiştir. Hoca eseri öğrencinin anladığına kanaat getirdikten sonra hocanın desturuyla öğrenci de meşke katılır. Öğrenci eseri sindirip kendine mal edinceye kadar o eserin meşkine devam edilir. Hoca eseri öğrencinin kendine mal ettiğine kani olduktan sonra yine hocanın desturuyla o eserin meşkine son verilir. Bu yöntem istisnasız tüm eserler için bu şekilde devam eder.

Zekai Dede musikiden en büyük zevki niçin eser meşk ederken alıyordu? Meşk sırasında öğrenci ve hoca arasında nasıl psikolojik bir süreç yaşanmaktadır? Buradaki inceliğin ve mananın üzerinde durmakta fayda görüyoruz. Hoca görünüşte öğrencisine bir musiki eserini geçmektedir. Oysa aslında olan, meşke aşina olanın bileceği gibi hoca bir musiki eserini değil kendi gönlünü geçer öğrenciye. Yani hoca eser geçme adı altında kendi gönlünü öğrenciye açmış olmaktadır . Eğer öğrenci de öğrenci ise o da hocasının açmış olduğu gönlüne kendi gönlünü açmak suretiyle mukabelede bulunmalıdır. İşte o zaman iki gönül arasında ilahi bir akım, bir ruhi dalga meydana gelir ki meşkte zevki yaratan budur ve buradan vahdet duygusuna yol gider.

Her insan doğumdan sonra, bebekken, kendini ayrı birey olarak algılamaz, kendini annesinin ve dolayısı ile varlığın bir uzantısı, kopmaz bir parçası olarak algılar. Ancak zaman içinde çocuğa ayrı bir birey olduğu öğretilir. Böylece, o saf vahdet duygusu zaman içinde yok olur, onun yerine ben merkezli, bütünden kopuk bir yalnızlık adası oluşur. Bu manada vahdet duygusundan yoksun olan her insan kendi gönlünün hapishanesinde bir mahkûm olarak yaşar, gider. İşte meşk sırasında hem hoca hem de öğrenci kısa bir süre de olsa bu yürek hapishanesinden dışarı çıkar ve vahdet duygusunu tatmış olurlar. O anda iki gönül arasında bir ruhsal dalga ve birlik duygusu oluşur. Artık iki can bir can olmuştur ki Zekai Dede'nin sözünü ettiği zevkin nedeni budur. Bu hal, vahdet duygusunun kokusunun alınmasıdır ki kişi birlik idrakine doğru yolculuğunu sürdürürse sonunda tüm varlığı kapsayan ve geri dönülemez olan varlığın birliği(vahdet-i vücut) idrakine ulaşır.

İşte bu nedenledir ki çoğunluğun inandığı gibi musiki bir sanat yada eğlence vasıtası olmayıp yolcunun vahdete doğru olan seyr-i sülukunda çok önemli bir araç ve Yaratan’ın insana verdiği çok değerli bir lütuftur.

İlgili link: Kozmik Çocuk

http://musikiyolu.blogspot.com/

İnsan-ı Kâmil

2006-03-27T19:46:00.001+03:00

Ali SARIGÜL

İnsan-ı Kamil, varlığın tekamülde vardığı zirveyi işaret eder. O, tüm varlığın bir özeti, küçük bir Model’idir. Başka bir deyişle mikro kozmos veya Tasavvuftaki adıyla Âlem-i Sugra’dır. İnsan-ı Kamil’in varlığının sebebi nedir? Çünkü Yaratıcı “Gizli bir hazine idi bilinmek istedi.” Ancak bu hazinenin doğrudan kavranması, yani bilinmesi insan ihatasının dışındadır. O sonsuz bir büyüklük, akıl almaz sırlar demektir. Öyleyse bu sonsuzluğu, bu kavranılamazlığı kavranılır hale getirmek için onu kavranılamaz ölçekten kavranılır bir ölçeğe indirmek gerekiyordu. İşte Mikro Kozmos yani İnsan-ı Kamil bu ihtiyacın ete kemiğe bürünmüş ifadesidir. Eğer İnsanı Kamil olmazsa varlığın sırrı anlaşılamaz.

Öyleyse sırrı “anlamanın” yolu İnsan-ı Kamil’i “anlamaktan” geçiyor. Nitekim Hacı Bektaşi Veli “Okunacak en büyük kitap insandır” derken sıradan bir insanı değil, İnsan-ı Kamil-i kasteder.

Süluk denilen “Mekteb-i Uşşak’ın” amacı anlayış yoluyla özgürleşmektir. İnsan-ı Kamil’i anlamayan özgürleşemez, toplumun koyduğu ve insanı esir eden sahte değer yargılarından kurtulamaz. Ve özgürleşmemiş insan sırrı “anlayamaz.” Yani “adam” gelir “adam” gider.

Her insan “adamlıktan” adem olma mertebesine ulaşma potansiyeli ile doğar. Nasıl ki bir elma ağacı veya basit bir bitki kendindeki vasıfları sonuna kadar gerçekleştirme çabasını gösterirse insanın da insan olma potansiyelini sonuna kadar geliştirme çabası içinde olması onun bu dünyaya geliş nedenidir, borcudur. Bu borcun ödenmesinde İnsan-ı Kamil’i anlama çabasına düşmek temel adımdır.

“Dünya’ya bir ışık gerek. Bu ışığın aydınlığı; insanlığın olması lazım gelen tamlığını ve mutlak hürriyetini, aşkını ve sevgisini gösterecek. Bu; güneşten daha parlak, daha sıcak, daha hayat verici ve mutlak “SÂFÂ ÂLEMİ”ne kavuşturucu kudrette olmak gerek. Yaratıcı, bunu da esirgememiş ve daima insanlığı bundan yoksun bırakmamış, “model” insanlar göndermiştir. O modelin, onun parlaklığını görmek, sıcaklığını duymak, aşkına ermek, sevgisine kavuşmak mutluluğuna varanlar , “İNSAN-I KAMİL” olduğunu görürler.”(1)

Hz. Mevlana varlığın ışığı olan İnsan-ı Kamil’i bakın nasıl tanımlıyor:

“Bütün zıtları bir potaya koyar eritir. Ne küfürle mukayyettir ne imanla. Ne dine bağlanmıştır ne mezhebe. Fakat uzlaştırıcı bir tabiatla zâhiri de korur. İşlerini ve sözlerini inceleyen, hakkında tam bir kesin hükme varacakken, bu hükme büsbütün aykırı bir işine, başka bir sözüne rastlar. Yine de her işi Yerindedir. Her sözü kime söyleniyorsa onun haline ve derecesine uygundur. Zıtları birleştirmekle tanrılığını gösterir; kullukla efendiliğini izhâr eder. Fakat renksizlik âlemini yurt edinmiştir, şekilsizlik şeklini benimsemiştir. Aktığı yerin rengini alır, geçtiği arkın şeklini gösterir. Yatağını da kendi kazar, geçidini de kendi yapar.”

(1) Dr. Hüseyin İçden(Candangeçti)

http://musikiyolu.blogspot.com

Usanç

2006-03-26T19:52:00.000+03:00

Ali SARIGÜL

İnsan denilen varlıkta, bildiğimiz gibi olumlu ve olumsuz özellikler birlikte bulunur. Bizlere olumsuz gibi görünen korku, kıskançlık, nefret, saldırganlık vb. duygular incelendiğinde yıkıcı ve olumsuz olarak görülen bu duyguların aslında insanın yaşayıp geldiği vahşi çağlar boyunca onun hayatta kalmasını ve türünü sürdürmesini sağladığı görülür. O nedenle insan denilen canlıdaki olumsuz olarak gördüğümüz özelliklerin aslında bir nedene dayandığını ve bir amaca hizmet ettiğini görmek gerekir. Bunun aksi, toplumsal ve kişisel suçluluk duygusuna yol açar ki bu duygu, özellikle kişisel gelişim açısından son derece sakıncalı, engelleyici ve yıkıcıdır. Toplum ve onu oluşturan birimler çocuğun eğitiminde bu suçluluk duygusunun kişide yerleşmesi için elinden geleni yaparlar. Çünkü toplum denilen organizasyon için kişinin özgürleşmesi ve aydınlanması değil “sürü” ile uyumu esastır.

İnsanın sahip olduğu olumsuz duygulardan birisi de usançtır. İnsan denilen varlık hemen hemen yaptığı her işten usanır. Yaptığı iş, uğraşı ne denli haz veriyor olsa bile sonuç yine de kaçınılmaz olarak usançtır. İşte olumsuz olarak gördüğümüz bu usanç duygusu aslında olumlu bir amaca hizmet eder. İnsanın, bu dünyadaki serüveninin asıl amacını hatırlamasını ve asıl amaca yönelmesini mümkün kılar. İnsan yemekten, içmekten, giyimden, seyahatten, cinsellikten bir süre sonra usanç duymaya başlar ve bu usanç duygusu doğru değerlendirilmeyince, insan kendine sonunda usanacağı yeni alanlar seçer. Televizyonları izleyiniz, bu usanç duygusunun insanları ne tür çılgınlıklara ittiğini göreceksiniz. İnsanın, hayatta kalabilmek için sıradan bir edim olan yemek yemeyi nasıl abarttığının ve işi nereye kadar götürdüğünün bir uç noktası olarak “canlı maymun beyni yemeyi” örnek olarak verebiliriz. Diğer çılgınlıları siz düşününüz.

İnsan yaşamında akıl almaz çılgınlıklara yol açan usanç duygusu doğru anlaşıldığında ve doğru yönlendirildiğinde bu duygunun bizi götürmesi gereken hedefin, içinde usanç unsurunun asla yer bulamayacağı, kişisel gelişim ve aydınlanma olduğunu görürüz. Yaratıcı, içimize bu duyguyu, bu usanç duygusunu her şeyin geçiciliğini ve sonuçları itibariyle boş olduğunu anlamamız için yerleştirmiştir. İçinizdeki sese kulak verirseniz bunun böyle olduğunu görürsünüz.

http://musikiyolu.blogspot.com

Suskunluk

2006-03-25T19:55:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Ruhsal bir yolculuğa çıkan kişi öncelikle "yol"un özellikleri ile ilgili bilgiler edinir. Ya da ezoterik bilgi dediğimiz ve ruhsal bir yolculuk için gerekli olan bilgi türüne ulaşmakla, arayıcı olanın yolculuğu başlar. Kadim zamanlarda ezoterik bilgi, belli organizasyonlarda(tarikat, tekke, manastır, aşram vb) organizasyonun anlayış ve özelliklerine göre arayıcı kişiye azar azar ve kontrollü olarak verilir ve öğrencinin gelişimi izlenirdi. Kadim zamanlarda her isteyenin, ezoterik bilgiye ulaşması bu tür organizasyonlar içinde yer almadan mümkün değildi. Bu nedenle bu tür bilgiye "Leduni"(gizli) bilgi adı verilmiştir.

Ancak günümüzde, ezoterik bilginin her türüne ulaşmak, bilgi iletişim teknolojilerindeki çarpıcı gelişmeler nedeniyle çok kolaylaşmıştır. İnternet üzerinden bu tür bilgiye her isteyen kolayca ulaşabilmektedir artık. Bu nedenle de bu bilgi türünün "leduni"(gizli) olma özelliği ortadan kalkmıştır. Diğer yandan Leduni bilgiyi yaymak ve kişisel gelişimi sağlamak amacıyla kurulan organizasyonlar zaman içinde yozlaşarak işlevlerini yitirmişlerdir. Bu gün dünyanın her yanında var olan ve aydınlanmayı amaçladıkları savında bulunan çeşitli organizasyonlar konuyu istismardan öteye bir işleve sahip olmayan ticarethanelere dönüşmüş bulunmaktadır ne yazık ki.

Günümüzde sözünü ettiğimiz, kişisel gelişim ve aydınlanmayı amaçlayan ezoterik bilgiyi, kolayca elde eden arayıcı kişiler, bu bilgileri hazmedebilmenin yani hayatlarına geçirebilmenin metodolojisinden yoksun bulundukları için, edinilen bu bilgiler bir süre sonra o kişilere yük olmakta ve sıkıntı yaratmaktadır. Bu kişiler edindikleri spritül(ezoterik, leduni) bilginin yükünden kurtulmak için bu bilgilerini başkalarına aktarma ihtiyacı ile yanıp tutuşmaktadırlar. İşte internet ortamındaki var olan sayısız form ve haberleşme grupları bu amaca hizmet etmektedirler. Bu nedenle bu tip platformları doğru anlamak ve bu platformların yerine getiremeyeceği beklentiler içinde bulunmamak gerekmektedir.

Kanımca bu tür organizasyonlardan beklentilerimizi bulamamaktan dolayı suskunluğa, küskünlüğe girmek insan benliğinin olumsuz bir özelliği olan “beklenti”nin bir tezahürü olsa gerek. Yolcunun, ruhsal yolculuğunun(seyr-i sülukun) bir safhasında “sukunluğa” girmesi kuşkusuz “yol”un gereklerindendir. Spritül bilgiyi “yol”un usul ve kaidelerine uygun olarak bir öğretmenden(guru, mürşit) alan kişi belli bir düzeye ulaştığında , edindiği bilginin içselleşmesi(hale geçmesi, yaşantılaşması) sonucunda bir düzey oluşur. Bu düzeye(hale) tasavvuf düşüncesinde mertebe-i ebkemiyet denir ki gerçek suskunluk budur. Yolcu spritül bilgiyi yeterince edindikten ve bilgiyi içselleştirdikten sonra anlar ki asıl amaç sözlü bilgi aracılığı ile sözsüz bilgiye ulaşmaktır.

Arayıcı kişinin ulaştığı bu suskunluk hali “kutsal sessizliktir”. Bu düzeye ulaşmış olan kişide konuşma, bilgilerini aktarma ihtiyacı yoktur. Bu kişilere buda, aydınlanmış insan, ermiş, insan-ı kâmil gibi isimler verilmiştir. Bu tür kişiler yalnızca bir şart altında konuşurlar: Borçlandırıldıkları zaman. Bir insan-ı kâmilin borçlandırılması demek arayış içindeki kişilerin onun kapısını çalarak ona öğrenci olmak istek ve arzularını iletmeleri, yüksek dereceden niyazda bulunmaları demektir. O zaman insan-ı kâmil lütfen ve merhameten bulunduğu kutsal sessizlik âleminden inerek öğretmenliğe başlar ki ona artık insan-ı kâmil değil mürşid-i kâmil denir.

http://musikiyolu.blogspot.com

Bilginin İçselleşmesi

2006-03-24T19:58:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

İnsan denilen varlığın birçok tanımı yapılmıştır: Mikro kozmos, düşünen veya metafizik hayvan, kozmosun gören gözleri, eşref-i mahlûkat v.b. Kanımca insanı bilgi biriktiren bir canlı diye de tanımlayabiliriz. İnsan ilk çağlardan beri gerek kişisel olarak gerekse toplumsal anlamda sürekli bilgi biriktirmiştir. Bu ilginç sürecin, bu gün insanlığı getirdiği durak Bilgi Çağı olmuştur. İnsanın bilinmeyene karşı duyduğu sonsuz merak ve bilme arzusu bir tür olarak var olduğu sürece devam edecek gibi görünüyor.

İnsan niçin bilmek ister? Her şeyden önce hayatta kalabilmek, bir tür olarak varlığını sürdürebilmek için insanın bilgiye ihtiyacı vardır. Aslında bütün canlılar varlıklarını sürdürmek için bilgiyi kullanırlar. Ancak insan diğer canlılardan farklı olarak bilgiyi biriktirir. Diğer canlılar sadece varlıklarını ve türlerini sürdürmek için bilgiyi kullanırken insan aynı zamanda entelekti tatmin için de bilgi biriktirir.

Varlığındaki dualitenin yarattığı huzursuzluk nedeni ile non dual bir ruh halinin arayışı ve özlemi içinde bulunan insan bu özlemi gerçekleştirmek için ve ruhsal tekâmülü mümkün kılmak amacıyla kadim çağlardan beri bilgi biriktirmiş ve bu bilgiyi sonraki nesillere aktararak günümüze kadar gelmesini sağlamıştır. Tüm ezoterik akımların sahip olduğu bilgi türü bu tür bilgidir. Bu tür bilgiler geçmiş çağlarda belirli organizasyonlarda üstatlar eliyle uygun görülen taliplere "yol"un usul ve yöntemine göre verilir ve onların ruhsal gelişimleri izlenirdi. Bu sağlıklı olan yöntemdi. Ancak belirttiğimiz gibi Bilgi Çağının doğal bir sonucu olarak her türlü bilgi ile birlikte adına leduni ya da ezoterik bilgi denilen bu bilgi türü de her insanın ulaşabileceği hale gelmiştir.

Ezoterik bilgiye ulaşan birçok insan, bu tür bilgiye ulaşmakla bu bilgi türünün amaçladığı, ruhsal anlamda yükselmiş insan olma hâline de ulaştığını sanmaktadır ki bu husus üzerinde durmaya değer. Şunu iyice bilince çıkarmalıyız ki bir şeyin bilgisine sahip olmak onun hâline sahip olmak değildir. Ruhsal gelişim amacıyla edinilen bilgi eğer içselleşmemişse yani kişinin hâline yansımamışsa, o bilgi kişiye yük ve sorun olacaktır. Çünkü kişi daha üst bir insan olmak için yapılması gerekeni bilmekte diğer yönden bunu hayatına geçiremediği için de vicdani bir çatışma yaşamaktadır. Bu durumdaki kişilerin çoğu bu bilgilerin yükünden kurtulmak ve vicdani çatışmalarını hafifletebilmek için sahip oldukları bilgileri başkalarına aktarmak istemektedirler.

Sahip olunan bu tür bilginin başkalarına aktarılmasında bir sakınca yoktur. Sakınca, o bilgiye sahip olan ve onu başkalarına aktaran kişinin aynı zamanda o bilginin hâline sahip olduğunu sanması ya da iddia etmesidir ki bu her şeyden önce tekâmül arzusu içinde bulunan o kişiye zarar vermekte sahte ermişlerin, bilgelerin, üstatların ortaya çıkmasına yol açmaktadır.

http://musikiyolu.blogspot.com

Soru ve Yanıt

2006-03-23T20:00:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Bütün felsefelerin ve psikolojinin temel bir sorusu vardır: “Ben kimim ya da ben neyim?” Kişisel gelişim ve aydınlanma çabasının ereği bu soruya bir yanıt bulmaktan ibarettir. Oysa bu sorunun yanıtı bellidir. O nedenle aranan şey yanıt değildir. Aranan, yanıtın ifadesi olan hali deneyimlemektir. “Ben kimim ya da ben neyim” evrensel sorusunun yanıtı “Ben O’yum” ya da “Ben var olanım”dır. Ya da daha kısa söylersek “Ben, benim”dir. Ancak buradaki “ben” niteliklerinden soyunmuş bir “ben”dir. Ruhsal yolculuğun başında kişi, ona çevresi ve toplum tarafından yüklenmiş ve kişinin de bunu kabullendiği birçok niteliğe sahiptir. Kişi ad, meslek, akrabalık, kişilik vb. kabullerden oluşan bir kabuğa sahiptir. Yolculuk bu kabuktan kurtuluşu ve bu kurtulma halini deneyimlemeyi amaçlar ki bunu başaran insana aydınlanmış insan diyebiliriz. Yirminci yüzyılın yetiştirdiği son büyük bilge Sri Nisargadatta Maharaj bu deneyimi şu sözlerle ifade eder:

“Aydınlanmış kişide zihin olaylar üretmeyi durdurur. O, çok eskilerden gelen kesintisiz arayış durur. Hiç bir şey istenmez, hiç bir şey beklenmez. Hiç bir şeyi, aydınlanmış kişi kendine ait saymaz. Uğrunda uğraş verecek bir "ben" kalmaz. Alışılmış kesin kanılar kaybolur. Daha önce birçok şeyden emin olan aydınlanmış kişi şimdi hiç bir şeyden emin değildir. Bir beden olunduğu fikri son bulur.

Sonunda bilirsiniz ki ne günah vardır ne suç ne de ceza. Yalnız sonsuz değişimleri içinde hayat vardır. Kişisel "ben"in eriyip kaybolması ile kişisel ıstırap da son bulur. geriye kalan ise şefkatin büyük hüznü ve gereksiz acının dehşetidir.”*

Peki, insan niçin arayış içindedir? Çünkü varlığının derininde yatan çatışmalar ve çelişkiler nedeniyle huzursuzdur. İnsanın tüm hayatı bu çatışmadan kurtulmak ve huzura erişmek için arayış ve çaba ile geçer. Bu durum insana özgüdür, diğer canlılarda huzur arayışı yoktur, onlar doğa yasalarına uyarlar. İnsan ise doğa yasalarını kendine uydurma çabasındadır ki bu da evrensel arayışın bir sonucudur.

İnsan denilen müstesna (özel) canlının arayış içinde bulunmasını mümkün kılan güce, enerjiye ise “aşk” diyoruz. Aşk insanın kendisi için iyi olanı aramasını mümkün kılar. Bu diğer canlılarda yoktur. İnsan, kadın olsun erkek olsun bu arayışın sonucunda eğer “kendi”ni bulabilirse arayış sona erer ve arayışı sona eren insan ise artık doğayı değiştirmeye çalışmaz. O tüm evrenle sonsuz bir uyum içindedir. Çünkü onun için huzursuzluk son bulmuştur.

*Sri Nisargadatta Maharaj-Ben O’yum

http://musikiyolu.blogspot.com

Nedensiz Sevgi

2006-03-22T20:05:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Sevgi sözcüğü, insanlar tarafından yüz yıllar boyunca en çok tüketilen ve o oranda da tahrip ve istismar edilmiş olan bir sözcük. Sevgililer, birbirlerini sevdiklerini söylerler bıkıp usanmadan. Anne-baba çocuklarını, çocuklar anne-babalarını sevdiklerini söyler. Birçok insan karşısındakini uyarmak için bir şey söyleyecek olsa “seni severim, bilirsin” gibi ilginç bir cümleyle konuşmasına başlar. Komşular birbirlerini, iş arkadaşları birbirlerini sever görünürler. Bir ülkenin çocukları vatanı-milleti sevme güdüsüyle yetiştirilirler. Toplum, nelerin sevilip nelerin sevilmeyeceğinin görünmez listelerini kazır insanların beyinlerine.

Milyarlarca insanı etkileyen ve yönlendiren dinlerin kutsal kitapları, hep sevgiden söz ederler, en çok da Tanrı sevgisinden. Diğer yönden spritül akımların mensupları da bu zavallı sevgi sözcüğünü öylesine ifrat derecesinde kullanırlar ki insanın sevmeyesi gelir hiçbir şeyi.

Sahi nedir bu sevgi denilen şey? Birisi çıkıyor karşınıza ve sizi sevdiğini söylüyor. Nereden bileceksiniz o kişinin sizi gerçekten sevdiğini? Dışa vurduğu duygusunun, sevgi olup olmadığını nasıl bileceksiniz ?

Eğer dikkatle incelenirse “seviyorum” diyen insanların, büyük çoğunluğunun sevgisi, bir nedene, bir amaca, bir çıkara, bir isteğe, bir beklentiye dayanır. Bunun istisnası çok azdır. Sevgililer birbirlerini sevdiklerini söylerken, aynı zamanda sevilmeyi beklerler. Kural şudur: “Sev beni seveyim seni”. Hatta sevgililerini çok sevdiklerini söyleyen bazı âşıklar terk edildiklerinde bu marazi sevgileri nedeniyle onları öldürmekten çekinmezler. Anne-babalar çocuklarını severken aynı zamanda onlardan beklentilerini yerine getirmelerini isterler. Çocuklar verilen buyruklara, konulan kurallara uymalıdır. Yoksa anne-babanın sevgisini kaybetme tehlikesi onları beklemektedir. Çocuklarını bütünüyle özgür bırakarak onları sevmeye devam edebilen kaç anne-baba vardır dersiniz? Doğaldır ki çocuklar da anne-babalarını severken onlar da beklenti içindedirler. Çocuk sevilmek ister. Çünkü bu onlara gösterilen ilginin bir göstergesidir. Anne-babadan ilgi görmek ise hayatta kalmak için gereklidir. Hatta bütün ev hayvanları sahiplerini “severler” . Bunun nedeni sahiplerinin onları besleyen “el” olmasıdır. Komşunu sever görünürsün, çünkü komşunla iyi geçinmek çıkarınadır. Vatanını milletini seversin, çünkü sürüden ayrı düşmemek işine gelir.

Bir kişi, (kim olursa olsun) sizi sevdiğini söylüyorsa durun ve düşünün: Bu sevgi bir nedene dayanıyor mu, dayanmıyor mu? Eğer dayanmıyorsa, bu tespiti yapabiliyorsanız o kişinin sevgisinden emin olabilirsiniz. Bir nedene dayanan edim sevgi değildir, bırakın gitsin.

Sevgi; hiçbir nedene, hiç bir çıkara, hiçbir beklentiye dayanmaz. Sevginin hiçbir amacı, hiçbir hedefi yoktur.

Birini sevdiğinizi söylemeden önce düşünün, içinize sorun: Sevginiz bir nedene dayanıyor mu dayanmıyor mu? Bunu en iyi siz bilirsiniz.

http://musikiyolu.blogspot.com

Boyalı Kuş

2006-03-21T20:16:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Ornitologlara* göre, bir karga sürüsünün içine, aynı sürüye ait beyaza boyanmış bir karga bırakıldığında, bu farklı renkteki birey, diğer kargalar tarafından derhal imha edilmekte yada sürünün dışına atılmaktadır. Benzer duruma diğer hayvan sürülerinde de rastlanılmaktadır ki bu davranış biçimi genelde sürüye özgüdür. Kendisi de nihayetinde bir sürü olan insan toplumunda da benzer davranışlar görülmektedir. Sosyal psikolojideki, bu sürüye yabancı olanı dışlama güdüsünü ünlü Polonyalı yazar Jerzy Kosinsky Boyalı Kuş adlı romanında ele almıştır.İnsan toplumları, kadim zamanlar boyunca farklılık gösteren bireylere ve yabancılara hep düşmanca davranmış ve farklı olana daima “boyalı kuş” muamelesi yapmış, bu “beyaz kargaları” yok etmiş yada en ılımlı davranış olarak dışlamıştır.

İnsan toplumlarındaki bu “boyalı kuş” yada “beyaz karga” fenomeninin anlamı nedir? İnsan toplumlarındaki bireylerin büyük bir çoğunluğu sürünün kurallarına ve yasaklarına uyarken ve o kuralları benimserken neden bazı bireyler farklı davranmakta ve sürünün genel gidişine aykırı bir yol izlemektedir. Friedrich Nietzsche’nin şiddetle kötüleyip aşağıladığı insan toplumu ve o toplumun bireyi olan ve Nietzsche’nin sürü insan dediği insanın davranışının ve genelde insan toplumlarının uyduğu ve diğer bireyleri de uymaya zorladığı kuralların anlamı nedir? Bir çok aydınlanmış insanın daima küçük gördüğü genel toplum kuralları ve sıradan insan davranışı ne anlama gelmektedir?

Soruyu daha basit şekilde soralım: Koymuş olduğu kurallarla ve güdüsel davranışlarıyla kendi varlığını sürdürmeyi amaçlayan “sürü”müdür haklı olan yoksa “sürü”nün kurallarını benimsemeyen hatta o kurallara karşı çıkan, uyanıp aydınlanma, bireysel gelişme ve özgürleşme çabası içinde olan ve bu nedenle de toplum kurallarıyla çatışan insan bireyi mi haklıdır? Neden İnsan toplumlarında, hayvan toplumlarından farklı olarak böylesine bir kutupluluk vardır? Biyolojik ve giderek kozmik evolüasyonda bu durumun yeri ve anlamı nedir?

Bilindiği gibi her tür canlı toplumunun birincil hedefi türün devamıdır. Temel olgu budur. Bütün hayvan toplumlarında yani gerçek sürüde bu hedefe şaşmadan uyulur uymayan bireyler elimine edilerek etkisiz hale getirilir. İnsan toplumlarında da kuşkusuz temel hedef türün devamıdır. Ancak zaman içerisinde bu temel hedefe ikincil bir hedef daha eklenmiştir: Türün ıslahı, yani iyileştirilmesi, daha nitelikli bireylerin ortaya çıkarılması. Nietzsche bu ıslah edilmiş bireye “üst insan” yada süperman diyor. İnsan-ı kamil ya da aydınlanmış insan , bilge kişi gibi isimler de aynı anlama geliyor: Islah edilmiş, yükseltilmiş, aydınlanmış birey.

Aydınlanmış insana niçin gerek var? Kuşkusuz, türün devamı için. Canlı tarihi incelendiğinde görülür ki bir çok tür doğaya uyum gösteremediği için yok olarak türlerin varlık sahnesinden silinmiştir. Bir çok tür ise her türlü değişime ve olumsuzluğa kendini uyarlayarak hayatta kalmayı başarmıştır. Bu türlerden birisi de insan türüdür. Gerçi insan bir tür olarak henüz çok gençtir, varlığının ve gelişiminin şafağındadır ama hala varlık sahnesindedir. İncelendiğinde görülür ki türün devamını sağlamanın yolu değişimden geçmektedir. Ancak sürü genelde tutucudur ve değişime direnir. Aslında değişime gösterilen bu direnç sürünün devamı içindir. Yeni ve farklı olanı varlığının selameti için tehlikeli olarak algılayan sürü buna direnç göstermekte haklıdır. Ancak diğer yönden sürünün devamı, değişmemeye değil değişeme dayanır. Kısa vadede değişime direnmek doğru görünebilir. Ancak uzun vadede değişim kaçınılmazdır.

İşte adına “boyalı kuş”, “beyaz karga” veya “arayıcı” dediğimiz ve değişim çabası içinde olan insanın anlamı budur: Değişimi mümkün kılmak için sürüyü rağmen değişimi hazırlamak. Bu değişim kuşkusuz mental bir değişimdir ve bu değişim süreci diyalektik bir süreçtir. Sürünün selameti için sürünün değişmeme iradesi ile yine sürünün selameti için değişim iradesi arasındaki çatışma, aydınlanma ve kişisel gelişim ihtiyacını yaratır. Bu ihtiyaçtan da Nietzsche’nin üst insan dediği ve değişimin motoru olan aydınlanmış insan vücuda gelir. Sürü önce bu insanlarla çatışır ama zaman içinde onları aziz mertebesine yükselterek kutsar ki bu da sürünün sağ duyusudur.

*Kuş bilimci

http://musikiyolu.blogspot.com

İçsel Özgürlük

2006-03-20T20:28:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Ünlü sinema oyuncusu ve yönetmen Mel Gibson, Braveheart (Cesur Yürek) adlı filminin son sahnesinde, celladın işkencesi altında son nefesini, yürek paralayan bir çığlığa dönüştürerek “özgürlük” diye bağırarak verir. Bu çığlık, özgürlüğünü yitirmiş İskoç halkının önderi olan bir kurtuluş savaşçısının, halkı için istediği özgürlük talebidir. Mel Gibson’ın canlandırdığı, İskoç halk kahramanı William Wallace, özgür olmayan bir halkın kendi ideallerini, kendi kültür ve sanatını, geleneklerini kısaca kendini gerçekleştiremeyeceğinin ve tarih sahnesindeki yerini onuruyla alamayacağının bilincinde ve inancındadır ve nitekim bu inancı nedeniyle ölümü göze almaktan çekinmez.

William Wallace'ın öyküsünde söz konusu olan, bir halkın özgürlüğüdür. Bizim bu yazıda sözünü etmek istediğimiz özgürlük ise aydınlanma yolunda ilerleyen “yolcu”nun içsel özgürlüğüdür. Nasıl ki tutsak edilmiş bir halk özgür olmadan kendi varlık potansiyelini gerçekleştiremezse, içsel özgürlüğünü kazanamamış “yol”cu da aydınlanma yolunda kendi potansiyelini gerçekleştiremez.

Tasavvuf, Zen, Yoga ve Toltek gibi aydınlanmayı amaçlayan tüm kadim öğretilerde aydınlanmaya giden yolun, özgürleşmekten geçtiği ve bu mümkün olmadan aydınlanmanın ya da bizim geleneğimiz olan Sufizm’deki adıyla hidayete ermenin, daha doğrusu ermenin mümkün olmadığı altı çizilerek belirtilmiştir. Bütün bu kadim öğretilerde anahtar kavram özgürleşmedir. Bu nedenle öncelikle özgürleşmekten ne anladığımızı açmamız gerekir. Özgürleşmenin sözlük anlamı, bilindiği gibi bir şeyden kurtulma, bağımsızlaşma, tutsaklığın sona ermesi vb. olarak belirtilebilir. Dolayısı ile mahkumiyeti sona eren mahkum için özgürlüğüne kavuştu denir. Bizim üzerinde durmak istediğimiz içsel özgürlük, toplumsal kurallardan, genel kabullerden, öğrenilmiş davranışlardan, hurafelerden özgürleşmedir. Mevlana toplumsal kuralları tanımlarken şöyle der: “İnsanlar ne ki kendilerine lazım atmışlar, ne ki kendilerine lazım değil almışlar”.Toltek felsefesinin yayıcılarından birisi olan Amerikalı yazar ve antropolog Carlos Castaneda ise bu konuda kahramanı Don Juan’ın ağzından şöyle söyler:”Dünya sonsuz bir giz kaynağı, insanların yaptıkları ise sonsuz bir saçmalıktır.” Hintli büyük bilge Sri Nisargadatta Maharaj’ın özgürlüğe ulaşmış insana bakışı: “Özgürlüğe ulaşmış insan toplumsal değer yargılarına, adet ve geleneklere uymak zorunda değildir. O beklentilere uygun davranma durumunda olduğu zaman artık özgür değildir. Onun özgürlüğü anın gereklerini yerine getirmekte, durumun gereksinimine itaat etmekte yatar” şeklindedir.

Kişisel gelişim ve aydınlanma yolunda belli yerlere gelmiş insanlar kendi yaşadıkları toplum ve zamanlarda kaçınılmaz olarak toplumla ve onun kurallarıyla çatışmışlar ve bir çoğu bu yolda yaşamını yitirmiş kurallarıyla çatıştıkları toplumlar tarafından yok edilmişlerdir. Hallacı Mansur, Nesimi, Muhyiddin-i Arabi gibi isimler hemen akla gelen doğulu, bilgeler, ermişlerdir. Aynı şekilde batıda da Sokrat, Bruno, Galileo gibi örnekler toplumları tarafından aynı nedenlerle cezalandırılmış, yok edilmiş seçkin insanlardır.

Toplum denilen organizasyon her zaman bireyin içsel özgürlüğünü karşı hoşgörüsüz davranmıştır. Çünkü toplum için önemli olan birey değil, bir çeşit sürü olan toplumun devamı ve selametidir. Aydınlanma arzusu içinde kendi potansiyelini geliştirmek ve ruhsal gelişim basamaklarını tırmanarak daha üst insan olmanın yollarını arayan “arayıcı insan” toplum ve onu yönetenlerin umurunda olmamıştır hiçbir zaman. Hatta toplumlar arayış içindeki bu insanları eğer cezalandırmamışlarsa küçük görmüş ve aşağılamışlardır. Aydınlanmış insanların değerleri ancak onlar öldükten sonra anlaşılmıştır.

İçsel özgürlüğe ulaşmanın yolunun toplumsal değer yargılarından, gelenek ve göreneklerden kısaca öğrenilmiş davranışlardan kurtulmaktan geçtiğini ifade ettik. Aydınlanma yolunda olan insan için içsel özgürlük niçin önemli, niçin böylesine bir ruh haline ihtiyaç vardır? Bunu biraz açmamız gerekir. Bilindiği gibi insan denilen canlının iki tür yaşamı vardır:

I. Fiziksel Yaşam (Bütün canlılarda olduğu gibi)

II. Zihinsel Yaşam (Bu yaşam şekli insana özgüdür.)

İnsanın fiziksel yaşamı bütünüyle fizik ve biyolojik yasalara bağlı olarak geçer. Yani insan da diğer canlılar gibi doğar, yer içer, ürer ve vakti geldiğinde ölür.

Diğer yönden insan belli bir yaşa geldikten sonra zihinsel yaşama adım atar. Bu yaşam bütünüyle zihinde cereyan eder. Zihin sonu gelmeyen bir faaliyet içerisindedir. Zihinsel yaşam öğrenilmiş davranışların, gelenek ve göreneklerin, ahlak, hukuk,din vb. üst yapı kurumlarının kısacası tüm entelektüel etkinliğin alanıdır. İnsan bu yaşam alanında geçmişin anılarının ve geleceğin hayallerinin esiridir. Bu esarettir ki onu daha üst bilinç seviyelerine ulaşmaktan alı koyar. Daha üst bilinç seviyelerine ve giderek “Kozmik Bilince” ulaşmanın yolu zihindeki bu aktivitenin durdurulmasından geçmektedir. Bu amacı gerçekleştirmek için yoga, meditasyon, zikir, dua, müzik gibi bir çok pratikl geliştirilmiştir. Bütün bu pratiklerin amacı zihnin sonsuz vıdıvıdısından kişiyi aktivite süresince de olsa uzak tutup zihnin sakinleşmesini ve “Kozmik Bilinçle” bağ kurmasını sağlamaktır.

Sonuç olarak “Hakiki Bilgi”nin içselleşmesinin ve bizi aydınlanmaya götürebilmesinin yolunun içsel özgürlükten ve buradan yola çıkarak zihnin sükunete ulaştırılmasından geçtiğini söyleyebiliriz.

http://musikiyolu.blogspot.com

Lisan-ı Sofi ve Musiki

2006-03-19T20:34:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Lisan-ı sofi, yani sofilerin, Tasavvuf Felsefesi'ni takip edenlerin, ona inananların lisanı. Lisan yani dil, tüm canlılarda bilginin aktarımını mümkün kılan vasıta, araç. Lisan-ı Sofi kendi içinde dört lisana, seviyeye ayrılır:

I. Lisan-ı Kelam (Kelimeler lisanı)

II. Lisan-ı Hal (Hal lisanı)

III. Lisan-ı Elhan (Musiki lisanı)

IV. Lisan-ı İstidat (İstidat,kudret lisanı)

LİSAN-I KELAM

Kelimeler lisanı. Yazılı veya sözlü olabilir. Ancak her söz veya yazı lisan-ı kelam değildir. Burada kastedilen bizi ilahi yola yönlendirecek, olumlu yönde değiştirip dönüştürecek, nefs belasından kurtararak, Lisan-ı Hal'in teşekkülünü mümkün kılacak, ilahi, kozmik mahiyetteki bilgiyi içeren lisan. Bu bilgiler kadim zamanlarda, herkese açık olmayan, ancak talep edene ve layık olana, belirli örgütlenmeler içinde verilen bilgilerdi. Bu nedenle bu tür bilgileri içeren bilime İlm-i Ledun yani gizli ilimler denmiştir. Günümüzde bu bilgiler çoğunlukla herkesin ulaşabileceği hale gelmiş yani deşifre olmuştur. Ancak bu bilgilerin müessir(etken) olması için bir ehl-i dil tarafından verilmesi gerekir. Bir rehber olmadan bu bilgilerin edinilmesi yarardan çok zarara neden olabilir. Bu nedenle "Cenab-ı Hakk ebdalını ilahi bilginin yıkıcılığından korur" denmiştir.

Arayış içine giren kişi(salik), kozmik bilgiyi kendisine verecek olan bir ehl-i dile(gönül adamı) ulaştığında bu bilgiler kendisine yolun adabına göre ve değişik yöntemlerle azar azar verilir. Öyle ki salik çoğu zaman kendisine bilgi verildiğinin farkında olmaz. Bu durum saliki farkında olmadan geliştirir, böylece kişi zihinsel bir defans geliştirmeden yolda ilerlemiş olur.

LİSAN-I HAL

Lisan-ı Sofi'nin ikinci lisanıdır. Bu lisanda söz ve yazı yoktur. Halin anlamı; durum, vaziyet, görünüş, tavır, suret, keyfiyettir. Lisan-ı Kelam bilgilerini alan, o bilgileri sindirip kendine mal eden ve hayatına yansıtan salikte ortaya çıkar. Bu kişiler tavır ve hareketleri ile sürekli ilahi seviyeden mesaj yayarlar ve o mesajı seviyesi müsait olanlar alır ve ruhsal anlamda gelişirler.

Kendisinde Lisan-ı Hal teşekkül etmiş salik(yolda olan, arayıcı) dengede, balans halinde olan kişidir. Lisan-ı Hal'in sıfat-ı galibesi( en belirgin özelliği) bu denge halidir. Bu hal diğer kişilerce "huzur" şeklinde algılanır. Bu dengenin(balans), "huzur"lu halin dayanağı o kişideki hormonal balans ve uyumdur ve bu uyumu Lisan-ı Elhan(musiki) sağlar.

Lisan-ı Hal'in teşekkülünde, Lisan-ı Kelam'ın yanında Lisan-ı Elhan çok önemli bir rol oynar. O "yol"da olanın şevk menbaıdır. Nağmeler lisanı olan musiki, Lisan-ı Hal düzeyine ulaşmış bir öğretmen tarafından verilmek ve arayıcı kişilerin de fiilen musiki icrasına katılması ve kulakları musiki nağmelerinin etkisine açık olması şartıyla, onların hormonal balansı üzerinde etkili olur.

LİSAN-I ELHAN

Elhan, lahn(nağme) kelimesinin çoğuludur, yani nağmeler demektir. Lisan-ı Elhan bu anlamda nağmeler lisanı demek olur, yani musiki. Ancak her musiki, Lisan-ı Elhan değildir. Musikinin Lisan-ı Elhan olabilmesi için, o musikiyi şakirtlerine(öğrenciler) meşk eden öğreticinin "yolda" en az Lisan-ı hal düzeyine ulaşmış olması gerekir. Musikiyi çok iyi bilen, makamlara ve usule bihakkın vakıf olan usta bir sanatkar bile, eğer kendisinde Lisan-ı Hal teşekkül etmemişse yani balansa, uyuma ulaşmamışsa öğrenci üzerinde bizim anladığımız manada etken olamaz. Bunun nedeni transformasyondur. Kendisinde Lisan-ı Hal düzeyi teşekkül etmiş musiki öğreticisi, aslında bir sanat olup ve hadis ile yasak edilmiş, batak bir iş olan musikiyi transforme ederek yani salike gıda olacak şekilde değiştirip ilahi bir akım haline getirir. Bu manada, sanat amacıyla yapılan, işrete ve eğlenceye vasıta olan musiki, yapıcı değil bilakis yıkıcıdır.

Lisan-ı Hal'in teşekkülünde Lisan-ı Elhan'ın etken olmasının bir diğer önemli koşulu, şartı da musiki icrasına öğrencinin fiilen katılması olup pasif bir musiki dinleyicisi olmak konumuz dışındadır.

LİSAN-I İSTİDAT

Buna, bu lisana, Lisan-ı Vücut da denir. Lisan-ı Sofi'deki üç lisan seviyesi kendinde teşekkül etmiş salikte ortaya çıkan bir seviye olup, İnsan-ı Kamil'in varlığının amacıdır. Bu anlamda Lisan-ı İstidat'a "Kozmik Lisan" demek yerinde olur. Çünkü bu düzeye gelmiş olan varlık, Kozmos adına hareket eder ve her hareketi rahmete yol açar. O insanlık için bir öğretmen, rehber ve Hakk'ın yeryüzündeki halifesidir. Anlaşılması, idraki en zor lisandır. O bir bakıma güneş ışığı altında yanan muma benzer, ışığı görülmez ama temas ettiğini yakar.

http://musikiyolu.blogspot.com

Bilgi

2006-03-18T20:39:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Bilgiyi kısaca bilebilmeyi mümkün kılan evrensel ilke diye tanımlayabiliriz. Canlı – cansız tüm varlık bilgiye sahiptir. Ancak bilgiyi bilinçle karıştırmamak gerekir. Bildiğiniz gibi bilinç varlığın bildiğini bilebilmesidir ve bu yetenek yalnız insana özgüdür şimdilik. Hayvanlar, bitkiler ve cansız varlıklar da bilir ancak onlar bildiklerini bilmezler yani bilince sahip değildirler. İki tür bilgi ve bu iki tür bilgiyi edinmenin iki yolu vardır:

1. Akli veya Dünyevi Bilgi

2. Sezgisel, Batıni veya İlahi Bilgi

Akli veya Dünyevi Bilgi

Bu bilgi türü varlık ortaya çıktıktan sonra edinilir ve canlı varlıklara özgüdür. Canlı varlık ortaya çıktıktan sonra duyu organları yoluyla çevreden aldığı verileri değerlendirerek bazı sonuçlara varır ki işte bu bilgidir. Bu tür bilgiyi en yoğun olarak, bu konuda organize olmuş olan insan türü edinir. İnsan duyu organları vasıtası ile çevreden aldığı verileri zihninde değerlendirerek bunlardan adına bilgi dediğimiz sonuçlara ulaşır. Diğer yandan daha önceden, türümüz tarafından edinilen bilgiler hazır bilgi paketleri şeklinde yeni nesillere verilmektedir. Aile, çevre, okullar vb. kurumlardan edinilen bilgiler paket bilgilerdir. Ayrıca günümüzde bu tür bilgiyi edinmenin çok çeşitli yolları bulunmaktadır.(İnternet, kitaplar diğer bilgi kayıtları vb.)

Sezgisel, Batıni veya İlahi Bilgi

Bu tür bilgi sonsuz zamanlardan hatta zamandan önce var olan gerçek bilgi türüdür. Hep vardı ve hep var olacaktır. Bu bilgi türü akılla elde edilemez. Onu edinmenin yolu dikkatimizi akıldan gönlümüze, içimize, başka bir deyişle derunumuza çevirmekle mümkündür. Canlı cansız her varlık bu tür bilgiyi alabilme yeteneği ile doğar. İnsanın bu tür bilgiyi optimum düzeyde alabilmesi gönül evini temizlemesi, bu bilgiyi almaya hazır hale getirmesi ile mümkündür. Genel olarak adına “Yol” dediğimiz, kişisel arayış ve aydınlanma çabalarının amacı bu bilgi türüne ulaşarak huzura ve bilgeliğe kavuşmaktır. Bu kainattaki sırrı anlamanın başka bir yolu yoktur.

Sezgisel Bilgi’nin başlıca özellikleri şunlardır:

1. Bu bilgi türü doğuştandır; akli bilgi ise sonradan kazanılmıştır. Bütün yaratıkların varlığını aydınlatan ilahi feyze aittir. Zihin tam edilgenlik halinde iken ortaya çıkar. Her hangi bir alıştırma veya terbiyenin sonucu değildir. İnsan kalbinin en derin boşluklarında uykuda yatmaktadır.

2. Aklın ötesindedir.geçerliliğini denemek için aklın otoritesini davet etmemeliyiz. Tersine eğer akıl ile sezgi çatışırsa, birincisi daima ikincisi uğruna feda edilmelidir.

3. Belirli bir ruhsal arınma derecesine ulaşıldığı zaman “yolda” olanın kalbinin her tarafına taşan nur şeklinde kendini gösterir.

4. Bu bilgi türü akli bilginin aksine kesin bilgi verir. Akli bilginin hedefi dünya iken ilahi bilginin hedefi Hakikatin kendisidir.

5. Batıni bilgi açıklanamaz. Duyulara benzer, başka bir deyişle ancak vasıtasız tecrübe ile bilinebilir. Bir köre kırmızının ne olduğu nasıl açıklanamazsa bu bilgi de gönül gözü kapalı bir kişiye açıklanamaz.

6. Bu bilgiyi edinen kişi bu yolla Hakikatin mahiyetinin tam bilgisini elde eder.

Yararlanılan kaynak:

Muhyiddin Ibn-i Arabi’de Tasavvuf Felsefesi-Ebu’l Ala Affifi. Kırkambar Yayınları. Aralık 1998, İstanbul

Çeviri: Prof.Dr.Mehmet Dağ

http://musikiyolu.blogspot.com

Bilinç ve Aydınlanma

2006-03-16T20:43:00.001+02:00

Ali SARIGÜL

Bilinci kısaca, kişinin bildiğini bilmesi diye tanımlıyoruz. Bilince sahip bir canlı olarak insan hem bilen hem de bildiğini bilendir. Hatta işi biraz daha ileriye götürürsek insan sadece bildiğini bilen değil aynı zaman da bildiğini bileni de bilendir. Karşılıklı konmuş iki aynadaki sonsuz görüntüler gibi bu olguyu sonsuza kadar uzatmak mümkündür.

Bu paradokssal durumu bir yana bırakırsak bilinci esas olarak üç katmana ayırabiliriz:

1. Sıradan insanın Gündelik Bilinci

2. Sürekli farkındalıktan kaynaklanan Kendilik Bilinci

3. Kozmik Bilinç

GÜNDELİK BİLİNÇ:

Bu bilinç seviyesi kendini bir kişi olarak algılayan sıradan insanın bilincidir ve bilincin en aşağı seviyesidir. Milyarlarca insan bu bilinç seviyesinde yaşar ve ölür. Dünya var olduğundan beri yaşamış yaklaşık seksen milyar insanın büyük çoğunluğu bu bilinç düzeyinde var olmuş ve bu bilinç düzeyinde bu dünyayı terk etmiştir. Bu bilinç düzeyinin anahtar kavramı Kişi'dir. Kendini bir kişi olarak algılayan insanın bu algısı değişmediği sürece bu bilinç düzeyinden daha üst bilinç düzeylerine yükselmesi mümkün değildir. Bu nedenle "Yolda" olanın ilk sorgulaması gereken şey bu Kişi olgusudur.

KENDİLİK BİLİNCİ:

Kadim zamanlardan beri çok duyulmuş bir söz vardır: "Kendini bil." Ya da "Kendini tanı". Keza "Kendini bilen Rabbini bilir." Veyahut "Kendini bilen Hakikati bilir" gibi. Bunların tümü aynı kapıya çıkan farklı söylemlerdir. Ama aynı şeyi işaret ederler: Kendi. Bu nedenle, bu bilinç düzeyinde anahtar kavram Kendi'dir. Yolda olan Hakikat yolcusu bu Kendi kavramını sorgulamalı ve onun üzerinde tefekkür etmeli yani derin derin düşünmelidir. Kişi ve Kendi'nin aynı şey olmadığı gözden kaçırılmamalı aradaki farkın ne olduğu iyice anlaşılıp idrak edilmelidir. Bu bilinç düzeyinin doğru olarak anlaşılabilmesi çok önemli bir kavram olan Farkındalık kavramının anlaşılması ile paralel gider. O nedenle Farkındalık kavramı doğru olarak kavranmalı. Burada bir ip ucu olması için Farkındalığın kısa bir tanımını vermekte yarar görmekteyiz: "Farkındalık, bilincin bütününe, zihnin bütününe derinlemesine işleyen direkt iç görüdür. Farkındalık bir bütün olarak bilincin farkında olmak , tanımak kavramaktır. Zihin olaylarla ilgilenir, farkındalık ise zihnin kendisi ile ilgilenir. İçerik, hoşlanıp hoşlanmama gibi duygusal tercihlerden uzak olarak gözden geçirildiğinde bunu bilincinde olmak farkındalıktır."

KOZMİK BİLİNÇ:

Anlaşılması ve kavranması en zor bilinç düzeyidir ve Aydınlanmış insanın ulaştığı bilinç düzeyini simgeler. Çünkü Gündelik ve Kendilik bilinç insani olan bilinç düzeyleri olduğu halde Kozmik bilinç insan ötesidir. Bu nedenle ona "Tanrısal Bilinç" de diyebiliriz. Bu bilinç düzeyi insani vasıflarından bütünüyle kurtulmuş yani Hakk ile Hakk olmuş Tanrısal veya Kozmik İnsan diyebileceğimiz varlıkta ortaya çıkar. Buda, Hz.İsa, Plotinos gibi az sayıdaki yükselmiş insanda görülmüştür. Bu bilinç halinde tüm bilgi o varlığa açıklanır ve bilinmeyen hiç bir soru kalmaz. Böyle bir varlık ki ona artık insan diyemeyiz tüm aleme rahmettir.

"Yolda" olan ve kişisel gelişim ve aydınlanma çabasında bulunan kişinin nihai amacının Kozmik Bilince ulaşmak olduğunu hepimiz biliyoruz. Kozmik Bilince ulaşan insan bu dünyaya, Gündelik ve Kendilik bilinç düzeylerinin üstünden bambaşka bir bilinç düzeyinden bakacaktır. Buna Non Dual (İkilik dışı) bakış açısı diyoruz.

Kozmik Bilinç düzeyine ulaşabilmek için o kişide Kendilik Bilinci düzeyinin en üst seviyede olması gerekmektedir. Kendilik Bilinç düzeyinde bulunan kişi kritik bir anda Kozmik Bilinç düzeyine yükselir. Bu bilinç düzeyine yükselenlerin aktardıklarına göre Kozmik Bilince yükselen kişinin deneyimledikleri aşağıda özetlenmiştir:

Kişi birden bire hiç bir uyarı olmaksızın, bir alevin yada gül renkli bir bulutun içine girdiği yada belki daha doğrusu zihninin kendisinin böyle bir bulut yada pus ile dolduğu duygusunu yaşar.

Aynı anda, deyim yerindeyse, bir sevinç, özgüven, zafer, "kurtuluş" duygusu ile yıkanır.

Yukarıdaki duygu ve deneyimlerini izlediğinde, kişi tasvir edilmesi olanaksız bir aydınlanmayla karşılaşır. Bilincine bir ışık çakması gibi, ana çizgileri ile evrenin anlamı ve taslağı biçiminde duru bir kavrayış sunulur. Kişi Kendilik Bilincindeki zihne ölü maddeden yapılmış görünen evrenin aslında bambaşka bir şey-canlı bir varlık- olduğuna yalnızca inanmakla kalmaz, ama bunu görür ve bilir. İnsanları deyim yerindeyse sonsuz bir ölümlü töz denizi içine dağılmış parça yaşamlar olarak anlamak yerine, onların aslında sonsuz bir yaşam okyanusunda göreli ölümün oluşturduğu benekler olduklarını görür. İnsandaki yaşamın ebedi olduğunu, çünkü tüm yaşamın ebedi olduğunu, insan ruhunun Tanrı gibi ölümsüz olduğunu hiç bir kuşku olmaksızın bilir. Dünyanın temel ilkesinin sevgi dediğimiz şey olduğunu görür. Kişi bütün kavramını elde eder. Bu öyle bir kavramdır ki evreni ve evrenin anlamını zihinsel olarak kavramaya yönelik eski girişimleri önemsiz ve giderek saçma kılar.

Kozmik Bilinç düzeyine ulaşan kişide "ölümsüzlük" duyusu dediğimiz şey ortaya çıkar.

Aydınlanma ile birlikte tüm yaşamları boyunca zaman zaman bir çok erkek ve kadının yakasını bırakmayan ölüm korkusu eskimiş bir pelerin gibi düşer. Bu bir akıl yürütmenin sonucu değildir. Ölüm korkusu yok olur, hepsi bu.

Aynı şey günah duygusu için de söylenebilir. Bu kişinin günahtan kaçtığı anlamına gelmez, ama daha çok artık dünyada kaçacak hiç bir günah görmemesidir.

Kozmik Bilince erişen kişinin kişiliğine büyüsel bir cazibe eklenir. Bu cazibe her zaman erkekleri ve kadınları o kişiye doğru çeker.

Kişi hem öğrenme hem de bildiklerini aktarma konusunda çok daha büyük bir yetkinliğe ulaşır.*

Aydınlanmış kişide, zihin olaylar üretmeyi durdurur. O çok eskiden gelen kesintisiz arayış durur. Hiç bir şey istenmez, hiç bir şey beklenmez. Hiç bir şeyi aydınlanmış kişi kendine ait saymaz. Uğrunda uğraş verecek bir Ben kalmaz. Alışılmış kesin kanılar kaybolur. Aydınlanmadan önce bir çok şeyden emin olan kişi aydınlandıktan sonra hiç bir şeyden emin değildir. Bir beden olduğu fikri son bulur.

Kişinin Kozmik Bilince ulaşarak aydınlanması birden bire olur. Bu, olgunlaşan meyvenin birden bire düşmesine benzer.

Sonunda aydınlanmış kişi bilir ki ne günah vardır ne suç ne de ceza. Yalnız sonsuz değişimleri içinde hayat vardır. Kişisel BEN'in eriyip kaybolması ile kişisel ıstırap da son bulur. Geriye kalan ise şefkatin büyük hüznü ve gereksiz acının dehşetidir.**

İlgili link:

Musiki Bilinç Ve Farkındalık

Aydınlanma Nedir?

Kaynaklar:

*Aydınlanma Nedir? - John White

**Ben O'yum - Sri Nisargadatta Maharaj

http://musikiyolu.blogspot.com/

Değişim ve Kişisel Gelişim

2006-03-15T20:50:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Herkesin bildiği gibi Evren’deki en temel ilke değişim ilkesidir. Her şey değişir ve bunun istisnası yoktur. Hatta bir paradoks olarak Evren’de değişmeyen tek şeyin her şeyin değiştiği ilkesi olduğu ifade edilmiştir. Adına değişim dediğimiz olgu gözle görülecek denli çarpıcı olabildiği gibi, gözle görülemeyecek denli belirsiz olabilir. Ayrıca değişimin, olumlu yada olumsuz yönde olması mümkündür. Eğer değişim olumlu yönde olursa buna gelişim, olumsuz yönde olursa gerileme diyoruz. Ancak gerek olumlu, gerekse olumsuz değişimler mutlak olmayıp biri diğerine dönüşebilir. Başka bir deyişle her olumsuz değişim içinde aynı zamanda olumluluğu ve her olumlu değişim de içinde olumsuzluğun tohumlarını barındırır. Uzak doğu düşüncesi bunu “yin-yang” olarak ifade etmiştir. Bu anlamda değişim olgusunda mutlak olumluluk ve mutlak olumsuzluk yoktur.

Gelişimi olumlu yöndeki değişim olarak tanımladığımıza göre Kişisel Gelişim dediğimiz olgu kişinin olumlu yöndeki değişimini ifade eder. İnsan dışındaki canlı ve cansız varlıklarda gerek olumlu gerekse olumsuz değişimler sonlu olduğu halde insandaki Kişisel Gelişim sonsuzdur. Kişisel Gelişimin bir sonu yoktur. Bu durumu biraz açalım. Biz Evren’deki değişimi, varlığı oluşturan maddenin iyi yöndeki veya kötü yöndeki başkalaşımı olarak düşünüyoruz. Örneğin bir canlı doğar büyür ve sonunda ölür. Canlının doğumu ile fiziksel ve ona bağlı performansının en üst seviyeye varıncaya kadar geçirdiği değişikliğe olumlu ve bu pik noktasından yok olmaya yani ölüme kadar inişe geçmiş sürece de olumsuz değişim diyebiliriz. Bu canlı-cansız her varlık için geçerli bir süreçtir. Kozmik ölçekte bir örnekle bunu açıklayacak olursak yıldızların yaşamı bu gerçeği bize açıklar. Kozmosta önce genç bir yıldız doğar. Genç yıldız bir çok aşamalardan geçerek sonunda bir “beyaz cüceye” ya da “kara deliğe” dönüşür. Tüm fiziksel varlığın kaderidir bu durum; olumluluğun da olumsuzluğun da bir sonu vardır.

İnsandaki Kişisel Gelişimin sonu yoktur dedik. Buradan kişisel Gelişimin fiziksel bir değişim olmadığını aksine bunun insan bilincindeki bir gelişim ve kapsama artışı olduğunu söyleyebiliriz. Kuşkusuz insanın fiziksel varlığı sonlu olup, fiziksel değişimin yasalarına mahkumdur. Ancak adına bilinç dediğimiz ve sadece insana özgü bu gerçekliğin fiziksel varlığın sona ermesiyle son bulmadığına inanıyoruz. İnsan bilincindeki gelişimi, yer yüzünden dikey olarak havalanan bir uzay aracındaki gözlemcinin görüş ufkunun sürekli genişlemesine benzetebiliriz. Araç yükseldikçe ufuk genişler ve bu genişleme sonsuzdur. Eğer uzay aracı yolculuğunu hiç durmadan sürdürse ve gözlemcinin ömrü vefa etse sonunda tüm evren gözlemcinin görüş alanına girecektir. Ancak insanın bilinçsel gelişimi, kişinin kendi içine doğru yapmış olduğu bir içsel yolculuğun ürünüdür ve bu içsel yolculuk sonsuzdur. Bu yolculukta yoga, meditasyon, musiki, zikir, dua vb. bir takım araçları içeren disiplinler vardır ki bu disiplinlere genel olarak “Yol” diyoruz. Hiçbir yol diğerinden üstün değildir. Kişi için en doğru yol kişinin mizacına, yapısına, fıtratına uygun olan yoldur.

http://musikiyolu.blogspot.com

Sır, Aşk ve Musiki yada Özün Özü

2006-03-14T20:51:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Bir hadis-i kutside mealen “Habibim sen olmasaydın bu alemi yaratmazdım” denmiştir. Bu bize Alem’in yaratılışının temelinde AŞK olduğunu gösterir. Yani bu Alem Aşk’ın ürünüdür. Bu öyle bir Alem’dir ki sonsuz sırlarla doludur. Bu sırları anlamak, fani olan için mümkün değildir. Kapı ancak fenadan geçen, mana erlerine açıktır. Yada başka bir deyişle, harcında Aşk bulunan bu Alem’i anlamanın yolu yine Aşk’tan geçmektedir. Gel gör ki Aşk’ın kendisi de en zorlu sırdır, gizemdir. Öyle ise ne yapmalı? Alemin sırlarını anlamanın yolu Aşk’ın sırlarını anlamadan geçtiğine göre iş gelip Aşk’ın sırlarını anlamaya, onu çözümlemeye dayanmaktadır.

Aşk, kişinin kendisine doğru yapmış olduğu bir içsel yolculuk, başka bir deyişle bir seyr-i süluktur. Bu seyahatte kişi kendini arar. Yani seyahat, senden sanadır. Bulman ve bilmen gereken sensin. Kendini bulan ve bu yolla kendini bilen fani, Rabbini bilmiş olur. Kendini bulmak demek kişinin kendi varlığının gerçeklenmesi, kanıtlanması demektir ki bu da ancak başka bir kişi aracılığı ile mümkün olabilir. İşte başka bir kişi vasıtasıyla iki gönül arasında meydana gelen bu olaya AŞK diyoruz.

Aşk olayı her kula nasip olmaz. Her şeyden önce zemin buna hazırlanmalıdır. Gönül evi silinip süpürülmeli, temizlenerek sevgiliye hazır hale getirilmelidir. Gönül evini en iyi temizleyecek ve onu sevgiliye hazır hale getirecek olan etken yada nimet ise musikidir. Musiki, Cenab-ı Hakk’ın biz fanilere vermiş olduğu büyük bir nimettir. Musiki yolu ile gönül evi temizlenen kişiye Aşk’ın yolu açılacaktır. Aşk ile dolan gönle ise bu Alem’in sırları bir bir açıklanacak ve böylece devran tamamlanıp yolda olan faninin seyr-i süluku son bulacaktır.

İLGİLİ LİNKLER:

Musiki ve Ölüm
Musiki, Bilinç ve farkındalık
Aşk, Sevgi ve Musiki

http://musikiyolu.blogspot.com

Musiki ve Felsefe

2006-03-13T21:09:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

İnsan oğlunun en ilkel çağlardan beri temel psikolojik hali huzursuzluk olmuştur. Her insan bu huzursuzluktan kurtulmak, huzura erişmek ister. Bu huzursuzluktur ki onu arayıcı yapar. Bu nedenle denilmiştir ki "Her gönül durmaz arar ruhsar-ı hüsn-ü mutlakı". Bilinçli veya bilinçsiz olarak her insanda bu arzu mevcuttur. İnsanlar bu huzursuzluktan kurtulmak için paraya, mala, içkiye, kumara, zevk-i safaya, şehvete, politikaya v.b şeylere yönelmekte ancak huzursuzlukları ve mutsuzlukları bir türlü sona ermemekte, çabaladıkça batmaktadırlar. Bu huzursuzluğun kaynağı dinlerde "Cennetten kovulma" ifadesiyle simgeleştirilmiştir. Bilindiği gibi insan oğlu Cennet'te vahdette olup huzur ve uyum içinde idi. Kovulmayla birlikte huzur yok olmuş, huzursuzluk başlamıştır.

İnsandaki kadim huzursuzluğun dünyevi sebebi ise onun fizyolojik yapısında aranmalıdır. Bilindiği gibi insan diğer memeli canlılar gibi eşeyli üreme özelliğine sahiptir. Bu anlamda insan bir bakıma yarım sayılır. Yani erkek dişiye, dişi de erkeğe muhtaçtır. Bununla birlikte her insan bireyinde hem dişilik hem de erkeklik vasfı vardır. Ancak bu vasıflardan birisi baskın(dominant), diğeri çekinik(resesif)tir. Bu nedenle insanda dişilik ve erkeklik vasıfları arasında denge yoktur. Sıradan insanlar vahdetten, tamlık duygusundan yoksundurlar. Yani eksiklidirler. İnsandaki huzursuzluğun biyolojik kaynağı budur. İnsandaki dişilik ve erkeklik vasıflarının belirleyici unsuru iç salgı bezlerinin salgıladığı erkeklik(androjen) ve dişilik(östrojen) hormonlarıdır . İnsanlardaki bu hormon düzeyleri ile deneysel olarak oynandığında deneklerde çok şaşırtıcı fiziksel ve psikolojik sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Sıradan insanlarda bir hormon balansından söz edilemeyeceği açıktır. Ancak Uzak Doğu dinlerindeki adıyla "Aydınlanmış İnsan" bizim geleneğimizdeki adıyla "İnsan-ı Kamil"de durum farklıdır:

"İnsan-ı Kamil içsel olarak her iki cinsiyetin mükemmeliyetine sahip olan iki cinsli(Androjenik) bir yaratıktır. Fakat her iki cinsiyetin gerektirdiği şartlar ve unsurlara sadık kalmadıkça insanın o mükemmeliyete erişmesi imkansızdır... İnsanlar varlıklarının temelinde taşıdıkları cennetimsi ahenk ve huzura, erkek ve kadında doğuştan bulunan yönler bütünüyle gerçekleştirilmediği takdirde kavuşamazlar." (1)

Kozmik var oluşun amacı olan "Mükemmel İnsan"(İnsan-ı Kamil, Aydınlanmış İnsan)da hem erkeklik hem de dişilik vasıfları dengededir. Bu dengenin fizyolojik alandaki tezahürü dişilik ve erkeklik hormonlarının dengede, balans halinde olmasıdır. Ancak bundan bu gibi insanlarda söz konusu hormonların eşit miktarda salgılandığı sonucu çıkarılmamalıdır. Burada söylenmek istenen bu salgılanmanın gerektiği şekilde olduğudur. Bu durum tamlığa yol açar. Bu nedenle İnsan-ı Kamil makro kozmos(alem-i kübra) ve mikro kosmosta(alem-i sügra)da uyum içindedir. O huzurlu değil, huzurun kendisidir.

Bu dengeyi elde etmenin, bu uyumu sağlamanın şüphesiz bir çok "yolu" vardır. Biz burada "Musiki Yolu"ndan söz edeceğiz:

Kadim zamanlardan beri musikinin insan denilen canlı üzerinde derin etkilerinin olduğu bilinen bir gerçektir. Gerek Doğulu gerekse Batılı bir çok düşünür, filozof, arif, bilge kişiler bu hakikatin farkında olup bunu zaman zaman sohbetlerinde veya eserlerinde dile getirmişlerdir. Musiki bu anlamda diyebiliriz ki insanın yaptığı en büyük keşiflerden birisidir. Bu nedenle hayatın her alanında etkin olmuş, iyi yönde de kötü yönde de kullanılmış ve kullanıla gelmektedir. Musiki ilahi amaçlarla, "adamı adem etme" yolunda kullanıldığı gibi, tamamen süfli amaçların malzemesi olmaktan da kurtulamamıştır. Bu nedenle ne kadar esef edilse azdır. Onun için biz burada "Musiki ahlak-ı beşeri tasfiye eden bir ilm-i şeriftir" (2) yol gösterici hakikatinden hareket ediyoruz. Yine Batılı büyük bir filozofun söylediği "Musiki icra eden kendini aşar" (3) özlü sözüne yürekten inanıyoruz.

Musiki denilince, yüzyıllardır insanlığa hiçbir ayrım gözetmeden merhamet, şefkat , hoşgörü ve sevgi ışıkları saçan bir büyük insandan , ulu bir bilgeden söz etmeden geçemeyiz şüphesiz. O ulu insanın, büyük eserine "Dinle neyden" (4) diye başlaması musikinin şifasına gönülden inananlar için son derece irşat edici bir keyfiyettir. Ve üzerinde ne kadar durulsa azdır. Devam eden on sekiz beyitte de neyden bahsedilir Mesnevi Şerif'te. Bizim inancımıza göre burada "Ney"de sembolize edilen hakikat musikidir. Bu manada "Ney"e yüklenilmiş olan mana musikiye yüklenilmiş olmaktadır. İşte "Pir"in bu irşat edici işaretidir ki O'nun yolundan gidenlerin musikiye neden bu kadar önem verdikleri ve bu sahada inanılmaz güzellikte musiki eserleri vücuda getirdikleri gerçeğini açıklar.

Musiki nihayetinde bir titreşimdir. Fizik bir olaydır. Ve kozmik varoluşun dokusunda mevcuttur. Bu öyle bir titreşimdir ki insanı uykudan uyandırır. İnsandaki uyku halindeki cevherler harekete gelir. Eğer insanda musikiye meyil varsa musiki karşısında işlemeyen kısımlar işler hale gelir. Musikinin yarattığı titreşim hücrelerin çalışma tarzını olumlu yönde değiştirir. Bu giderek kişide bir balansa yol açar. Bu musikinin fizyolojik etkisidir. Bunun yanında musikinin bir de psikolojik etkisi vardır. Bilindiği gibi Klasik Musikimizde değişik makamlar vardır. Bu makamların her biri insandaki farklı bir psikolojik nüansa karşılık gelir. Bu mânâda da makam icat edilmez, olsa olsa keşfedilir. Bu hakikati bilen ceddimiz musikiyi, özellikle ruhsal kökenli hastalıkların tedavisinde etkin olarak kullanmışdır.

Ancak şurası muhakkak ki her bir insanın ruhu musikiden en üst düzeyde fayda sağlayacak mertebeye ulaşmadığı gibi her tür musikinin de insanda arzu edilen değişiklikleri gerçekleştirip şifayı sağlayacağı iddia edilemez. Öyleyse şifa sağlayacak, "adamı adem edecek", olması gereken musiki nasıl olmalıdır? Bu ise başka bir yazının konusu olabilir. Musikiden şifa verici etkinin elde edilmesinin ise her şeyden önce bir nasip ve taayyün meselesi olduğu açıktır.

NOTLAR:

1. Seyyid Hüseyin Nasr: Modern Dünya ve Geleneksel İslam, Çeviri

2. Hammamizade İsmail Dede: Özel Meşk Defterinden

3. Nietsche

4. Mevlana Celaleddini-i Rumi-Mesnevi

Türk Musikisi *

2006-03-12T21:14:00.000+02:00

Bernard MAUGUİN*

Ben Türkiye'ye giderek Geleneksel Türk Müziğini ve bilhassa Mevlevi Müziği'ni iki maksatla inceledim:

Bir yandan batılılara hemen hiç bilmedikleri Türk Müziğini tanıtmak, öte yandan Türk dostlarıma da çok sevdikleri milli sanatlarının zenginliğini göstermekti.

Türkiye'deki ikametim sırasında Türk Müziği bilhassa da Mevlevi Müziği ile meşgul olmak fırsatını buldum. Her şeyden önce şunu söylemeliyim ki Türk Müziği bilhassa Mevlevi Müziği ruhi bir esasa sahiptir. Batı müziği ise sadece estetik amaç güder ve şekilcidir.Türk Müziği insana bir iç vizyon verir. Ve o vizyona derinliğine dalmak arzusunu uyandırır. Bu sayede sembolizm ve analojiye dayanan bir formülleme ile kainatı ifade etmek imkanını verir. "Eşyanın işitilmeyen" müziğini uyandırır. Bilhassa Mevlevi Müziğinde duygular tabii bir ifade bulur. Türk Müziği de bazı şekillere riayet gösterirse de suni ve çelişen şekillerle daraltılmış değildir. Duyguların tabii ifadesi makamların ve ritimlerin büyük bir incelik ve bolluk göstermesine dayanır. Geleneksel Türk Müziği Rast, Neva, Uşşak, Kürdi, Hicaz gibi çok çeşitli makamlar yaratmıştır. Batı Müziğinin sahip olmadığı bu makamlar bütün psikolojik nüansları ifade etmeye elverişlidir. Batıda madde aleminin üstünlüğü ruhi sahanın ikinci plana düşmesine sebep olmuştur.

Nihayet Geleneksel Türk Müziği, zenginleştirici ve saflaştırıcı bir etki yapar. Ve Batı Müziğinin içinde bulunduğu çıkmazdan kurtulmasında yardım edebilir. Fakat bu görüş iki müzikten bir karma yapmak manasına gelmemelidir. Karşılıklı tedbirler derin bir asimilasyona dayanmalıdır. Bu alanda başlıca müşküller şunlardır:

Evvela batılının kulağı ince hassasiyetini kaybetmiştir. Batı Müziği gamları yeknesaklaştırmak suretiyle Doğu Makamlarının inceliğine nüfuzu güçleştirir. Batı Müziğinin bir müşkülü de eğlence müziğinin ciddi müziği ekarte etmesidir. Tekniğin tesiri altında bulunan batılı derin müziği kolay benimseyemez. Çünkü onun daima yeniliklere ve neşeye ihtiyacı vardır. Bunlara rağmen Doğu Musikisini anlamak için sarfedilen gayretler az değildir.

* Bu yazı 1968 Mevlana Yıllığında çıkmıştır.

Çeviri: Prof. Dr. Sadi Irmak

http://musikiyolu.blogspot.com

Olması Gereken Musiki

2006-03-11T21:17:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Web sayfamızda yayınlanan "Musiki ve Felsefe" adlı makalemizi bitirirken şöyle demiştik: "Ancak şurası muhakkak ki her bir insanın ruhu musikiden en üst düzeyde fayda sağlayacak mertebeye ulaşmadığı gibi her tür musikinin de insanda arzu edilen değişiklikleri gerçekleştirip şifayı sağlayacağı iddia edilemez. Öyleyse şifa sağlayacak, "adamı adem edecek",olması gereken musiki nasıl olmalıdır?"

Her türlü musiki her insan için şifa yapıcı mıdır? Ya da bir musiki nasıl icra edilirse edilsin musikiden beklenilen şifayı sağlayabilir mi? Olması gereken musikinin kuralları ne olmalıdır?

Klasik Musikimiz bu günkü icra anlayışı ile ondan beklenilen şifa yapıcı etkiyi sağlayabilme ve kendisinden beklenilen, insanı "Aşk" demiyle temasa getirme rolünü oynayabilmekte midir? Dinleyeni ve icra edeni mânâ alemiyle temasa getirmede ne kadar başarılı olmaktadır? Görüşümüze göre Türk Klasik Musikisi çeşitli etkenlerle, geleneksel beste, meşk ve icra anlayışından uzaklaşarak büyük etki gücünden ciddi kayıplara uğramış ve uğramaya devam etmektedir. Niceliksel olarak çok sayıda insanın Klasik Musikimizle ilgilenmesi, Türk Musikisi Konservatuarları açılması, sayısız resmi ve amatör koroların olması ve bunlara sürekli yenilerinin eklenmesi ve bu alanda bir endüstrinin ve pazarın ortaya çıkmış olması ifade ettiğimiz gerçeği değiştirmemektedir. Söylediklerimizi toparlayalım:

1. Geleneksel beste anlayışı terkedilmiştir. Musimizin Kâr, beste, ağır ve yürük semailer v.b. klasik formlarında kayda değer bir beste çalışması yapılmamaktadır. Hacı Arif Bey'le başlayan şarkı formunun öne çıkması süreci ivme kazanarak günümüze kadar gelmiş, şarkı formu günümüzde neredeyse musikimizin yegane formu haline dönüşmüştür.

2. Meşk yoluyla öğrenim ve aktarım terkedilmiş, onun yerine konservatuarlarda, okullarda toplu öğretim yöntemine geçilmiştir.

3. Aslı insan sesine dayanan musikimizde saz ve nota öne çıkmış, sazlarda virtüoziteye önem verilir hale gelinmiştir. "Musiki insan sesidir. İlahi alemden haber veren sese, musiki aletleri vasıta oluyor. En iyi vasıta olan naydır. Onu için Dedegân hiç başka bir saza itibar etmemiştir. Onu en yakın şekilde ifade eden naydır. En iyisi nay olduğu halde o da yine beş para etmez, esas insan sesidir. Hiçbiri o ilâhi etkiyi, insan sesinden daha mükemmel şekilde meydana koyamaz. Sazlar insan sesinden sonra ikinci kademeyi teşkil ediyor. İşin acayip hali budur koca bir neyzen okuyamıyor. Yani tutmuş nayı, sesinin yerine koymuş yahut kemanı sesinin yerine koymuş. Tabii dehşetli bir ziyandır. Halbuki önce sestir. Bakın fasıllarda hepsi hanendenin emrindedir, hepsi ona tabi olmaktadır. İşte bu, musiki ilminin felsefesi bakımından gayet mühimdir. İşe bakın, o meşhur musikişinaslara: "Efendim şunu geçer misiniz?" deseniz geçemez." Nota mota dersler felan bu bize vasıta olsun diye. Hiçbir bilgi branşı musikinin yaptığını yapamaz.

Dava; nota ile, saz ile, udla, kemanla alakası olmayan bizi ilahi yolla irtibat kurmaya vasıta olacak olan “Raks-ı Terennüm”dür. Usul ve nağme."(1)

4. Bizim musikimiz "Oda Müziği" niteliğindedir. Bu nitelik yok olmuştur. "Oda Müziği" anlayışında musiki icra edenlerle onları dinleyenler bire bir etkileşim içindedirler ve küçük gruplar halindedirler. Yani icracıların ve dinleyicilerin sayısı "oda" hacmıyla sınırlıdır. Karşılıklı duygu alış-verişi içindedirler. Böyle bir ortamda insanlar ibadet eder gibidirler. Ses yükseltici cihazlara gereksinim yoktur. Dolayısıyla nağmeler doğal bir şekilde dile getirilmiş olur. Akustik özellikler kaybolmaz. Oysa günümüzde büyük konser salonlarında binlerce insana ses yükseltici cihazlarla konserler verilmekte musikimizin kendine has incelikleri, koma sesler gizli çarpmalar, gizli esler vb. o hay huy içerisinde kaybolmaktadır. Çünkü zaman şov zamanıdır. Musikinin şifa verici birincil görevi kimsenin umurunda değildir.

5. Musikimizin başına bela olan hususlardan ikisi de acilite denilen hızlı icra ve tiz ahenklere itibar etmedir. Hızlı icra musikimizin güzelliklerini doya doya tatma, ondan ruhen gıda alma imkanını yok etmektedir ki bu usancın ve şov merakının bir tezahürü olsa gerek. "Perdeyi etlendirmek isteyip de yapamamaya goy goy yapıyor denir. Bundan kurtulmak için musiki ağırlıktan çabukluğa kaymıştır. O zaman da eserden dirilik kalkar. Evvelden hep böyle idi, ağır okunurdu. Fakat insanlarda ağırlığa tahammül kalmadı. Perdelerin arasındaki açıklığı kapatacak hal kalmadı. Ağır okunursa açılır perdeler. Onun aralarını ne yapmalı? doldurmalı. Revişlerle, edalarla, sevgilerle doldurmak lazım. Adam kalmadı. Binaenaleyh böyle oldu, perdeler öldü. Musikide iki doğma var. Katiyen değişemez. Doğmalardan birisi: mümkün olduğu kadar ağır olacak, ağır çalınacak. Ne kadar imkan varsa. Bu hiç değişmez. İkincisi: Mümkün olduğu kadar pes olacak. Tiz olmayacak."(2)

Gelelim ahenk(akort) meselesine. Musiki geleneğimizde daima pes ahenklere eğilim vardır. Çünkü musikiden beklenen ilahi etkiyi yaratmada perdelerin pes oluşunun önemli bir etkisi bulunmaktadır. Nitekim neyde insan ruhu üzerindeki en müessir olan sesler dem seslerdir. Bunun için dergahlarda hep pes ahenklere önem verilmiştir." Bir gün İstanbul da Kısıklıda bir kahvede Rauf Yekta Bey, Udi Ali Rıfat bey ve ben otururken –onlar muhabbet ediyor- Ali Rıfat bey bana: Oğlum bana bak dedi, bizim perdelere önem verme. Bizim perdelerde (Do, Si .) şüpheli fakat Dedegânınki (do) do dur, (si) si dir, dedi. Koca bestekar Ali Rıfat bey söylüyor.

Nağmeler elden geldiği kadar pes, elden geldiği kadar hafif yapılacak. Tiz okunmayacak. Ancak pest okunduğundadır ki perdeler arasındaki lahin nisbeti yani musiki oranı muhafaza ediliyor. Pest olduğunda lahin merkezinin emri altında oluyor yani nağme merkezinin, ses merkezine yük olmuyor. Tiz olduğunda nağme merkezi işlemiyor, ses merkezinin, emri altına giriyor. Binaenaleyh musiki eseri nağme merkezi altında olduğunda mana taşır. Bu nağmedir, ahlakı beşeri tasfiyede rolü vardır. Onda esas kaide pest ve ağır. Tiz katiyen makbul değildir. Neylerin sesi gayet hafif çıkacak. Dışardan zor eşidilir. Pest ve hafif ki o zaman puse almış gibi oluyor. Ben gayet ağır okuyorum. Sürat olursa ona imkan yok, yapamazsın ki. Dedeler onu görmüşler, açıklamıyorlar söyleyüp geçiyorlar. Perdelerin arasındaki orantıyı mahvediyorlar. Perdeleri perdelikten çıkarup nota haline getiriyorlar. Ali Rıfat bey: “oğlum katlediyorlar,” dedi.

Bizim musikide temel dava; pest olacak, ağır olacak. Mesela hep Dedegânın Mansurları olduğu halde Mansur üfleyen Dede ben görmedim, üflemezlerdi. Hep Şah. Daima pest, peste meyil var, ağır olmaya meyil var. Bu esasa göre kız ney, nısfiye felan nerede kalır. Hiç ben daha dergahta birinin nısfiyeyi eline almış olduğunu görmüş değilim. Hacı Emin Dede benimle bir gün Mansurla meşk yapmamıştır. Halbuki bana Mansur hediye etti başka. O bana niyaz etti. Şimdi işler bozuldu. Kız ney felan, boş. Bunları hiç üflemezler, ellerine almazlar. Ayıp sayarlar." (3)

6. Bilindiği gibi musikimizde iki temel unsur vardır: Makam ve usûl. Her biri bir alem olan ve insandaki bir psikolojik nüansa karşılık gelen makamlarımız günümüzde bir dizi olarak algılanmakta, aynı diziye sahip makamların gösterilmesinde sıkıntılar yaşanmakta o makamın ruhuna nüfuz edilememekte ve şekli düzeyde ifade edilmektedir. Makam öğrenilecek bir şey olarak algılanmaktadır. Oysa makam öğrenilemez olsa olsa bir bilenden geçilir. O da nasibiniz varsa. Makam insanda teşekkül etmelidir. O nedenle de o makamın selinde boğulmak gerekir. " Dr. Suphi Ezgi makamlarımızı batılı gibi anlatmıştır. Bunu aşağı göremeyiz. Biz bunun peşinde değiliz. Ahmet Dede(Ahmet Irsoy) Konservatuvarda(Darül Elhan) iken kendisinden makamların tarifini yazması istenmişti. Bizler de sevindik. Bir hafta çalıştı etti, fakat bir hafta sonra geldi, makamların tarif edilemeyeceğini, onun için de yazmaktan vazgeçtiğini söyledi. iskelet olarak kabul edilmek kaydıyla dizi ve makam tarifine muhalif değilim. Amma onunla ilgimiz yoktur. Makam öğrenilmez. Bir kimsenin nasibi varsa onu (Fem-i muhsin = insanı kamil) den geçer."(4)

Musikimizin ikinci asli unsuru usûldür. Klasik Türk Musikisi usûlsüz düşünülemez. Bilindiği gibi usûl bir ritim değildir. O bir devri ifade eder. Usûl her biri bir alem olan makamlara girebilmek için bir nevi anahtar görevi görmektedir. Ancak günümüzde bu çok önemli hususta da gereken özen gösterilmemektedir. Eserlerdeki büyük usûller vurulmamakta yerine küçük usûller vurulmaktadır ki bu durum işin esasına aykırıdır. "Usulle makam beraberdir. Daha ben Dedelerin elleri oynamadan ağızlarını oynadığını görmedim. Yani usulsüz nağme yaptıklarını görmedim. Avrupalılar bizim usul vuruş tarzımızı tempo zannetmişler. Bu dışarda böyle olsa da bu tempo değildir, bunun arkasında bir devir vardır. Usul: (ilm-i edvar=ilm-i raks): ilmi musiki nağmeleri ölçüye koyan bir ilimdir. Bu ilim, divan edebiyatında şiir kısmında rol oynayan aruz ilmine tekabül eder. Aruzdaki failatün-mefailün ilahir ne ise usul veya edvar ilminde de düm-tek-teka odur.

Düm-tekler esasında raksdır, esas rakstır. Doğu'nun Batı'dan raks öğrenmeye ihtiyacı yoktur.

Nağmeler içinde usulü tutabilmek çok zordur. Bu zorluk yüzünden çalgıcılar usul vurmazlar. Bu yüzden de onlar notanın esiridir. Nota dışında hiçbir şey ilave edemezler. Usul sayesinde ve usul içinde çok şeyler yapabilme mümkündür. Leon Hanciyan efendi: "Büyük usullerde çok mükemmel bir raks vardır", derdi. Usulün noksanlıkları sizi mahvedecektir. Usulsüz musiki yok. Ahmet Avni bey: "raksı terennüm hali dilimdir" diyor. Raks dediği, usul. Yani buna eşidim diyor. Her okuyuşta usul ayni olamaz. Onu metronom değil, onu Allah tayin eder. Nasıl musiki perdeleri hudutsuzsa, o her hangi bir eserin tekrar okunmasında da hudutsuzluk vardır. Sabitlik görmek tembel işidir. Bir üstadın okuyuşu bile sabit değildir. Yüzde yüz değişmezse çok gülünçtür. Mesela mecliste bir yabancı bulunurken meclisin atmosferi kaçar. Yabancı bulunmadığı zaman başka, bir sevgili bulunduğu zaman başka, bulunmadığı zaman başkadır. Gündüz başka, gece başkadır. İnsan bunlardan ayrı ayrı etkilenir. Huzurun seviyesi (=meclisin hali) derler. Basılan perdeler tam makamında olduğuna göre (Eviç, Acem) acemin acemliği meclisin huzuruna göre baygın veya sert basılır. Bu havaya metronom ne halt etsin. Dava, hiç sabitlik olmadığıdır. Metronom tamam, ya acemin basılış şeklini ne yapalım ?!?."(5)

Sonuç olarak diyebiliriz ki bizim musikimiz "Aşk"ın musikisidir. "Aşk" ise seni sana götürür. İşte bu yolculukta musiki ama "Olması gereken Musiki" çok önemli bir mayadır. Bu maya ile mayalanmalı.

DİP NOTLAR:

1. Dr. Emin Kılıç Kale-Özel Sohbetlerinden

2. " " " " " "

3. " " " " " "

4 " " " " " " "

5. " " " " " "

http://musikiyolu.blogspot.com

Makamlar ve Tasnifi

2006-03-10T21:28:00.000+02:00

Dr. Emin Kılıç KALE

Makamın tarifi yok, usulün tarifi yok. Tarif ederler, boştur, boşa emek. Mesela Hicaz : işte do diyez alır, si bemol alır, bilmem ne. Hikaye bunlar. Makam öğrenilmez. Makam sindirilir. Makam, bilenden geçilir. Öğrenilmez. Buna dikkat edeceksiniz. Eser geçerken boyuna açıklama yapacağız. Açıklama yaparken makamı anlatmış olacağım. Ancak bu kadar bilgi verilebilir. Makam için behemehal ünsiyet ve sindirmek şart.

Ana-makamlar var. Öbürlerine makam denmez. Onlar şed makamlar, mürekkep makamlar ve rasgele tertip edilmiş makamlardandır. Mesela Beyati, ne şeddir, ne mürekkeptir. Karcığar da öyle. Ne olduğu belli değil.

Makamlar böyle dört kısma ayrılır : Ana makam, şed makam, mürekkep makam, tespit edilemeyen makam. Acem katiyen ana makam değildir. Acem Aşeyran, mürekkeptir, Mahur'un şeddidir. Uşak'ta dügah pes, segah pes. Amma ne kadar pes belli değil, yoksa olmaz.

Ahmet Avni Konuk hazretlerinin kim olduğu sonra anlaşılacak. Onun eserleri geçilmeden anlaşılmasına imkan yok.119 makam bu(Rast Kar-ı Natık) bestelediği. Onların güftesi kendinin, bestesi kendinin. Ve her güftede makam tarif ediliyor. Mesela : "Kavli de kaddi gibi rast olsa o mehveşin" diyor. Sevgilimin diyor -sevgiliyi izah ediyor- kavli de kaddi gibi düz olsa. Kavliden burada murat, olması icap eden dişi olsa. Benim sevgilimin güzelliği yani güzel olan sevgilim olması icap eden dişi seviyesine gelmiş olsa - kapalı, söylemez ki. Bana sır olarak söylenmiş. Mehveş, sevgili demektir. Kavil, söz, şahsiyet demektir - sevgilimin şahsiyeti gereken seviyede olsa idi "hiç bükülmezdi beli" yani onun için yaş bahis konusu olmazdı. "Üftade-i hasret keşin" onun aşıkı olan bir erkek için katiyen yaş bahis konusu olmazdı.

Bilmezler, ben daha bunu yeni geçiyor gibiyim. Bizim musiki öyle bir musikidir. Katiyen notaya falan gelmez, bir alemdir. Yani güfteler de böyle mana taşır.

Hüzzam makamı : "Sazın al aguşe." Sevgiliye hitap ediyor : göksüne sazını getir. "Mızrabın ile del sinemi" öyle mızrap çal ki ben, göksümün delindiğini his edeyim. "Nağme-i hüzzam ile def eyle gönlümden gamı" metafizik bakımından Hüzzam makamını tarif ediyor. Yani onu çalanın nağmeleri göksünü delecek, yani o kadar müessir makam demek istiyor.

Hümayun yine öyle : "yalnız bir ben miyim ey mahi meftunun senin- oldu cari aleme emri humayunun senin" Hümayun makamını izah ediyor. Bunun üç ismi daha var: Garip Hicaz, Hicaz Hümayun, Kervan Kıran. Hümayuna katiyen dayanılmaz. Hicaz amma bambaşka bir şeydir. Onu gösterebilmek için buselik makamını iyi bilmek lazım. Buselik makamı bilinmeden Hümayun yapılamaz. Çünkü buselik perdesi geçiyor. Oraya mahsus buselik var. Keza Isfahan geçilmeden Hümayun geçilmez. Bana böyle verdiler. Bunun dersi yok. Dinleye dinleye siner.

Acem Aşeyran, Yegah, bunları kullanan yok. Kaba hicaz keza. Bunlarsız olmaz. Mesela Hüseyni Aşeyran makamı katiyen geçilemez bu perdelere hakim olmadan. İşte Mevlana temas etmiş : "Neyzen ney üflemiyor, baş-pareden buseler almaktadır" diyor. Ben iyi bilirim Hacı Emin Dede öyle aşeyranlar yapar ki dudağı baş-pareye değiyor mu değmiyor mu katiyen belli değil. Ve aşeyran perdeleri o zaman meydana çıkar. Kabaları üflerken dudak başpareden hemen hemen sanki ayrılacak. Yoksa Hüseyni Aşeyran, Acem Aşeyran, Yegah çıkmaz.

Musiki makamları toptan üçe ayrılır :

1. Garami : Aşk üzerinde yürür, aşktan bahseder, aşkı ta'lim eder : Uşşak, Rast, Karcığar, Saba, Nevruz, Hicaz, Hüseyni, Hüzzam, Buselik, Yegah, Gerdaniye, Tahir, Suzinak, Araban, Eviç.

2. Tasviri : Nihavent başta gelir. Neveser, Şedaraban, Sultanı Yegah, Şehnaz, Muhayyer, Hicazkar, Hisar, Kürdi.

3. Dini : Dini makam demek dinden bahseden demek değildir. Garamilikte ileri. Baba Efendi bunun için, rutubeti fazla, derdi: Acem Aşeyran, Acem, Suzidil, Suzidilara, Maye, Mahur, Çargah, Isfahan, Segah, Bestenigar, Beyati.

Ana makam 13 tanedir: Rast, Nihavent, Suzinak, Mahur, Saba, Hicazkar, Uşşak, Isfahan, Hicaz, Hüseyni, Muhayyer, Segah, Eviçtir.

Bu tasnifi yapan Ahmet Avni beydir. Musikimizin geleceği sim-siyah karanlık. Batı musikisinin burada adını anmaya tenezzül etmem. Batı alemi bütün her şeysi ile beraber sıfırdır.

Ben halk musikisi tanımam, ben dergah musikisi tanırım. Ve dergah musikisi bütün beşere hitap eder.

Dr. Emin Kılıç KALE'nin özel sohbetlerinden derleyen: Ali SARIGÜL

http://musikiyolu.blogspot.com

Musiki ve Ölüm

2006-03-09T21:34:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Tanrı var ve görünüyor fakat sadece kemanlar çalarken. Huxley

Ölüm insanın kayda değer tek karşıtıdır ve tüm hayatı boyunca insana meydan okuyan bir güçtür. İnsanın, hatta tüm canlıların bütün eylemine ölüm duygusu yön verir. Yaşam, ölümün insana meydan okuma yollarının bulunduğu bir süreçtir. Ölüm etken kuvvettir, yaşamsa arena.Ve bu arenada yalnızca iki kişiye yer vardır: Kişinin kendisi ve ölüm. Eğer ölüm olmasaydı insanın çayırda otlayan koyunlardan bir farkı olmazdı. Bugün insanlık ve uygarlık adına ne varsa bu, insanın ölüm karşısındaki mutlak çaresizliğinden kaynaklanır. İnsan bu mutlak çaresizlik nedeniyledir ki ölümün bu acımasız baskısına karşı iki büyük yanıt vermiştir.

1. Din

2. Musiki

İnsanlığın en ilkel çağlarından beri bu iki evrensel unsur yan yana ve iç içe var olmuş ve yaşam denilen arenada bir avcı olan ölüme ve ölümün yarattığı acımasız baskıya, insanın karşı durmasına ve umut üretmesine yardım etmişlerdir.

Bilindiği gibi dinler insana öldükten sonra yaşamayı vaat ederek insanın ölüm karşısındaki çaresizliğine bir çare olmak savıyla ortaya çıkmışlardır. Tüm dinlerin değişmeyen bir özelliğidir bu ve ölümün acımasızlığına ve kaçınılmazlığına, insanın bekâ arzusuna verilmiş muhteşem bir cevaptır.

Musiki ise ölümsüzlük vaat etmez. O, tüm yaşamı boyunca insanın bilinç altında bir saatli bomba tedirginliği yaratarak var olan ve derinden derine tik taklarını sürdüren ölüm duygusuna karşı insanın evrensel bir feryadıdır. Bu feryattır ki ölüm duygusunun yarattığı acıyı azaltır ve dayanılır kılar. Ancak insanın ölüm gerçeğine vermiş olduğu muhteşem yanıtlardan biri olan musikinin bu yatıştırıcı etkisi yüzeyseldir, birincil değil, ikincildir. O halde musikinin birincil görevi nedir? İnsan oğlu musiki denilen bu büyük soyutlamayı niçin yaratmıştır? İşte bu yazının asıl amacı bu soruya yanıt aramak ve bunu tartışmaktır.

Musikinin birincil görevi ya da varlık sebebi insanın ölüm karşısındaki çaresizliğine, onu(insanı) daha yüksek bir idrak, daha yüksek bir farkındalık düzeyine çıkarmak suretiyle çare bulmaktır. İnsan, özellikle de günümüz insanı kendini çevresinden yalıtmış, kendi yüreğinin hapishanesinde yaşamaktadır. Modern zamanda buna “birey olmak” deniyor. Kutsal olanla bağını bütünüyle koparmış olan kesimlerin yanında, sözde sürdürüyor görünmekle birlikte özde bu bağı koparmış olan insan yığınları dayanılmaz bir yalnızlığı yaşamakta ve bu yalnızlığı, şekli düzeyde bir takım mistik hurafelerle yada dünyanın kısıtlı kaynaklarını fütursuzca kullanan bir tüketim çılgınlığı içinde gidermeye çalışmaktadırlar.

Batıda rönesansla birlikte kutsal olanla bağını kopararak din duygusuna veda etmiş olan insanın, Batı’yı ve Batı uygarlığını tek çıkış yolu olarak gören ve batılı insanın içinde bulunduğu ruhsal bunalımı ve bundan doğan arayışını görmeyen yada görmezden gelen dünyanın diğer ülkelerindeki insanların kutsal olanla bağlarını yeniden kurmada musikiye çok önemli bir görev düşmektedir. Kutsal olanla bağın yeniden kurulmasıdır ki tüm varlığını bir beden olarak algılayan, bu nedenle de onu kaybetmekten ölesiye korkan ve onun arzu ve isteklerinin dışında hiçbir şeyi önemsemeyen insanı ölüm korkusu karşısında mücehhez kılacaktır.

Musiki bu işi nasıl yapacaktır ? Kutsal olanla bağın kurulmasında nasıl bir işlev görecektir? Aslında kutsal olanla bağın yeniden kurulması yeni bir şey olmayıp unutulmuş olanın hatırlanılmasıdır. Bu günün insanının sorunu bir unutuş, bir inkar sorunudur. Kadim zamanlarda kendisiyle, çevresiyle ve kutsal olanla uyum içinde yani vahdet halinde yaşayan insan zaman içinde ego santrik (ben merkezci) bir yaklaşımı seçerek yalnızlığın sonsuz bataklığına kendini hapsetmiştir.

Unutulmuş olanın hatırlanılmasında en büyük engel kişinin kendi zihnidir. Her insanın zihni, bir dünya projekte eder ve projekte ettiği bu dünyayı gerçek zanneder. Bu nedenle ne kadar insan varsa o kadar da dünya vardır. Her insanın dünyası yalıtılmış, diğer insanlara kapalı bir dünyadır. Bu sıradan insanın dünyasıdır. Oysa kutsal olanla bağlı olan, aydınlanmış, vahdete(birlik) ulaşmış insanın dünyası açık bir dünyadır. Bu dünya herkese açıktır. Bir ermişin kalbinin duvarları yoktur:

“Dilhane harab oldu Mevlam dilhane harap oldu,
Yıkıldı türap oldu ah yıkıldı türap oldu.
Her canibi bab oldu Mevlam her canibi bab oldu,
Virane miyem bilmem ah virane miyem bilmem?”(1)

Dilhanenin (gönül evi) harap olması, kapalı bir dünyadan herkese açık bir dünyaya geçiştir.Kutsal olanla bağını hatırlamış ve bunu idrak edip bilinç düzeyini yükseltmiş aydınlanmış insanın dünyasıdır bu. O herkese kapalı olan ve kişinin zihni tarafından projekte edilen sanal dünya yıkılmış, türap (toprak) olmuştur. Bu nedenle ermiş insanın gönlünün her canibi (yön) bab (kapı) olmuştur. Artık kim olursa olsun o gönle girebilir. Çünkü o gönlün duvarları yoktur, her tarafı kapıdır.

Kendi zihninin hapishanesinde yaşayan insan kendi yarattığı dünyayı tek gerçek olarak kabul eder. Başka dünyalara kapalıdır, başka dünyalardan habersizdir. Hakikatte ise tek bir dünya vardır. Yani;

“İlim bir nokta idi cahiller onu çoğalttılar”(2)

Bu tek ve gerçek dünyanın idraki, zihnin duvarlarının yıkılmasına bağlıdır. Bu duvarlar sevgi gibi, şefkât gibi, merhamet gibi bazı durumlarda sarsılır, yıkılmasa bile yumuşar. İlm-i Musiki, zihnin yada dilhanenin (gönül) duvarlarının yıkılmasında en etken araçtır. Musiki bize kutsal olanın, o tek ve gerçek dünyanın kokusunu getirir. O dünyanın pırıltısını hissettirir. Kendi projekte ettiğimiz sahte dünyanın gerçekliği konusunda içimize kuşku kıvılcımları düşürür. Bu nedenle insanların musiki icrasından sonra suskun,sakin, düşünceli ve çoğu kez de gözleri yaşlı olduğu görülür.

Musiki sonuçta fiziksel bir olaydır, bir titreşimdir. Ama rast gele bir titreşim değildir. O düzenlenmiş, seçilmiş bir titreşimdir ki biz ona nağme diyoruz. O nağmeler ki insanın bütün hücrelerini düzene sokar, balansa (uyum) getirir. Gerçek dünyanın kapısını açar, seni sana götürür. Bu nedenle;

“Musiki icra eden kendini aşar” (3) denmiştir.

Kendini aşan, kutsal olanı hatırlayıp onunla bağlarını yeniden kuran insan bir bedenden ibaret olmadığını, başka gerçeklik düzeyleri bulunduğunu, yalnızlığın değil birliğin gerçek durum olduğunu idrak eder. Sonuç olarak ne doğan vardır, ne ölen. Ne gelen vardır ne giden. İnsanların dünya, hayat dedikleri şey bir rüyadan ibarettir. Doğdum diyenin gördüğü bir rüya...

DİPNOTLAR:

(1) Ebul Ahad Nuri

(2) Hz. Ali

(3) Nietsche

KONUYLA İLGİLİ YAZILAR:

:: Musiki ve Felsefe

:: Olması Gereken Musiki

http://musikiyolu.blogspot.com

Müzik, Bilinç ve Farkındalık

2006-03-08T21:45:00.001+02:00

Dr. Esin BORA

Bilindiği gibi bilinç; bir tür olarak insanı diğer canlılardan ayıran çok önemli bir özellik. Kabaca kendinin ve çevrenin farkında olmak yada bilmek ve bildiğini bilmek şeklinde tanımlayabiliriz bilinç kavramını. Ancak bilinç denilen olgunun homojen bir şey olmadığı da bilinen bir gerçek. Bilinci özet olarak; Bilinçaltı, Bilinç ve Bilinçüstü şeklinde sınıflandırmayı düşünebiliriz.

“Nesnel evren sayısız formlar projekte ederek onları çözüp dağıtarak sürekli hareket halindedir. Her ne zaman bir form hayat(prana) ile dolarsa farkındalığın maddede yansıması ile bilinç tezahür eder. Yani her nerede madde kendini sabit bir organizma olarak oluşturursa orada bilinç kendiliğinden belirir. Organizmanın yok oluşuyla da bilinç kendiliğinden kaybolur. Dünya bilinç ipliğinde asılıdır. Bilinç yoksa dünya da yoktur. Bilinç süreksizdir ve kesintilerle doludur(Uyuma,bayılma, dalgınlık v.b.). Bir de bilinç ötesi bir hâl vardır ama bu bilinçsizlik hali değildir. Bazılar ona Süper Bilinç derler. Bu süreklidir, kesintiye uğramaz.” (1)

Yukarıdaki alıntıda bilinç diye sözü edilen ve bizim de aynı şekilde isimlendirdiğimiz kavram, bizim gündelik bilincimize karşılık gelmekte. Bu bilinç bize hayatta kalabilmemiz için gerekli olan bilinçli eylemleri yapabilmemizde yol gösterir ve yaptığımız bu eylemlerin farkında olmamızı sağlar. Ancak bu bilinç sürekli değildir ve zaman zaman kesintiye uğrar. Uykuda, baygınlık geçirdiğimizde veya narkoz altında bu bilinç geçici olarak işlev göremez. Bunun dışında dalgınlıklar nedeniyle, düşük farkındalık düzeylerinden dolayı da bu bilinçte kesintiler meydana gelir.

Bilinçaltı ise bambaşka bir düzeyi tanımlar. Gündelik bilincimiz bilinçaltının anlaşılmasında yararlı olamaz. Bilinçaltı; korkunun ve arzunun iç içe örülü olduğu ve orada hayatın enerji akımlarının birbirleriyle çatıştıkları, birbirlerini engelledikleri ve tahrip ettikleri o uçsuz bucaksız yer altı ağını ifade eder.

Yine yukarıdaki alıntıda Bilinç ötesi veya Süper bilinç olarak tanımlanan ve bizim Bilinçüstü dediğimiz alan ise süreklidir ve kesintiye uğramaz. Her sabah uykudan uyandığınızda, baygınlık geçirip tekrar kendinize geldiğinizde yani gündelik bilinciniz her hangi bir şekilde kesintiye uğradığında kişiliğinizin sürekliliğini sağlayan bu bilinç alanıdır. Bu alan gündelik bilincin ve bilinçaltının farkında olan, özne nesne ilişkisinden bağımsız saf farkındalık alanıdır. Öyleyse farkındalık nedir?

“(Farkındalık) esas olan, başlangıçta mevcut olandır. O, başlangıcı, sonu ve başı olmayan değişmez olan asli hâldir. O bütün eylemlerin ortak matrisi(ana kalıbı)dır. Farkındalık, bilincin bütününe, zihnin bütününe derinlemesine işleyen , direkt iç görüdür. Farkındalık bir bütün olarak bilincin farkında olmak , tanımak, kavramaktır. Zihin olaylarla ilgilenir, farkındalık ise zihnin kendisi ile ilgilenir. Zihnin beş duyusu ve dört fonksiyonu –bellek, düşünce, anlayış ve benlik ; Beş unsur- toprak, su , ateş, hava ve eter(esir); Yaratılışın iki yüzü-madde ve ruh, hepsi farkındalık içinde yer alır. İçerik hoşlanıp hoşlanmama gibi duygusal tercihlerden uzak olarak gözden geçirildiğinde , bunun bilincinde olmak farkındalıktır.” (2)

Farkındalığın yükseltilmesini amaçlayan bütün yöntemlerde temel teknik, durup dinlenmeden eylem halinde bulunan zihnin bu sonsuz vıdı vıdısını yavaşlatmak ve giderek en aza indirmektir. Çünkü zihnin bu durup dinlenmek bilmeyen faaliyetidir ki kişinin farkında olmasını, gündelik bilincin üstünde olan daha yüksek bilinç düzeylerinden haberdar olmasını engeller. Bu gereksiz zihinsel aktivitenin yavaşlatılması ve giderek durdurulması farkındalığın gelişmesi için şarttır.

“Zihin iki halde bulunur. Su gibi, bal gibi. Su en ufak bir sallanışta titreşir. Halbuki bal ne kadar karıştırılırsa karıştırılsın hemen hareketsizliğe döner. Bölmek ayrı ayrı düşünmek zihnin gerçek doğasıdır. Bölmenin bir zararı yoktur. Fakat ayrılık gerçeğe ters düşer. Nesneler ve insanlar farklıdırlar fakat onlar ayrı değildirler. Doğa birdir, gerçek birdir. Zıtlar vardır, zıtlık yoktur. Zihin uzay ve zamanı yaratır ve kendi yarattığını gerçek kabul eder.” (3)

Yukarıdaki alıntı da değinildiği gibi normal durumda bir su gibi olan zihnin bal gibi olmasıdır amaç. Zihnin bal gibi olması kişide her şeyden önce huzuru ifade eder. Huzurlu dediğimiz insanlar zihnin durmak bilmeyen eyleminden belli ölçülerde uzaklaşmış yani zihinleri yavaş yavaş su gibilikten bal gibiliğe dönüşmüş veya dönüşme yolunda olan insanlardır. Dikkatini kendi zihninden dışarı tüm kainata çeviren insan kendi sübjektif dünyasının sınırlarını aşarak bir bütün olarak varlığı kavrama yoluna girer.

Tasavvuf, yoga, zen ve bu gibi bütün ezatorik akımların amacı farkındalığı geliştirmek suretiyle gerçeği(hakikât) anlamaktır. Çünkü farkındalık sahibi insan önce kendini sonra her şeyi gerçek böylesiliği içinde görür ve anlar. O anlayış ki kişiyi özgür kılar. Bu düzeye ulaşmanın bir çok yolu vardır. Kişinin farkındalığının yükseltilmesinde, özgürleşmesinde kullanılacak araçlardan birisi de müziktir.

Bir güzel sanat olarak kabul edilen ancak günümüzde ticari bir meta olarak kullanılan ve endüstri haline gelmiş olan müziğin asli görevi şüphesiz bu değildir. Müzik doğru kullanılması halinde insanın farkındalık düzeyini yükseltecek, insanı bilinçüstü ile temasa getirecek çok önemli bir araçtır. İşin ilginç yanı müzik bu işi kişiyi zorlamadan, kişiye zevk ve mutluluk vererek yapar. Oysa bilincin dolayısı ile farkındalığın yükseltilmesini amaçlayan diğer tüm yöntemlerde(Yoga, meditasyon v.b.) kişiyi zorlayan unsurlar vardır ki bu yöntemler zaman içinde rutine dönüşerek usanca yol açarlar.

Müzik eylemi sırasında kişinin zihni müziğin tatlı nağmelerinin etkisine girer. Zihin o bitmek bilmeyen gevezeliğe ara verir. Eğer ara vermezse kişi ritmi ve melodiyi şaşırır. Dolayısı ile müzik icra eden insan zihnini gündelik hayatın sorunlarından boşaltmak zorundadır. Ancak o zaman müzikten beklenilen yarar sağlanabilir. Bir yandan müzik icra edip diğer yandan bu ay borçlarını nasıl ödeyeceğini düşünen insana müzik bir şey söylemez. Ondan arzu edilen yararı sağlayabilmek için müziğe teslimiyet şarttır. Müzik icrası sırasında kişinin mutluluk ve haz duyması müziğin tatlı nağmelerinin yarattığı huzur veren titreşimin yanı sıra zihnin geçici de olsa günlük sorunlardan boşalması ve kişinin yeni bir hâlin tanığı olmasıdır. Bu yeni hâl farkındalıkta bir kıvılcımdır ve müziğin amacı bu hâlin sürekli olarak geliştirilmesi olmalıdır.

(1) Ben O’yum. Sri Nisargadatta Maharaj. Çeviren: Jale Gizer Gürsoy.AKAŞA Yayınları

(2) Age.

(3) Age.

http://musikiyolu.blogspot.com

Ney'de Tavır ve Aziz Dede Tavrı

2006-03-06T10:47:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Sazda tavrı; bir sazın icrasında sazendenin diğer icracılardan kayda değer biçimde ayrı özellikler göstererek sazını icra etmesi ve bunun bir çizgi oluşturarak sazendenin çıraklarının da aynı üslubu sürdürmesi diye tarif edebiliriz. Ya da saz tekniğinin bir kişilik göstermesi de denebilir. Sazlarını aynı tavırla icra eden sazendeler şüphesiz ayrıntıda kalan farklar göstermekle birlikte sanki hep aynı kişi icra ediyormuş gibi bir izlenime kapılmamıza yol açar ki işte bu tavırdır.

Klasik Musikimizin en önemli ve en eski sazlarından olan neyde de zaman içinde belli tavırlar ortaya çıkmıştır. Özellikle 19. yüzyılda ortaya çıkan belli başlı üç ney tavrı bilinmektedir:

1. Aziz Dede Tavrı

2. Hüseyin Fahreddin Dede Tavrı

3. Hakkı Dede Tavrı (1)

Bu üç ney tavrı da günümüzde kaybolmuş veya kaybolmaya yüz tutmuştur. Ancak bazı neyzenlerde bu tavırların bakiyeleri görülebilir. 19. yüzyılda ortaya çıkan bu üç ney tavrına 20. yüzyılda ortaya çıkan bir ney tavrını daha ekleyebiliriz:

4. Niyazi Sayın Tavrı.

Biz bu yazımızda Aziz Dede ile başlayan Hacı Emin Dede ve Halil Dikmen’le devam eden Aziz Dede tavrı üzerinde durmak istiyoruz. Tekke Tavrı olarak da nitelenen bu tavır yukarıda da belirttiğimiz gibi kaybolmaya yüz tutmuştur. Belli ölçülerde bazı neyzenlerde yaşadığı gözlenebilir. Bizim kendi çevremizden bildiğimiz bu ney tavrının, Hacı Emin Dede’den Dr. Emin Kılıç Kale’ye ondan da çırakları rahmetli hocam Neyzen Polat Kale’ye ve Neyzen Yılmaz Kale’ye intikal ettiğini söyleyebiliriz. Yine günümüzün önemli neyzenlerinden değerli hocam Mahmut Ekrem Vural’da da bu ney tavrının izlerini görmek mümkündür. Ancak bizim bilmediğimiz, ulaşamadığımız özellikle amatör neyzenlerde bu ney tavrının izleri görülebilir.

Günümüze Aziz Dede’den her hangi bir ses kaydı kalmamıştır.”7 Mart 1905’te sabah namazının ardından ne yazık ki hiçbir nağmesi zaptedilemeyen ‘hoş sâdâ’lar bırakarak göçmüştür.”(2) Büyük Ney virtüözü olan Neyzen Aziz Dede’den ney edebiyatımıza armağan edilen ve Neyzen Hacı Emin Dede ile zirveye çıkan bu muhteşem ney tavrı konusunda aktarılan rivayetlerden ve çıraklarının ses kayıtlarından yola çıkarak bir sonuca varabiliriz.

“Aziz Dede bir efsaneydi; gözlerini kısıp başparesi bıyıklarının altında kaybolan neyini üflemeye başladımı yer gök kulak kesilirdi.”(3)

“Salim Bey’den çok şey öğrenen Aziz Dede’yi dinleme şansına erişenler, Hakkı Süha Gezgin’in yazdığına göre onun on neyzene bedel olduğunu söylermiş. Üflemeye başladığı zaman, dinleyenlerde neyin yarılıp parçalanacağı vehmi uyanırmış Hatta bir donanma gecesi bando çalarken mansuruyla ortaya atılıp Giuseppe Verdi’nin La Traviata operasından bir parçayı kusursuz bir biçimde üflemiş. Ali Rıfat Bey, Hakkı Süha’ya bu sahneyi anlatırken ‘O kadar gürültülü, gümbürtülü sazlar arasında Dede’nin neyi bir havai fişek parlaklığıyla ortalığı kamaştırıyordu2 demiştir.Rivayete göre bir sabah , ezandan sonra Dolmabahçe’de üflediği neyin sesi Üsküdar’dan işitilmiştir. Mansur’dan çıkardığı ses hem böylesine gür, hem de yumuşak ve sıcakmış.”(4)

Aziz Dede’nin ölümsüz çırağı Neyzen Hacı Emin Dede ile Aziz Dede tavrı bütün ihtişamıyla devam etmiştir. Çok şükür ki Hacı Emin Dede’nin ney icrasına ait elimizde bir ses kaydı mevcuttur(4). O tek ses kaydı bile Aziz Dede tavrı’nın ne olduğu konusunda bize çok önemli ip uçları vermektedir.

“Emin Dede’nin bazan da ders esnasında birden coşup ilhamının saltanatlı enginlerine açıldığını hatırlatan Hakkı Süha, o zaman dinleyenlerin kendilerini bir rüya alemine girmiş gibi hissettiklerini, gözlerinin önünde adeta lav çağlayanlarının uçuştuğunu ve kalplerin ışıktan oklarla delik deşik olduğunu anlatıyor.”(5)

“Emin Dede’yle hoca-talebe ilişkisi yıllarca devam eden Saadettin Kaynak bir gece Haseki’deki Kadiri dergahında, zikir ortasında, arkadaşlarıyla birlikte okuduğu Hüzzam Durak’ı ve Emin Dede’nin şah neyiyle yaptığı taksimi hiç unutmamıştır. Aynı durağı bir seferinde de bestekarı Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin Kadirhane haziresindeki mezarı başında okumuşlardır.saadettin Kaynak, Emin Dede tarafından o gün yapılan taksimi dostlarına anlatırken kullandığı ifade dikkat çekicidir. -zemzemeleri bir şelale gibi akıyordu”(6)

“Neyzen Halil Can 1943 yılı Ağustosunda bir vesileyle Ankara’dan İstanbul’a gelmiş ve bir Pazar günü arkadaşı Selim Aru’yla birlikte hocasını ziyarete gitmişti. Eve yaklaştıklarında mevsim yaz olduğu için açık bırakılmış pencerelerden taşıp adeta çevreyi tutuşturan yakıcı ney nağmelerini işittiler.”(7)

Ahmet Hamdi Tanpınar Huzur adlı romanında Hacı Emin Dede’yi romanın baş kişilerinden birisi olarak işlemiştir. Bu romanda Emin Dede’nin ney üfleyişini şu satırlarla anlatır:

“Ve ney üflüyordu. Ney yapıcı ve yıkıcı hilkatin sırrı olmuştu. Her şey, bütün kainat onun nefesinde şekilsiz bir oluş içinde değişiyordu. Ve kendisi külçelendiği yerden belkemiğinde olan bu ameliyeyi büyük bir tevekkülle seyrediyordu. Orada bir umman kabarıyor, burada bir orman kül oluyor, yıldızlar birbirleriyle öpüşüyorlar, Mümtazın elleri erimiş baldan imişler gibi dizinden aşağı akıyordu”(8)

Huzur’dan ve diğer kaynaklardan bu alıntıları uzatmak mümkün. Ancak bu aktarılanlar bile Emin Dede’nin ney icrası ve dolayısı ile Aziz Dede tavrı hakkında bir fikir vermede yeterlidir kanımızca.

Hacı Emin Dede’den sonra Aziz Dede tavrını devam ettirme konusunda bayrağı Neyzen Halil Dikmen teslim alır. Halil Dikmen de geleneğe ve hocası Emin Dede’ye sonuna kadar bağlı kalarak bu muhteşem ney tavrını sürdürür. Elimizde Halil Dikmen’e ait ses kayıtları mevcuttur. Bu kayıtlardaki ney tavrı nerdeyse hocası Hacı Emin Dede’nin ney tavrına tıpatıp benzemektedir. Halil Dikmen’in öğrencisi Neyzen Ahmet Yakupoğlu hocası hakkında şunları söylüyor:

“Aman yarabbi ! Kamış aynı kamıştı, fakat onun çıkardığı ses nerede, benim ki nerede? Mevlana’dan mı geliyordu, Meragi’den mi, Itri’den mi? Bir esrar ki bilinmez! Öyle süslemeler ve öyle çarpmalar yapıyordu ki, mucize gibi bir şeydi! Ağzım açık dinleyip bakakaldım ve o günden sonra teslim oldum kendisine.”(9)

Neyzen Halil Dikmen’den sonra sahneye bu gün yaşayan en büyük neyzen olan Niyazi Sayın çıkmıştır. Kanımızca Niyazi Sayın’ın ney tavrında her ne kadar hocası Halil Dikmen’in izlerini, dolayısı ile Aziz Dede’nin ney tavrının renklerini görsek de yine de Niyazi Sayın’ın tavrı yeni bir tavırdır ve bu tavır günümüzde tüm ney dünyamıza damgasını vurmuştur. Ve nerdeyse diğer ney tavırlarını silmiştir. Artık günümüz neyzenleri az çok ama bariz şekilde Niyazi Sayın’ı andıracak şekil de ney üflemektedirler.

“Yaşadığı kültür muhitinde hocalarından muhteşem bir geleneği titizce koruma şuuruyla birlikte devralan Niyazi Bey, bu gerçeğin gözden kaçırılmaması için getirdiği yeniliğin abartılmaması gerektiğini, yaptığının Halil Dikmen’den öğrendiği üslûba Tanburi Cemil Bey sevgisini ilave etmekten ibaret olduğunu söylese de ney icrasında yeni kalıplar ve pozisyonlarla bir dönüm noktası teşkil ettiği , bu mânâda geleneği kendi içinde yenilediği ortak kanaattir. Yani artık neyde bir Niyazi sayın öncesi ve Niyazi Sayın sonrasından söz etmek gerekir. Tekke Tavrı, Niyazi Bey’den sonra büyük ölçüde terkedilmiş gibi görünüyor...Perdeleri büyük bir titizlikle kullanması, nefes hakimiyeti ve benzersiz legatosuyla şimdiden musiki tarihimizde seçkin bir yer edinen Niyazi Bey’in eskilere nazaran ‘daha esnek ve nüanslı, daha lirik, yerleşik kalıplara daha az bağımlı üslûbu’, bu gün bir ekolün üslûbudur, Niyazi Sayın ekolünün..”(10)

Buraya kadar yazdıklarımızdan ve elimizdeki Hacı Emin Dede ve Halil Dikmen’e ait ses kayıtlarının incelenmesinden edindiğimiz sonuca göre Aziz Dede tavrı hakkında şunları söyleyebiliriz:

Aziz Dede tavrı her şeyden önce çok güçlü(fort) üflemeyi esas alıyor. Bunun yanında bol çarpmalı ve süslü bir üfleyişe dayanıyor. Baskıları belirgin, vurgulu,parlak, nüanslı, yakıcı, neyin olanaklarını sonuna kadar zorlayan bir ney bir tavrıdır bu. O, mızmız değil ben buradayım diyen bir ney tavrıdır ki Aziz Dede’nin öğrencisi olan Neyzen Tevfik Kolaylı’da da bunu görmek mümkündür.Hacı Emin Dede’nin öğrencilerinden Dr. Emin Kılıç Kale bu tavrı tarif ederken “Üflerken, ney cayır cayır yanacak” derdi.

Sonuç olarak; derin bir aşkı ve arayışı yansıtan, deruni duyguları ifade etmeye son derece elverişli, Hacı Emin Dede’nin Huzur romanındaki ifadesiyle, sanat yapanların değil dua edenlerin meşrebine uygun bir ney tavrı Aziz Dede tavrı. Kaybolmuş olmasına ney dünyamız ve klasik musikimiz adına ne kadar esef etsek azdır.

DİPNOTLAR:

(1) Ney Metod-Süleyman Erguner-İstanbul, 1986

(2) Neyin Sırrı Hâlâ Hasret-Beşir Ayvazoğlu- İstanbul,2002

(3) Age.

(4) Hacı Emin Dede’nin Saadettin Kaynak ile yaptığı ve Colombia Plak tarafından kaydedilen Hüzzam Durak

(5) Neyin Sırrı Hâlâ Hasret-Beşir Ayvazoğlu- İstanbul,2002

(6) Age.

(7) Age.

(8) Age.

(9) Age.

(10) Age.

(10) Age.

http://musikiyolu.blogspot.com

Aşk, Sevgi ve Musiki

2006-03-05T10:53:00.000+02:00

Ali SARGÜL

İnsan denilen varlığın bir çok tanımı yapılmıştır. Tasavvuf Felsefesi insanı, eşref-i mahlukat(şerefli mahluk), ahsen-i takvim(en yüksek kabiliyet,en güzel suret vb.), feyz-i akdes(en yüksek feyz) olarak tanımlamıştır. Diğer bazı felsefeler kainatın gören gözleri, evrenin tanığı, kozmosun amacı gibi tanımlamalara gitmişlerdir. Aristoteles “İnsan düşünen hayvandır” derken, Schopenauer “İnsan metafizik hayvandır” demiştir. Evrim düşüncesine göre ise insan biyolojik evrimin zirvesidir. Ancak üzerinde durulması gereken husus, insan biyolojik evrimin zirvesi de olsa veya “yaratılışa” inananların düşündüğü gibi Tanrı tarafından doğrudan yaratılmış da olsa onu diğer canlılardan ayıran mistik ve metafizik bir yönünün olduğudur. Nitekim dini metinlerde Tanrı’nın insanı yarattıktan sonra meleklere insana secde etmelerini emretmesi, insana şah damarından daha yakın olduğunu, yalnızca insanın kalbine(gönül) sığdığını belirtmesi, insana verilen çok yüksek değerin göstergeleridir.

Yeni Platonculuk’un insanla ilgili olarak yaptığı temel belirleme;

İnsanın “kavranılır dünya ile duyusal dünya arasında bir köprü olan, bireysellikle evrenselliği neredeyse özdeşleştiren "aşk"a sahip olan varlık olduğudur. Burada aşk, insanı, kendisi için iyi olanı aramak üzere harekete geçiren evrensel bir güçtür. Bu şekilde tinsel bir güç, bizi Bir'e ulaştıran bir rehber olarak karşımıza çıkan aşk, insanı erdemli insan kılan ve daha sonra da asıl varlıkla birleşmesini ve asıl varlıkta yok olarak gerçek anlamda varlık olmasını sağlayan güçtür.”(1)

Biz ,Yeni Platonculuk’un insana bu bakışını esas alarak insanın bu kadim arayışında aşk, sevgi ve musiki ilişkisini inceleyeceğiz. Evet insan bilebildiğimiz kadarıyla aşka sahip tek varlık. Öyleyse aşk nedir? Her ne kadar yukarıda yaptığımız alıntıda aşk, metafizik ve mistik arayışında insanı yönlendiren ve sonuca götürebilecek bir güç olarak tanımlanıyorsa da insanın asıl varlıkla birleşerek onda yok olması(fenafillah) süreçlerinin incelenmesi gerekmektedir. Biz bu yolda gerçek bir dönüştürücü olan musikinin bu süreçteki rolünü açıklamaya çalışacağız.

Aşk, her insanda bulunan potansiyel bir gücü ifade eder. Tasavvuf Felsefesinde aşk, derya kelimesi ile simgeleştirilerek Aşk Deryası denmiştir. O, potansiyel bir hali ifade ediyor. Derya normal zamanlarda kıpırtısız engin bir sudur. Ama kuvvetli bir rüzgar estiğinde o kıpırtısız sular dalgalar halinde coşarlar. Bu bir olaydır. Ortaya çıkan bu olaya Sevgi Olayı diyoruz. Aşk potansiyel bir hali ifade ederken, Sevgi Olayı kinetik bir hali ifade eder. Sevginin ortaya çıkması ile seven(aşık) ve sevilen(maşuk) dualitesi(ikilik) meydana gelir. Bu ikili, çift güneşli kozmik sistemler gibi birbiri etrafında dönerek ve aynı zamanda asıl varlığın etrafındaki yörüngede yol alarak sürekli tekamül halinde seyr-i sülüklerine devam ederler. Aşk, potansiyel bir haldir dedik. Aşk halinde ne seven ne de sevilen vardır. Seven ve sevilen kavramları eksik, yarım olanı ifade eder. Oysa aşk tamdır, tam olanın ifadesidir. Bu nedenle aşk kavramının ilahi(Tanrısal) ve gayri ilahi(süfli) şeklinde bölünmesini doğru bulmuyoruz.
Sevgi olayı iki insan arasında ortaya çıkacaktır. Burada dişilik erkeklik mevzu bahis değildir. Sevgi olayı kadınla erkek arasında olabildiği gibi erkekle erkek, kadınla kadın, yaşlı ile genç arasında ortaya çıkabilir. Burada cinsellik söz konusu değildir. Bu konu bilinmediği için Mevlana İle Şemsi Tebrizi arasında ortaya çıkan Sevgi Olayı anlaşılamamış, hatta yanlış anlaşılmış olup bu yanlış anlama günümüzde de halen sürmektedir.

İki insan arasında Sevgi Olayı nasıl ortaya çıkar, bunun mekanizması nedir?

“Her insanda cevheri(insani) ve gayri cevheri(hayvani) kısımlar var. Cevheri kısım her bakımdan bir tanedir. Ayrı hususiyetleri yok. Nisbetleri farklı. Bir kısmında o cevheri kısmın etrafını kaplayan gayri cevheri kısım çok, bir kısmında az. Bir kısmında kalın, bir kısmında incedir. Fakat cevheri kısım tektir. İşte bu gayri cevheri kısmın arasından cevheri kısımları birbirini tanıyacak şansa malik olanlarda bu bir olaydır. Onların bir birini tanımış olmaları, birbirlerinden haberleri olmaları, etkilenmiş olmaları sevgidir.”(2)

Burada söz konusu edilen şey cinsiyetleri ne olursa olsun iki insanın bilinç merkezlerinin karşılaşmasıdır. Kimin bilinç merkezinin kiminle karşılaşacağı konusu ise sırdır, bilinmemektedir. Ancak bir insandaki hayvani meyillerin güçlü olması bu türden karşılaşmaları engelleyecek olumsuz bir faktör olduğu muhakkaktır. Ama bu hayırlı karşılaşma için kişinin Arayıcı ve agah(uyanık) olması gerektiği tartışılmaz. “Her gönül durmaz arar ruhsar-ı hüsnü mutlakı” gerçeğinin farkında ve etkisinde olan insanı bu konuda şanslı sayabiliriz.

Gelelim ilm-i musikinin bu konudaki rolüne. Yalnız biz burada musiki derken , beşerin ahlakını düzeltecek olan ve Dede Efendi'nin tarif ettiği gibi ilm-i şerif olan musikiden söz ediyoruz. Bu musiki, geleneğe bağlı kalmak şartıyla icra edilen Klasik Türk Musikisi’dir. Bu musikinin etki sahasında sınır yoktur, yani evrenseldir. Her arayıcı bu musikiden nasibi oranında fayda görecektir.

Aşka sahip tek varlık olan insanın kendisindeki bu gücün Sevgi Olayı’na yol açabilmesi için bu olaya hazır halde yani “alıcı” olması gerekir. İşte Musiki bunu sağlar. Bu mutlu olayın(Sevgi Olayı) meydana gelebilmesi için zemini hazırlar. Kalp evinin süpürülüp temizlenerek sevgiliye hazır hale getirilmesini mümkün kılar. Musikinin gücü, aslı bir titreşim olan nağmelerden ileri gelir. Ancak nağmeler, rast gele titreşimler olmayıp seçilmiş, düzenlenmiş ve etkisi yüzyıllar boyunca doğrulanmış titreşimlerdir. Bu titreşimler kişide psikolojik ve fizyolojik balans oluşturarak onu sevgiyi algılamaya hazır hale getirir. Yalnız şunu söylememiz gerekir. Bizim burada sözünü ettiğimiz Sevgi Olayının toplumun adına “sevgi” dediği edimle bir ilgisi yoktur. Toplumda hiçbir kavram sevgi kadar istismar ve tahrip edilmemiştir. O nedenle biz sevgi değil “Sevgi Olayı” diyoruz.

Musikinin etkisiyle kalpleri yumuşamış, gönülleri temizlenmiş, ruhları yıkanmış olan “Arayıcı” insanlar kendilerini vahdete götürecek olan kişiyi tanıma ve “Sevgi Olayı”nı yaşama mutluluğuna erişmiş olurlar.

Notlar:
1- Yeni Platonculukta İnsan-Fulya Avcı-G.Ü.Eğitim Fakültesi. Doktora tezi.
2- Dr. Emin Kılıç Kale-Özel sohbetlerinden

http://musikiyolu.blogspot.com

Mevlana Celaleddin'in Mesnevisi ve Neyde Dile Gelen Feryad

2006-03-03T11:18:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Gönüller sultanı Mevlana Celaleddin’in en çok bilinen eseri Mesnevi, bilindiği gibi yirmi beş bin beyitten meydana gelmektedir. Bu yirmi beş bin beyitten ilk on sekiz beyitin Mevlana’nın yolunu izleyenler için özel bir önemi ve anlamı vardır. Rivayete göre bu on sekiz beyiti bizzat Mevlana kaleme almış, kalan beyitler ise Mevlana çeşitli zamanlarda irticalen söylemiş, öğrencisi Çelebi Hüsamettin tarafından anında yazılmıştır ve Mesnevi adlı büyük eser bu şekilde meydana gelmiştir.

İster doğrudan Mevlana tarafından kaleme alınmış olsun, isterse yazdırılmış olsun kanımızca bu durum on sekiz beyitin mânâsından bir şey eksiltmez. Asıl önemli olan bu beyitlerin ifade ettiği mânâdır ki Mesnev-i Şerif’in özeti gibidir. Bu on sekiz beyit doğru anlaşılmadan kanımızca Mesnevi’yi anlamak zordur. Biz bu yazımızda bu on sekiz beyiti biraz daha daraltarak sadece neyle ilgili olan on üç beyitten anladıklarımızı, bu beyitlerde Hazreti Pir’in anlatmaya çalıştığı derin hakikatı açmaya çalışacağız.

Farklı zamanlarda ve farklı şarihlerce yapılan Mesnevi şerhlerinde Mesnevi’deki Ney sembolizmi değişik şekillerde yorumlanmışsa da biz Mesnevi’deki Ney’in doğrudan musikiyi ifade ettiği inancındayız. Mevlana, gerek Mesnevi’de gerekse diğer eserlerinde musikiye verdiği önemi ifade etmiş ve O’nun bu irşad edici işaretidir ki yolundan yürüyenlerin Klasik Musikimize büyük katkılar yapmalarına ve inanılmaz güzellikte başta -Mevlevi Ayinleri olmak üzere-eserler meydana getirmelerine yol açmıştır. Bu kısa girişten sonra Abdülbaki Gölpınarlı çevirisini(1) esas aldığımız Mesnevi’nin ilk on üç beytinin şerhine başlayabiliriz:

1.Dinle, bu ney nasıl şikayet ediyor, ayrılıkları nasıl anlatıyor:
2. Diyor ki: Beni kamışlıktan kestiklerinden beri feryadımla erkek de ağlayıp inlemiştir , kadın da .

Birbirleriyle bağlantılı olan bu ilk iki beyitin zahiri anlamı herkesin anlayabileceği gibi açıktır. Ney, ney olmadan önce kamışlıkta kendi ortamında yani yurdunda, huzur ve mutluluk içinde idi. Ancak kamışlıktan alınarak, başı kesildi, içi boşaltıldı ve göğsü delinerek neyzenin nefesine terk edildi. Her ne kadar neyzenin üflemesi ile dinleyenlerin yüreklerini titreten nağmeleri gök kubbeye salsa da yine de vatanını özlemekte ve ayrılık acısıyla feryat etmekte ve bu yürek yakan feryatlar dinleyen kadın ve erkekleri de acıya boğmaktadır. Diğer yandan dini edebiyatta insanın Cennetten kovulduğu ifade edilir. Yani ney gibi huzur ve mutluluk içinde bulunduğu asıl yurdundan uzaklaşmak zorunda kalmış ve o günden beri acı ile feryat etmekte yeniden yurduna kavuşacağı günlerin özlemiyle yanıp tutuşmaktadır. Ancak insanın ayrıldığı(Cennet) yurduna kavuşması kolay değildir. O sonsuz huzur ve mutluluk yurduna tekrar dönmeye layık hale gelmesi gerekir ki bunun için neyin feryadında dile gelen musikinin dönüştürücü gücüne ihtiyaç vardır. Nitekim Mevlana bu hakikati şöyle ifade etmiştir:“İnsanı Hakk’a götüren bir çok yol vardır, ben sema ve musiki yolunu seçtim.”

Diğer bir açıdan insan denilen canlının hermafrodit bir canlıdan evrimleştiği biyolojik bir gerçekliktir. Hermafrodit canlı bilindiği gibi dişilik ve erkeklik özelliklerini bünyesinde barındırır. Dolayısı ile kendi içinde uyum ve huzur içindedir. Ne zaman ki dişi ve erkek şeklinde cinsler ayrıldı bu ayrılma ile huzursuzluk başlamış oldu. Dişi erkeğe, erkek dişiye muhtaç hale geldi. Nitekim dini edebiyatta Havva’nın Adem’in kaburga kemiğinden yaratıldığı beyanı bu hakikatin sembolik bir ifadesi olabilir. İnsanın neyde sembolize olan feryadının ve özleminin nedeni bu hermofradit döneme duyulan bir özlemin sonucu olabilir. Seyyid Hüseyin Nasr İnsan-ı Kamili tarif ederken bu gerçeği şu şekilde ifade etmiştir:"İnsan-ı Kamil içsel olarak her iki cinsiyetin mükemmeliyetine sahip olan iki cinsli(Androjenik) bir yaratıktır. Fakat her iki cinsiyetin gerektirdiği şartlar ve unsurlara sadık kalmadıkça insanın o mükemmeliyete erişmesi imkansızdır... İnsanlar varlıklarının temelinde taşıdıkları cennetimsi ahenk ve huzura, erkek ve kadında doğuştan bulunan yönler bütünüyle gerçekleştirilmediği takdirde kavuşamazlar."(2)

Neyle sembolize edilen musikinin bir rolü de erkek ve dişide huzurun ortaya çıkması için gerekli olan hormonal balansın teessüsünü mümkün kılmaktır. Bu husus Musiki ve Felsefe adlı yazımızda detaylı olarak ele alınmıştır.

3. Ayrılıktan şahrem şahrem olmuş bir gönül isterim ki iştiyak anlatayım ona.
4. Aslından uzak kalan kişi, gene buluşma zamanını arar.

Doğaldır ki tok açın halinden anlamaz. Ayrılık derdini çekmeyen de bu derdi çekeni anlamaz. Ancak huzursuzluk ve ıstırap içinde arayan canlar birbirlerini, ayrılıktan parça parça olmuş olan kalpler , arayıcı gönüller iştiyak(özlem) derdini anlayabilir. Aslından uzak düşmüş kişi yine vuslat zamanını arar. Bu vuslatın yeri ne muhayyel bir cennettir, ne de kopup gelinen kamışlıktır. Bu vuslatın yeri kişinin yine kendisidir, kendi varlığıdır. Bütün arayış kişinin kendini arayışıdır ki kendini bulan vuslata ulaşmış olur. Kendini bulma yolunda neyin feryadına kulak vermek gerekir. Neyin simgeleştirdiği ilm-i musiki bu feryadı ifade eder. İnsan, kendinden uzak düşmüş ve kendi zihninin bir projeksiyonu olan sahte bir dünyada yaşamaktadır ki bu bir çeşit “Matrix”tir.

5. Ben her toplulukta ağladım, inledim. İyi hallilerle de eş oldum, kötü hallilerle de.

Musiki insanın en önemli keşiflerinden birisidir. Dolayısı ile her cemiyette onu duyarsınız. İyi halliler de fena halliler de musikiye muhabbet duyarlar. Musiki, Ayin-i Mevlevi’de ibadete dönüşürken, işret alemlerinin malzemesi olmaktan da kurtulamaz. Yani musiki aşıkın aşkını, fasıkın fıskını artıracaktır.

6. Herkes kendi zannınca dostum oldu bana. İçimdeki sırlarımı ise kimse aramadı.

Günümüzde musikinin kötü bir şey olduğunu söyleyecek kişi ve çevreler pek bulunmamaktadır. Olumsuz düşünceler daha çok farklı müzik türleri ile ilgilidir. Dolayısı ile musiki toplumların hayatında ihmal edilemeyecek bir yer tutmaktadır. Herkes bir şekilde musiki dinlemekte ondan keyf almaktadır. Ancak ne amaçla dinlenirse dinlenilsin bütün kesimlerin yaptığı, musikiyi ya hoşça vakit geçirilecek bir araç ya da ibadette bir ritüel olarak görmektir. Kimse musikinin adamın adem olmasında nasıl bir sırra sahip olduğunu araştırmamakta hatta bunun farkında bile olmamaktadır. Oysa bu konu da bakınız Mevlana ne demektedir:“Musikinin ahenginde öyle bir sır saklıdır ki ben bu sırrı açıklarsam dünya alt üst olur”.

7. Benim sırrım feryadımdan uzak değildir, fakat gözde, kulakta o ışık yok.

Hz. Mevlana bu beyitte bir bakıma “musikinin ahenginde” gizli olan ve açıklandığında dünyayı alt üst edecek olan sırrın yerini işaret etmektedir. Bu sır feryattadır. Bu feryadın iyi etüt edilmesi gerekmektedir. Sır neyin feryadında gizlidir. O feryat ki ayrılıktan dem vurur. Sır feryatta ,feryat ise ayrılıkta gizlidir. Dönüştürücü güç bu ayrılık ateşindedir ki bunu bize haber veren musikidir. Ey insan bu gün içinde bulunduğun batak hal senin asli halin değildir. Sen bu değilsin. Sen “cenneten” kovuldun. O “cennette” ne idin, şimdi nesin? Bunu düşün, bu konuda tefekkür et ve aslına dönmek için çabala,arayıcı ol demektedir musiki. Ancak neyde dile gelen bu uyarıyı görmek, işitmek her insanın nasibi değildir ne yazık ki. Her gözde onu görecek, her kulakta onu duyacak nur yoktur. Bu da taayyün meselesidir şüphesiz ki herkes kabının büyüklüğüne göre alacaktır.

8. Beden candan, can da bedenden gizli değil, fakat kimseye canı görmeye izin yok.

Beden bilindiği gibi insanın fizik varlığı olup hayvanlarda da var. Beden bakımından hayvanla insan arasında kayda değer bir fark yoktur. Bedenin işleyişi insanda da hayvanda da aynı yasalara uymaktadır. Can burada canlılık anlamında değildir. Çünkü canlılık hayvanda da vardır. Can ile işaret edilen şey hayvanda bulunmayan, insana mahsus bir özelliktir. Bunu ruh diye de ifade etmişlerdir. Ruh ve beden iç içedir, biri birinden gizli değildir. Ancak bu akıl yoluyla anlaşılacak bir husus değildir. Kimseye canı görmeye izin yoktur derken kemal mertebesine geleni bundan tenzih etmek gerekir. Kemal mertebesine gelen(İnsan-ı Kamil) “kendini bilmek” mazhariyetine eriştiği için kendinde olan ancak sıradan insanın “göremeyeceği” can hakikatinin de idrakine ulaşmış olacaktır. Canı bilebilmek için ölmeden önce ölmek, can olmak gerekmektedir.

9. Ateştir neyin bu sesi, yel değil. Kimde bu ateş yoksa yok olsun o kişi.

Şüphesiz ateş bir rahmettir, Cehennem ateşten oluşsa da. Neyin sesi ile musiki işaret edildiğine göre, bu ateş insandaki olumsuzlukları, hayvani, gayri cevheri halleri yok eden bir özelliğe sahiptir. Musiki insandaki sivrilikleri, nefse ilişkin katılıkları tatlı nağmeleri ile yakıp yok eder. İnsanda doğru “yol”da yürüme azim ve iradesini ortaya çıkarır. Onun için neydeki bu ateş mübarek bir ateştir ki Tanrı her insana o ateşte yanmayı nasip etsin. Eğer bir kişide bu ateş yoksa, bu şifa verici ateşten nasibini almamışsa, yani kişinin kulağı musikinin şifa verici nağmelerine kapalı ise o kişinin varlığı ile yokluğunun bir farkı yoktur. O ne acınacak haldir. W.Shakespeare’in dediği gibi “İçinde müzikten eser bulunmayan ve hoş nağmelerin ahenginden etkilenmeyen kimsenin nefsinin marifetleri gece kadar karatıcı, duyguları da Ereb kadar karanlıktır.”

10. Aşk ateşidir ki neye düştü , aşk coşkunluğudur ki şaraba düştü.

Herkes aşktan söz ediyor. O halde aşk nedir? Web sayfamızda Aşk, Sevgi ve Musiki ve Kutsalın Bilgisi: Aşk ve Özgürlük adlı makalelerde aşk kavramı ayrıntılı olarak işlendi. Kısaca söylersek “aşk, insanı, kendisi için iyi olanı aramak üzere harekete geçiren evrensel bir güçtür. Bu şekilde tinsel bir güç, bizi Bir'e ulaştıran bir rehber olarak karşımıza çıkan aşk, insanı erdemli insan kılan ve daha sonra da asıl varlıkla birleşmesini ve asıl varlıkta yok olarak gerçek anlamda varlık olmasını sağlayan güçtür.” İnsanı arayıcı yapan bu ateştir ki adına aşk ateşi diyoruz. Ney gibi, yurdundan ayrılmış insanı, yeniden yurduna ulaştıracak, kavuşturacak, sevgili ile vuslata erdirecek olan bu ateştir ki neyin içine düşmüştür, yani musikinin dokusunda mevcuttur. O ateştir ki onunla yanarsan seni sana götürür. Bütün arayış yollarından farklı olarak,şarapla simgelenen aşk coşkunluğu musikide mevcuttur. Musiki insanı değiştirir ve bunu kişiyi zorlamadan, her hangi bir riyazete gerek duyulmadan yapar ki bu şarabın yarattığı çoşkuya benzer.

11. Ney,bir dosttan ayrılana eştir, dosttur, perdeleri perdelerimizi yırttı gitti.

Ney(musiki) bir dosttur. “Ayrılık” nedeniyle acı içinde olanı teselli eden bir dost. O öyle bir dosttur ki ayrıldığımız “dosta” yeniden kavuşmamızda da rol alır. Ayrılmış olduğumuz “dosta”(mânâ alemi, cennet, vahdet) yeniden kavuşabilmemiz için bizi hazırlar. Ancak “dosttan” ayrılmamıza neden olan ve ortadan kaldırılmadıkça “dosta” yeniden kavuşmamız imkansız kılan bazı engeller vardır. Onlara “perde” diyoruz. Bu perdeler ki aşk yolunda yürüyebilmek için gerekli olan hürriyeti engeller. O perdeler ki kişiyi toplumsal kural ve geleneklerin esiri kılar. Bu toplumsal kural ve gelenekler aşkın zıddıdır, aşka geçit vermez. Aşksız da “dosta” kavuşulamaz. Öyleyse bu perdelerin yırtılması gereklidir. İşte neyde simgelenen musiki bu perdeleri yırtacak yegane güçtür.

İnsanda bir çok perde vardır. Bunların bir kısmı doğuştan gelir, fıtrattan kaynaklanır. Bir kısmı da sonradan öğrenilir. İnsanda esas olarak dört perde vardır ki bunlara Hicabat-ı Erbaa denir. Bu perdeler :

I. Hübbül Mal(Mal sevmek mala düşkünlük)

II. Hübbül Cah(Mevkiye,makama, iktidara düşkünlük)

III. Hübbül Taklit(Onun bunun yaptığını yapmaya çalışmak)

IV. Hübbül İsyan(Nefse mağlup olmak, Hakk dışı bir şey olmadığını anlamamak)

Bu dört perdeyi yıkan adama aşıkan denir. Bu perdelerin yırtılması için en etken güç musikidir. Musiki insana bir “reh-i nareste açar” ki seni bu perdelerin esaretinden kurtarır, adamken ademe dönüştürür.

12. Ney kanlarla dolu bir yolun sözünü etmede, Mecnun'un aşk hikayelerini anlatmada.

Ancak insanı esir eden perdelerin yırtılması, insanın kendi içine veya Hakk’a doğru yaptığı yolculuk kanlı bir yoldur. Zalim olan nefs bu yolda sonuna kadar direnir. Ve onun(nefsin) oyunlarının sonu yoktur. Bu yol Mecnun’un yürüdüğü yoldur ki sonunda Leyla’yı değil Mevla’yı bulursun. Ney bu yoldan bahseder.

13. Ney gibi bir zehir, ney gibi bir panzehiri kim gördü ? Ney gibi bir solukdaşı, bir iştiyak çekeni kim gördü ?

Neyde temsil edilen ilm-i musiki hem zehir, hem de bir panzehirdir. Kemal yolunda yürüyen bazı arayıcıya zehir bazı arayıcıya ise panzehir gerekir.Değişmeyen şudur ki hem zehir hem de panzehir rahmete yol açar. İçene şifa olur. Bu nedenle musikinin tatlı nağmeleri ile göz yaşı dökenler ya da coşku ve sevinç içinde bulunanlar aynı şifayı almışlardır. Bu şifa nefsin zulmünden kurtuluş şifasıdır ki seni kemal yolunda ilerletir, “dosta”, “sevgiliye” kavuşacağın günleri yakınlaştırır.

Ney insanla solukdaş, hem demdir . İnsana yakındır,onun fıtratına uygundur. Musikinin kişisel gelişim ve aydınlanma, kemale yürüme yolunda etken olması adeta bu yolda iştiyak içinde bulunması arayıcı gönüllere Hakk’ın eşsiz bir lütfudur. O kemal yolunda bir mayadır ki bu maya ile mayalanmak gerekir.

Notlar:

1. A.Gölpınarlı,Mesnevi ve Şerhi, I.cilt. Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı Kültür Yay. İst.1973

2. Seyyid Hüseyin Nasr-Modern Dünya ve Geleneksel İslam,çeviren: S.Barkçın, H.Arslan, İnsan Yay. İst. 1989

http://musikiyolu.blogspot.com

Aydınlanma Nedir?

2006-03-02T11:32:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Başkalarını anlamak bilgeliktir.
Kendini anlamak aydınlanmadır.

Lao Tse

Bu web sayfasının asli konusu olan aydınlanma kavramı, kadim zamanlardan beri insanın ilgisini çekmiş ve bu konuda hatırı sayılır bir birikimin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Temel psikolojik hali huzursuzluk olan insan, bu psikolojik halden kurtulmak için çok değişik yöntemler denemiş, girip çıkmadığı boya kalmamıştır. Aydınlanma fikri bize göre bu arayışlardan en kayda değer olanıdır. Bu fikrin varlığı bile, acı içindeki, huzursuz insan için ümit kaynağı olmuştur. Biz bu yazımızda aydınlanma pratiklerinden değil, doğrudan doğruya aydınlanma kavramının kendisinden söz edeceğiz. Aydınlanma nedir, yada ne değildir bunu açmaya çalışacağız. Ancak aydınlanma kavramının tanımlarına girmeden önce bu konudaki farklı iki temel tezin altını çizmemiz gerekiyor:

? Birinci teze göre insan yer yüzünde var olduğu günden beri aydınlanmaya yeteneklidir. Bu yetenek tüm zamanlar boyunca yaşayan insanlarda mevcuttu. Sorun, kişinin bu yeteneğini kullanmaması yada kullanabileceği şartlara sahip olmamasıydı. Bu, kişinin aydınlanma bilgisine ulaşamadığı yada ilgi duymadığı anlamına geliyordu. Tasavvuf Felsefesinde buna “El görmemek” yada “nasipsizlik” deniyor.

Bu aydınlanma anlayışına göre siz zaten mükemmelsiniz. Sorun bu mükemmelliğinizin “farkında” olmayışınızdan kaynaklanmaktadır. İnanıp, güvenebileceğiniz birisi(bu birisi aydınlanma mutluluğuna ulaşmış birisidir) bu bilgiyi size verdiğinde ona inanır ve yönergeleri izlerseniz, o mutlu hale siz de ulaşabilirsiniz. Bu anlayışa göre söz konusu olan “keşif”tir. Siz mükemmel hale gelmek için çabalamaz, mükemmelliğinizin farkına varırsınız. Bu anlayışa sahip bir çok aydınlanma ekolü mevcuttur.

“Aydınlanma, bilinmeyen tarihlerden bu yana sürüp gelen ‘cehalet gecesinin’, yükselen bilgelik ‘güneşi’ önünde eriyip kaybolmasıdır. Fakat gerçekte hiçbir şey olmamıştır. Güneş her zaman orada idi. Onun için gece yoktur.”(1)

Birinci teze başka bir örneği Huston Smith’in “Kutsal Bilinçdışı” kavramında görmek mümkündür.

“Bir felsefeci ve dinler tarihçisi olarak, bu ‘insanca en iyi’ye ilişkin görüşümü şöyle açıklamaya çalışayım: Eğer Marx toplumsal bilinçdışımızın ve Freud kişisel bilinçdışımızın-her ikisi de gerçek nedenleri ve güdüleri gizleyen üst yapılara, daha doğrusu alt yapılara işleyerek- maskelerini düşürmüşlerse en üst insan olanağı için daha derine dalıp, benliğimizin dip sınırını oluşturan ‘kutsal bilinçdışı’nın farkına varılmalıdır.’(2)

Yazar, Aydınlanma denilen dönüşümü kişinin, doğuştan herkeste var olan ve adına “kutsal bilinçdışı” dediği bilincin bu bölümüyle bir şekilde temas etmesi olarak tanımlıyor.

“Benim düşünceme göre, aydınlanmış bir varlık kendi en derin bilinçdışı ile temas halinde olan bir varlıktır; öyle bir bilinçdışı ki (sunacağım nedenlerden ötürü) kutsal kabul edilmeyi hak eder. Yüzyılımız bizi, zihinlerimizin bizden gizli kalmış bölgeleriyle ve algılarımızı denetledikleri güçlü yollarla tanıştırmıştır. Benim savım, bilinçdışı zihinlerimizin bu en yakın katmanlarının altında, var olduğu biçimiyle dünyaya gizemli biçimde açılan bir en alt katmanın bulunduğudur. Bu en alt katmana erişmek için sözcüğün en iyi anlamında nesnel olmak ve bu nesnellikle kazanılan erdemleri ve kazançları elde etmek gerekir"(3)

? Aydınlanma kavramının irdelenmesinde ikinci temel teze göre “aydınlanma yetisi” insanın evriminin belirli bir diliminde ortaya çıkmış bir özelliktir. Bu da şu anlama gelmektedir ki her insan bireyi potansiyel olarak aydınlanmaya aday değildir. Aydınlanma konusunda şansları olanlar bir şekilde bu yetiyi kazanmış seçkin kişilerdir ki bunlar gelecekteki “kozmik bilince” ulaşmış insan türünün öncüleridir. Aydınlanma yetisi giderek daha küçük yaşlara doğru yayılmakta ve daha fazla bireyde ortaya çıkarak ivme kazanmaktadır. Yani günümüzde aydınlanmaya aday insan sayısı geçmişe göre daha fazladır.

“Kozmik bilinç” kavramı, kendisi bir aydınlanma deneyimi yaşamış, Kanada’lı bir psikiyatrist olan Richard M. Bucke tarafından 1901 yılında yazılmış Cosmic Consciousness adlı kitapta ortaya atılmıştır. Kendisi aydınlanma deneyimi yaşadıktan sonra, yaşamını bu konu üzerinde araştırma yapmaya adamıştır. Bucke insanlık tarihi boyunca “kozmik bilinç” dediği ve evrim yoluyla insan türünde ortaya çıkan yetiyi kazanmış ve bunu göstermiş olan bir düzineden çok insan örneği buldu. Bucke göre bunlar arasında tam “kozmik bilince” ulaşmış olanlar şunlardır: Buda, Krişna, Hz.İsa, Pavlus, Plotinos, Hz. Muhammed, Dante, Juan de la Cruz, William Blake, Walt Whitman ve Madam Guyon’dur.(4)

“Eğer insan evriminin henüz tamamlanmadığı varsayımında haklıysak, geçmişte olduğu gibi gelecekte de zaman zaman zihinde yeni yetiler ortaya çıkacaktır.Bunu kabul ettikten sonra, Bu kitapta ‘Kozmik Bilinç’ adı verilen şeyin böyle ortaya çıkmış bir yeti olduğunu varsayalım…İlk olarak şu belirtilebilir ki yeni duyu rastlantı sonucu şu yada bu insanda ortaya çıkmaz. Ortaya çıkması için yüce bir insan kişiliğinin var olması ve yetinin doğması için gereken ön koşulları sağlaması zorunludur.”(5)

Buraya kadar yazdıklarımızı özetlersek; bütün insanlar doğuştan getirdikleri yada bazı insanlar sonradan kazandıkları bir aydınlanma yetisine sahiptirler. İster doğuştan isterse sonradan kazanmış olsunlar her insan bireyi aydınlanmaya doğru yürüme ödeviyle karşı karşıyadır. Bu insan olmanın bir gereğidir. Bu ödev insanın kendi kendine yüklediği bir ödev değildir. Kozmik bilince ulaşmak için çaba içinde olmak var olmanın ve var olanlar içerisinde bilince sahip tek canlı olmanın bir gereğidir. Kozmik bir borç ve yükümlülüktür. Bu gün ve geçmişte herkes, insanlığın içinde bulunduğu olumsuz durumdan şikayet ede gelmiştir. İnsanlığın içinde bulunduğu durum bir yanlışlık değildir. Verili olan, insan türünün sahip olduğu bilinç düzeyiyle ilgilidir. Geleceğin insanlığı-eğer insanlığın başına bir kaza gelmezse-tüm bireyleri aydınlanma yetisine sahip, aydınlanmış, kozmik bilince sahip bir insanlık olacaktır.

“Tinsel yaşamda yolculuğa başlayabilmek için Yolun tam haritasını edinmek zorunlu değildir. Tersine, böyle tam bir bilgiyi edinme konusunda diretmek, gerçekte ileri doğru yürüyüşe yardımcı olmaktan çok, onu engelleyebilir. Tinsel yaşamın daha derin sırları, riski göze alanlara ve tinsel yaşamla ilgili gözüpek deneyler yapanlara açıktır. Her adımda güvenceler arayan tembellere göre değildir. Kıyıda durup okyanusla ilgili varsayımlarda bulunan kişi, onun yalnızca yüzeyini bilecektir; ama okyanusun derinliklerini bilmek isteyen kişi onun içine dalmaya gönüllü olmalıdır.”(6)

İnsanı aydınlanmaya , kozmik bilince ulaştıracak sayısız yollar vardır. Bu gerçek, Tasavvuf Felsefesinde çember örneği ile ifade edilmiştir. Çemberin merkezi, Hakikati başka bir deyişle aydınlanmayı, sonsuz sayıdaki yarıçaplar ise Hakikate yani aydınlanmaya giden yolları ifade eder. Sonuç olarak diyebiliriz ki önemli olan yolda olmaktır, seçilen yol yada yolun neresinde olunduğu değil.

NOTLAR:

(1) Ben O’yum. Sri Nisargadatta Maharaj. Çeviri: Jale Gizer Gürsoy. Akaşa Yayınları.1993

(2) Aydınlanma Nedir? John White. Çeviri: Cengiz Erengil. Ayna Yayınları.2002

(3) Age.

(4) Age.

(5) Age.

(6) Age.

İlgili link:

Musiki Yolu Nedir?

http://musikiyolu.blogspot.com

Linkler

2006-03-01T15:37:00.010+02:00

http://www.turkmusikisi.com/ Türk Klasik Musikisi ile ilgili her türlü bilgi ve belge.

http://www.hamparsum.net/ Hamparsum nota sistemi hakkında bilgi ve bu sistemin öğrenimi.

http://www.manga.web.tr/ Rock Müzik grubu maNga'nın resmi web sitesi

http://www.neyzen.com/ Ney ile ilgili doyurucu bir site.

http://www.eymengurtan.com/ Neyzen ve ney imalatçısı Eymen Gürtuna’nın kişisel web sitesi.

http://www.neyneva.com/ Neyzen ve ney imalatçısı Rifat Varol’un web sitesi

http://www.semazen.net/ Semazenlik ve Mevlevilik düşüncesi ile ilgili bir site

http://www.neyforum.net/ Neyzenlerin kendi aralarında sohbet edebileceği ve ney ve neyzenlikle ilgili bilgiler içeren bir site

http://kenzi.neyforum.net/ Neyzen Kenzi'nin kişisel web sitesi

http://ask-yolu.blogspot.com/ Aşk üzerine her şey

http://www.yogadersi.com/ Yoga öğretmeni Harika Akpınar Bektaş'ın web sayfası

http://kenzi.wordpress.com/ Neyzen Kenzi'nin ney ve neyzenlikle ilgili bloğu

http://www.yagmursarigul.com/ Besteci, produktör, maNga rock müzik grubunun kurucusu ve gitaristi Yağmur Sarıgül'ün web sayfası.

http://ensessizharfler.blogspot.com/ Betül Ergin'in sessiz konuşmalarını yayınladığı bloğu

http://www.musikimeclisi.com/ Faruk İbrahimağaoğlu'nun Klasik Musikimizle ilgili web sitesi

Mevlevi Müziği Teksif Müziği *

2006-03-01T11:39:00.000+02:00

Bernard MAUGUİN

XVI. Asırda garp san’atında bir bölünme vuku bulmuş ve san’at insanın manevi cephesine hitap etmekten ayrılıp şekli veya stilistik kaidelere uygun muhtelif estetik mefhumlara cevap veren bir şekil almıştır. Böylece müzik gayesini, yalnızca kulağı tatmin eden bir ses terkibi olma veya ruhun basit bir eğlencesini teşkil etme maksadına inhisar ettirmiştir.

XX. Asır muazzam kargaşalıklarına rağmen, insan ile müziğin münasebetleri problemini tekrar ortaya koyma ve bir süre değişmez olarak kabul edilmiş bulunan bazı adetleri tekrar mevzuu bahis etme liyakatini göstermiştir.

Bu bin cepheli problemin bir veçhesi de eğlence müziği(1) ile teksif müziği(2) diye adlandırılabilen müzik kollarının karşılıklı durumlarıdır.

Eğlence müziği batıda, son üç asır boyunca bizzat muhtevanın tahribi bahasına sesli ve şekli imkanların genişletilmesi istikametine tevcih edilmiş bir musiki gelişiminin sonucudur.

Bir taraftan, daima tekamül ettirilmeğe uğraşılan ve fakat ekseri halde hakiki bir müzik usaresinin deveranına imkan vermeyen bir sertlikle tespit olunan şemaların tatbikine çalışılır, diğer taraftan hiçbir hiyerarşi gözetilmeksizin her günün insanı ifade edilmek istenirken, yanlış ve doğru fikirler, hissedilmiş veya hissedilmemiş duygular birbirine karıştırılmış olur.

Binaenaleyh, mesela bir hakiki ritim eksikliği şeklinde göze çarpan bir devamlılık noksanı mevcuttur. Ayrıca parlak bir şey yapma arzusuna da işaret edelim: Bunun için büyük tesir (3) yaratacak bir ses kümesi elde etmek maksadıyla mümkün olduğu kadar çok sayıda aleti bir araya getirmeğe çalışırlar.

Bu müziğin gayesi her şeyden evvel zihni, hakikatte kendini kaptırmamasına rağmen, cezp edebilecek ses kombinezonlarını harekete geçirmektir. Dinleyici dinleyici kalır, müziği olduğu gibi kabul edilmesi gereken bir şaheserler serisi olarak kabul edip hayranlıkla dinler; insan ile müziği bağlayan bağ kopmuştur.(4)

Teksif müziğinde ise her şey, tamamen yukarıdaki durumun aksine, bu bağı tesis ve kuvvetlendirmeye gayret sarf eder.

Burada mevzubahis olan umumi bir hayranlık yaratacak bir müzik inşası olmayıp dinleyenin dikkatini muayyen bir istikamete ve bütün melekelerini belirli bir noktaya tevcihe sevk etmektir. Bu müzik, şekli perde bir mania teşkil etmeksizin, sesli ihtizaz ile yakın temas haline geçen dinleyiciye hitap eder ve bu halde, şekil-ki bir prensibin tezahürü olarak bizzarur mevcuttur- eserin muhtevasının tam aksini teşkil eder.

Bazı kimseler müziğin manevi bir tekamül unsuru olması icap ettiğini düşünmüşlerdir. Teksif müziği bu arzuya cevap vermekte ve hatta yalnız bu sebeple mevcut bulunmaktadır.

Mevlevi Müziği de bir teksif müziğidir. Danstan ayrı mütalaa edildiği taktirde dahi manevi bir yükselme vasıtası teşkil eder ve buna mukabil dinleyiciden de muayyen bir istikamete müteveccih bir gayret ister.

Derin bir tahlile girişmeksizin burada derpiş olunana nokta-i nazar bakımından bu müziğin en mühim üç unsuru tetkik edelim: Ses perdesi, ritim ve melodi.(Biz burada yalnız enstrümantal müzikten ve bilhassa taksim ve peşrevden bahsetmekteyiz.)

Ses perdesi ister tek bir alete (Ney, rebap) ait olsun, ister bunların birleşimine ait bulunsun harmonikler(5) bakımından zengin olmakla çok karakteristiktir ve alışık olmayan bir dinleyiciye garip gelebilir. Mamafih kulak bu hem tatlı hem de içe işleyen ve ayrıca teskin edici hassası da bulunan sedaya kapılır: İşte bu, insanın düşünen varlığının toparlanmasına yani teksife ilk adımdır.

Augustins de l’assomption’a mensup pere Thıbaul’nun Ney’den nasıl bahsettiğini bu arada hatırlayalım. Encyclopedie de la musique’de Türk Müziği bahsinde Rauf Yekta Bey’den naklen:

“hakikaten bu uzun kamışın esrarlı sesi gibi ahenkli, nefis ve kavrayıcı başka bir şey bilmiyorum. Şair gibi…geçerken kuşları uyandırmaktan çekinerek kamışlar üzerinden esen Saba rüzgarının kanat darbeleridir… diyebiliriz bunun için.
Ney bir kamıştır, fakat ahenkli bir kamıştır ve çok basit gibi görünüşüne rağmen nefesli sazların en mükemmelidir.”

Veya Mevlana’dan Mesnevi’nin şu pasajını zikredelim: “Dinle şu kamıştan flütü, anlattıklarını ve ayrılık mevzuundaki şikayetlerini dinle: Der ki, beni bataklıkların kamışlarından kestiklerinden beri kadınlar ve erkekler benim sesimle müteessir olurlar. Kalbim terk edilmekten dolayı parça parçadır, bu arzudan dolayı teessürlerimi izah edebilmem içindir. Yerinden yuvasından ayrılan bir kimse yeniden yuvasına kavuşacağı zamanı bekler…
Ben şikayetlerimi bu topluluk için izhar ederim; ben mesutların ve bedbahtların arkadaşıyım…Neyin sesi rüzgar değil ateştir. Bu ateşe sahip olmayanlar mevcut olabilirler mi?”

Mühim müzik unsurlarından ikincisi olan ritim, insan ile dünya arasında irtibat temin eder. Ritmik devamlılığın iç alemimizi bizatihi kainatın esası ile temas haline getiren yegane şey olduğuna her zaman işaret edilmiştir.(Edmond Buchet-Connaissance de la musique-Edition Correa) Mevlevi Müziğinin ritmi fevkalade ehemmiyeti haiz bir temel unsurdur. Bir birleri ile alakalı ve devri olarak bir vuruşlar serisi şeklinde mütalaa edilir ve dikkatin desteğini teşkil eder. Böylece manevi unsur yavaş yavaş durulur ve istikrar kesbeder.

Bu müstakar duruma geçilince teksife giden yol açılmış olur. Burada melodi rehber vazifesi görür.

Ses perdesi ile belirtilen, ritim ile desteklenen Mevlevi melodisi ayrıca hususi bir ritmi de ihtiva eden bir hareketli resim olur. Aynı zamanda çok da mantıki olan ve hassas bir suplesle tavsif olunan bu melodiyi, bitişik ve ayrık fasılaları mükemmelen mütenasip bir hareketi haizdir. Melodik inkişaf tabii bir seyir takip eder ve bu muvazene ani bir değişiklik lehine hiçbir zaman kesilmez, his böylece bir bakıma fark edilmez bir şekilde intikal ettirilir.

Bu aynı zamanda tabii ve mantıki inkişaf akli melekeyi kendisini adım adım takibe sevk eder. Takılma , duraklama yoktur. Ve yol bariz bir gayret sarf edilmeksizin kastedilir.

Ornemanlar(süsler) bu devamlılığı bozmaz ve melodik fonksiyonun ayrılmaz bir cüz’ünü teşkil ederler. Böylece teksife müsait şartlar bir araya gelmiş olur.

Hakikatte, suni olarak ayırdığımız bu yürüyüş aynı anda cereyan eder. Ses perdesi, ritim ve melodi zamanın akışı içinde yekdiğerinden ayrılmaz ve bölünmez bir kül teşkil ederler.(6)

Bu kül teksife doğru yürüyüşü idare için düşünülmüştür: İnsan teksif sayesinde eşyanın derin tabiatının esas tezahürü olan sesli ihtizazlarla doğrudan doğruya temasa sevk olunur.

Mevlevi müziği bütün teksif müzikleri gibi dinlenmesi zor bir müziktir. Dinleyici(bilhassa garplı dinleyici) şu iki tavırdan birini benimser: Ya zahiriden ileriyi göremeyip monotonluktan gayrı bir şey bulamaz ve hemen bıkar; veyahut bazı maniaları aşmıştır, müziğin içine girer ve kendini yükseltecek olan ruhi çalışmaya müsait şartlardan istifade eder. Fakat bunun için müziği her şeyden evvel bir eğlence vasıtası olarak değil , bir yükselme vasıtası olarak kabul etmesi gereklidir.

Her ne şekilde olursa olsun, bu mevzuda lakayıd bir tavrın imkansız olduğu anlaşılmaktadır ve böyle olması daha iyidir.

*Türk Yurdu.Üçüncü Cilt.Temmuz 1964

Notlar:

(1) Eğlence tabiri burada asla tezyif edici bir manada kullanılmamış olup müziğin bir fonksiyonunu göstermektedir.

(2) Teksif dikkatin insanın iç alemi istikametinde toplanması manasında kullanılmaktadır.

(3) Büyük Couperin, XVIII. Asır Fransız bestekarı, bu tesire bağlılığı nazara alarak şöyle der: “ beni hayrete düşürenden ziyade bana dokunanı sevdiğimi ikrar ederdim…”

(4) Biz umumi bir temayülden bahsetmekteyiz, zira bazı müzisyenler başka bir istikamette çalışmışlardır.

(5) Armonikler esas sesten gayrı işitilen bir takım tali seslerdir.

(6) Ses unsurunu kasten belirtmediğimize işaret edelim zira aşikardır ki bu unsur da mevcut olduğu taktirde tam diğer unsurlarla tamamen birleşecektir.

http://musikiyolu.blogspot.com

Kaos, Enerji, Entropi ve Aydınlanma*

2006-02-28T11:43:00.000+02:00

Arif Künar

İçinde yaşadığımız mevcut ve kronik “enerji krizini” açıklamaya çalışırken öncelikle tartışmamız gereken kavramlar; “entropi” ve “kaos”tur. Bilindiği üzere, her kriz öncesi ve sonrası çoğunlukla “kaotik” anlardır. Enerji tüketimimiz arttıkça, entropi artmakta ve entropi arttıkça da; kaos artmaktadır. Aynı zamanda “ekolojik denge”nin bozulması, “sera etkisi”, “global ısınma” ve “ozon tabakası”nın delinmesi büyümekte, ürettiğimiz “radyasyon”, “elektro-manyetik” dalgalar evrene yayılmakta, hayat kalitesi-doğa-biyolojik “dengemiz” giderek daha çok bozulmakta, “huzursuzluğumuz”, “sevgisizliğimiz” çoğalmakta ve “kriz” geri döndürülemez bir halde daha da derinleşmektedir.

Ayrıntıya ve teorisine fazla girmeden, en genel çerçevede; “enerji, entropi, kaos” kavramlarından ne anladığımızdan bahsedelim öncelikle..

Enerji…

Enerji her yerdedir ve evren; enerjiden, onun birbirlerine dönüşümünden, birbirleriyle yaptıkları danstan oluşmaktadır. Evrende gördüğümüz, göremediğimiz, algıladığımız, hissettiğimiz her şey enerjidir. Bizler de enerjiden oluşmaktayız. Sevgili Çetin Göksu Hocamız da bu felsefeyi, yazdığı kitabında “Enerjetizm” olarak tanımlamakta ve özetle; “evrenin bir enerji olgusu olduğu ve yaşamın da bu olgu üzerine kurulduğu”, “İnsan bağımsız bir ve bütün olan, içinde enerji dönüşümleri yapabilen BİR ENERJİ VARLIK’tır” şeklinde ifade etmektedir.

Entropi…

Bilindiği üzere termodinamiğin, iki temel yasası vardır. Termodinamiğin 1. ve 2. yasaları sadece kapalı sistemlerde geçerlidir.

1. Yasa; evrendeki toplam enerjinin sabit olduğunu ve enerjinin yok edilemeyeceğini söyler. Enerjinin korunumu yasası olarak da bilinir. Bu yasaya göre enerji değişik formlarda bulunabilir. Isı, ışık, radyasyon, kimyasal, mekanik, elektrik, güç, ses, renk, düşünce, sevgi, yaşam, hareket vb. enerji çeşitlerine örnek olarak sayılabilir. Sayılan enerji çeşitleri yine 1. yasaya göre birbirlerine dönüşebilir.

2. Yasaya göre tüm doğal ve teknik enerji dönüşüm süreçleri tersinmezdir ve bu süreçlerin yönü hep olasılığı yüksek olan duruma doğrudur. Isı enerjisi, sıcaklığı yüksek olan cisimlerden düşük olanlara doğru akar. Bu süreç tersinmezdir. Yani dışardan yardım olmadan ısı, düşük sıcaklıktaki cisimden yüksek sıcaklıktaki cisme ısı aktarmak mümkün olmaz. Isı enerjisi hiçbir zaman tümüyle bir diğer enerji formuna, örneğin mekanik enerjiye dönüşmez. Ancak bu saptamadan, dönüşüm süreci esnasında, enerjinin bir kısmının yok edildiği anlamı çıkarılmamalıdır. Çünkü 1. yasaya göre enerji yok edilemez. Bunun anlamı; ısı enerjisinin bir kısmının iş üretme yeteneğinden yoksun kalmasıdır. Potansiyel enerji, kinetik enerji, elektrik enerjisi gibi "daha kaliteli" olan enerji formları dönüşüm esnasında; “düşük kaliteli” enerji formuna, örneğin ısı enerjisine dönüşür. İşte, kalitesi düşen enerji için kullanılan ölçüye "entropi" adı verilir. Entropi kavramı sezgisel bir büyüklüktür, kendine özgü bir birimi yoktur ve sıcaklık, basınç, ağırlık vb fiziksel büyüklükler gibi ölçülmesi mümkün değildir. Entropi artışı sonunda, sistemde ısıl eşitliğe ulaşılır. Bardak içindeki suya konulan buz parçası bir müddet sonra erir ve bardaktaki suyun sıcaklığı (veya oda sıcaklığı ile) bir dengeye kavuşur.

Kaos…

Kaos teorisi, Newton’un belirlenmiş, rastlantıya yer vermeyen mekanik evreninden, “fiziksel bir sistemin belli bir zamandaki –buna başlangıç zamanı diyoruz- durumunu yani konum ve hızlarını biliyorsak diğer herhangi bir zamandaki durumunu da kestirebiliriz” diye özetlenebilen klasik mekanik felsefesinden, düz çizgili geometrisinden çok farklı tanımlamalar getirmektedir. Buna göre, doğal sistemler; ontolojik (duyular üstü, madde olmayan yapı-enerji hali, duyularla kavranamayan) olarak kırınımlı (fractal), dinamikleri açısından ise düz çizgisel olmayan (non-lineer) özelliklere sahip görünmektedir. Hangi değişkenin neyle etkileşime girdiği belli olmamakta ve eski fizik, newtoncu mekanik paradigmalara göre; bir değişkene müdahalenin ne tür sonuçlara (neden-sonuç ilişkisi) yol açacağının önceden bilinebilirliğine ilişkin öngörüşünü geçersiz kılmaktadır.

Kaos teorisi; sistemlerin düz çizgisel ilerleyen denge durumunda olmadığını, buna karşılık denge durumu, dengeye yakın durum, kaos durumu olmak üzere farklı durumlardan geçtiklerini belirtmektedir. Bu durumlara geçmeden önce çatallanmalar oluşmakta ve çatallanmaların çoğalmasıyla kaos durumuna geçilmektedir. Kaos, hangi durumlarda ya da hangi sistem ve yapılarda ortaya çıkar, bir yapı ya da sistem hangi durumda kaotiktir sorularına yanıt vermek güçtür. Kaosun varlığını saptamak oldukça belirsiz bir durumdur. Diyelim ki seçtiğiniz herhangi bir sistem için bir zaman içinde değişim kurguladınız. Bu değişimin “başlangıç durumuna hassas bağlılığa” sahip olduğunu nasıl anlayacaksınız? Kaotik olabilme olasılığı taşıyan bir yapının, yani potansiyel kaotik bir sistemin, gerçekte ne zaman kaos durumuna geçeceğinin önceden bilinemezliği zaten sistemin esas özelliğidir.

Kaos ve Entropi…

Dış dünya, ya da çevresi ile madde ve enerji alış verişinde bulunan açık sistemler, örneğin canlı organizmalar ve makinalar doğadaki entropinin genel artış eğilimine karşıt davranış içindeki adacıklardır. Bu özellikleri sayesinde bu varlıklar organizasyonlarını (düzenliliklerini) sürdürebilirler. Yani yaşarlar.

Banyo küvetinin zıt taraflarından doldurulan sıcak ve soğuk su bir müddet sonra birbirine karışır ve ısıl dengeye ulaşır. Bu örnekten, kendisi de kapalı bir sistem olan evrenin düzensizliği ve karmaşayı tercih ettiğini söyleyebilir miyiz? İşte “istatistiksel fizik” bu sorunun yanıtını araştırır ve istatistiksel fiziğe göre; doğa gelişi güzelliği, ısıl eşitliği ve organizasyonun olmadığı, bileşenlerin birbirine karıştığı bir tekdüzeliği tercih eder. Yani sosyal boyutu dahil evrende her şey "yokuş aşağı" gider. Sistem içindeki düzensizliğin (ve kaosun) artışı entropi artışıyla orantılıdır.

Tüm evrenin entropi yasalarına tabi olduğu varsayılırsa, bu çok iyi örgütlenmiş, birbiriyle sıkı sıkıya elektronik, elektrik, mekanik modüller halinde eşleştirilmiş teknolojiler-sistemler, piyasa kurallarıyla oluşan şirketler hatta ülkeler; zamanla yavaşlamak, parçalanmak, dağılmak hatta yok olmak zorundadırlar. Örneğin; buharlı makineler, beta video sistemi, nükleer enerji, Enron Şirketi, Osmanlı İmparatorluğu, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği ve muhtemelen ileride “Süper Güç” ABD gibi…

Huzur(Sevgi)=Enerji-(Kaos*Entropi)

Yukarıda saydığımız “insan eliyle” oluşturulan bütün bu sebepler ve sonuçlarının dünyamıza etkisi; aslında evrenin kaotik sistem yapısının “doğal” bir sonucudur. Ancak bu tür olayların önceden belirlenemezliği, özellikle şiddetinin, boyutunun ve yaratacağı tahribatın önceden bilenemezliği, entropinin artması sonunda oluşacak kaotik yapının da boyutlarının tam olarak kestirilememesine neden olmaktadır. Nitekim sera etkisi, global ısınma ve ozon tabakasının delinmesi, türlerin azalması, radyasyon konularında, uzmanların olayların boyutlarına ilişkin yaptıkları açıklamaların, tespitlerin yetersizliği ve hatta ciddi fikir ayrılıkları bu durumu açıkça göstermektedir.

Günümüzde yoğun-yüksek enerji kullanımının yani entropinin giderek artması, içinde bulunduğumuz hayatın-doğanın giderek düzensizliğe, yok olmaya doğru yol alması; fiziksel-dışsal olduğu kadar “metafiziksel-içsel” yapımızı da doğrudan etkilemekte ve kronik bir “huzursuzluk” halini yaşamamıza neden olmaktadır.

Aslına bakılırsa; kozmik evren ve biz insanlar; “kaos”un ta kendisiyiz. Sevgili Tolga Yarman Hocamızın ifadesi ile “bizler, kaosun torunlarıyız”. Çünkü “evren” ve “kaos” bizim dışımızda değil, tam da içimizde. Yani, evren bizim “makromuz”, bizler evrenin “mikrosuyuz”. İnsanlık tarihinin binlerce yıllık kadim birikimiyle oluşan bu felsefe (Aborijinlerden, Kızılderililere, Uzak Doğu Felsefelerinden, İslam-Tasavvuf Felsefelerine, Derin Ekoloji Düşüncelerine kadar); “tekliğin birliği, birliğin tekliği” ve/veya “vahdet-i vücud; varlığın birliği” diye de ifade edilebilir. Bu felsefe Tao, Buda, “Ene-l Hak” diyen Hallac-ı Mansur, Muhyittin İbnü’l Arabi, Nesimi, Niyaz-i Mısri, Hacı Bektaşi Veli, Yunus Emre, Mevlana gibi bilgeler tarafından binlerce, yüzlerce yıl önce ortaya konmuştur. Eğer, insanlar ya da en azından tek tek bireyler, bu durumu idrak ederek (farkındalık ya da aydınlanma hali), kozmik bilince, yani bir üst bilinç seviyesine kavuşabilirsek, “kainatın” bütün seslerini, enerji dönüşümlerini-titreşimlerini hissedebilirsek ve kendimizi enerjinin kozmik dansının “frekansına” ayarlayabilirsek, özetle “tekliğin birliğine” varabilirsek ancak; gerçek ve nihai bir “huzura”, “aşka”, “sevgiye” erişebiliriz.

Oysa insanlar; yaşadıkları hızlı-yüksek-yoğun enerji kullanımlı hayat tarzlarıyla, egolarıyla, hırslarıyla, akıllarıyla kendilerini kainatın “tek” efendisi vazederek, kozmik evrenin sadece mikro bir parçası olduğunu unutup, kendi iç aydınlanmalarını ve farkındalıklarını oluşturamadıkları için; binlerce yıldan beri hep mutlak “huzur” aradığını sanmış, ancak giderek daha da “huzursuz”, ”sevgisiz” olmuştur.

Ancak tam da bu noktada, önce kozmik bilince erişebilirsek ve buna bağlı olarak yüksek enerjili hayatımızı-halimizi (sürekli daha çok üretmek-tüketmek-hızlanmak-büyümek-yok etmek-elde etmek-almak üzerine kurulu materyalist hayat sistemleri) tedrici olarak terk edip, daha düşük seviyeli bir enerji kullanımlı ve doğrudan doğa ile uyumlu “sade hayat” tarzına geçebilirsek, hem entropi yavaşlayacak hem de Lorenz’in bahsettiği; kaosun “kelebek etkisinin” gücü, Schelling’e göre de; “kaos= potansiyel güçlerin metafiziksel birliği” muhtemel trajedilere, felaketlere belki de daha az yol açabilecektir. Çünkü kaotik sistemlerde küçük değişiklikler öngörülemeyen büyük değişikliklere yol açarken, kimi zaman da büyük değişiklikler küçük ya da etkisiz değişmeye yol açabilmektedir.

Bunu en güzel eski bir şiir anlatmaktadır;

“Bir çivi kaybolduğu için bir nal kayboldu,
Bir nal kaybolduğu için bir at kayboldu,
Bir at kaybolduğu için bir atlı kayboldu,
Bir atlı kaybolduğu için bir haber kayboldu,
Bir haber kaybolduğu için bir savaş kaybedildi,
Ve bir savaş kaybedildiği için bir krallık yok oldu.”

Sonuç olarak zihnimizin bir “gerçeklik” olarak varsayarak kabul ettiği bütün bu başlangıcı/sonu-sonucu belirsiz teorilerden ve bu çok karmaşık durumlardan, en azından benim anlayabildiğim ve naçizane vardığım nokta şu ki, bireyler olarak bu dünyada yapmaya çalışacağımız en önemli şey; her ne şekilde olursa olsun önce kendi aydınlanmamızı gerçekleştirebilmek, farkındalıklarımızın farkına varabilmek, en azından ortaya çıkarmak, kendimizi tanımak, bu vesile ile kainatı algılayabilmek ve nihayetinde kainattaki her şeyi “kayıtsız-koşulsuz” sevebilmek. Bunun için kuşkusuz birçok “yol” vardır, ancak her insan yolunu kendi arar ve bulmaya çalışır. Ütopyalar Toplantısı’na katılan insanların tümü de, zaten kendi “yollarında” bu “içsel” arayışlarını sürdürmektedirler. Belki de zaten bu “yolun” bir sonu yoktur ve “yolculuk” dediğimiz şey; “yolun” bizatihi kendisidir. Önemli olan “yola çıkmak” ve “yolda” olmaktır.

* Bu yazı, yazarın 1 Haziran 2002 tarihinde, İzmir-Karaburun’da düzenlenen “Kaos ve Ütopyalar” toplantısında yapmış olduğu konuşmanın, yazar tarafından web sayfamız için metin olarak sonradan düzenlenmiş halidir.

KAYNAKÇA

1. James Gleick; Kaos, TÜBİTAK Yay., 1995
2. Prof. Dr. Güngör Gündüz; Kargaşa Kaos ve Şekil Oluşumları, ODTÜ Yay., 2002
3. Prof. Dr. Çetin Göksu; Güneş Bilinci, İmaj Yay., 1996
4. Chislaine D. Martel; Ben Enerjiyim, Arion Yay., 1998
5. Prof. Dr. Necmi Gürsakal; Yeni Bilim, Bilgi Toplum Dergisi 2. Sayı
6. 9. Ütopyalar Toplantısı sunuşları ve dostlarla Karaburun’un coşkulu dalgalarının şarkıları eşliğinde kumsalda yapılan muhabbetler.

http://musikiyolu.blogspot.com

Dedegan Hikayeleri-1

2006-02-27T21:57:00.000+02:00

DEDEGAN HİKAYELERİ:

(Dr. Emin Kılıç Kale'nin özel sohbetlerinden derlenmiştir.)

LEON HANCIYAN

Leon Hancıyan , ihtiyar halinde . Bizim hanım çay pişiriyordu. Ben, ağır usullerde raks nasıl olur , öyle bir şey bilmiyorum gibilerden bir laf açtım.

"Nasıl olmazmış , sen bilmiyorsun ,sana öğretmemişler" dedi. Kalktı darp usulünde Nişabur veya Nişaburek bir besteyi ezberden okuyarak bir göbek attı. Yüz beş yaşında ya hu . Bizim hanımın tedbiri şaştı . Hemen çay getirdi. Çaya maya bakan kim ki ? Gözünden gözlük düştü.

"Asıl raks büyük usullerde" dedi . Hem okudu , hem göbek attı. Gözlük gözünden fırladı gitti. Ondan sonra beni merak sardı büyük usullere karşı. Ahmet Avni Bey'e açtım .Sonra Hacı Emin Dede'ye açtım. Bir bülbül oldular söylediler amma bana şimdiye kadar söylemediler. Onu açan , beni irşat eden Leon Hancıyan'dır.

O tekkelerde yatar kalkardı. Serbest misafir olur yatar. Ona açık .Çok antika bir şey. Talebelerinin evine gider , orada yatar. Hiç kimsesi yoktu , bir şeysi yoktu. Padişah Vahdettin Efendi'nin hocası.

"Ona beste yaptırttım , sana da yaptıracağım" derdi bana , hiç unutmam. "Ona beste yaptırttım, güzel kanun çalardı" demişti. Evi mevi yok. Hürmetle herkes kabul eder. İçeri alırlar , yataklar yapılır , kızlar hizmet ederlerdi. Hepsinin hocası, yaman adamdı.

Hicazkar Makamı'ndaki son eserini bir toplantıda okudu. Birlikte geçtik:

"Tek teli kalsa da başında"

"Hala ben sanırım seni yirmi yaşında"

Muallim Kazım Bey tarafından Ahmet Dede'nin fikri soruldu.

"Erenler , beğendim" dedi. Tanburi Dürrü tamburla girdi. Kendi okuyor. .Heyy ! Bir alem. Bunda asıl mühim mesele , oradaki atmosferin , oradaki frekansların oradakilere sinmesidir.

ŞU KÖYLÜNÜN YOSMA DA KIZI

Tevfik Bey'le Mısır'da ayrıldık , ben Antep'e geldim , O da gitti. Sakarya Harbinde Akşehir'deyiz. Yunan uçakları dolaşıyor. Baktım , arkamdan bir ses :

"Vay ! Evladım sen burada mısın ?" biri sarıldı bana, şapır şapır öpüyor. Baktım Tevfik Bey . Akşehir'de Reji İdaresi'nde (Tekel) muhasebeci imiş. Gözünden leblebi gibi yaşlar dökülüyor.

"Aman gel hele bakayım" dedi. Bir hasırlı kahvedeyiz.

"Aman vereceğim şeyler var sana" dedi.

Güzel gördüm gözüm gönlüm açıldı.

Acemaşeyran , dehşetli bir şey .Bursa Mevlevihanesinden birinin eseri. Onu orada geçtik. Bir bunu geçtik. Bir de "Şu köylünün yosma da kızı" Hicaz kanto. Uçaklar dolaşıyor ara sıra sağa sola bomba atıyor. Biz eser geçiyoruz.

NAYLAR TABUTUMA KONACAK

Hiç unutmam , Hacı Emin Dede -yaşlı o zaman tabii- elimde bir kaç nay var , hiç biri kendini sarmıyor , beğenmiyor.

"Oğlum Gümrük'te bir dede var, ihtiyar , onda çifte nay var , oraya gidelim , boyun keselim" dedi. Gittik bulduk . Dede yatağa düşmüş yatıyor. Tabii Hacı Emin Dede hemen silkindi , sultanım diyerek sarıldı , başladı ağlamaya. O ağlıyor , o ağlıyor , bir alem. Hacı Emin Dede :

"İşte , size bir evladımı takdim ederim , elinizi öpecek , dua edin. Bize bir nay lazım" dedi. Dede:

"Evim sizin, ayalim sizin,hepsi sizin . Fakat naylara ahdim var, tabutuma konacak. Dedem neyzenbaşısın ayalimi al götür, nayıma dokunma , ben misafirim." Hakikaten biraz sonra öldü. O gözümün önüne geldi. Ne emekler bunlar. Hacı Emin Dede'nin çektiği emeklere bak ya hu. Peki dedik sahile indik. Hacı Emin Dede cebinden bir eser çıkarttı. Önümüzdeki dersimize ait taksim yapmış , müsvette.

"Tramvaya çıkıncaya kadar boş durmayalım" dedi. Hiç unutmam o sahil boyunca. Tabii herkes bakıyor. Hiç umurumuzda bile değil. Hacı Emin Dede taksim yapıyor, ben de onunla birlikte mırıldanıyorum. Hiç unutmam , o taksim dersini yolda yaptık.

TRAMVAYDA MEŞK

Fakülteye giderken tramvaylarda meşk yaparız. Sirkeci'den taa Aksaray'a kadar . Notayı tutarlar okuruz. Tramvaycılar alıştı. Hepsini yoluna koyduk. Biletçiler bazen para almayı unuturlar. Nağmeler, kızlar, Çapa'ya kızlar gider. Biz delikanlıyız. Heyy kıyamet kopuyor. Ahmet Dede'ye biz bunları söylüyoruz, işitiyor filan. Ahmet Dede bir gün ne yapmış yapmış-bakın ihtiyar adam- bize haber vermeden tramvaya binmiş. Sirkeci'den Aksaray'a kadar sahanlıkta beklemiş, boyuna ağlamış. O hafta Eyüp'e meşke gittik .

"Mehmet Ali oğlum (Baba Efendi) torunlarımı beğendim . Beni çok ağlattılar. Ne zamandan beri böyle zevklere düşmemiştim" dedi.

NEYİN NEVASI

Şeyh Ahmet Remzi Efendi , Üsküdar Mevlevihanesi son şeyhi. Biz vapurda alt katta ayin okurken o da orada imiş. Bu münasebetle tanıştık. Meşk yaptığımızı ve Hacı Emin Dede ile münasebetimizi söyleyince daha da yanaştı.

"Herkes okur, herkes çalar ama okuyanın çalanın yetişmiş olması lazım işte bu beyit bunu ifade eder" dedi

"Neyin nevasına bais olmaz öz hevesi"

"Erişmeyince ona sahib-i nefes nefesi"

Tabii ney herkesçe malum bir şey. Mevlana Mesnevi'ye neyle başlar filan. Bir Neva Makamı var. Bir de nevanın manası var.Manası ağıt , figandır. Yani ney boyuna ağlar. Ağıt neyin vasfıdır. Udta filan bu yoktur. Bu neye mahsustur. Neyin nevası , neyin figan edici ağlayıcı sesi demektir. Neyin feryadına bais olmaz . O feryat bizzat neyden değildir. Öz hevesi yani kendiliğinden değildir bu feryat. Yani o neyden işitilen ah, figan bizzat neyden kopmuş gelmiş değildir. Ya bu ah figan ne oluyor? Erişmeyince ona sahib-i nefes nefesi. Sahib-i nefes demek kemal yolunda olan demektir. Kemal yolunda olan bir adamın üflemesi lazım. Eğer kemal yolunda olan bir adam üflemiyorsa neyden bir şey beklemeyin.

Bunu ele alarak hepsini halledebiliriz. Radyolarda çalanlar muhakkak usul dairesindedir. Mükemmel çalıyorlar . Fakat bunlar sahib-i nefes değildir. Dede Efendi'nin Itri'nin eserlerini mükemmel çalıyorlar. Fakat neva (ağıt) yok. Hoşça vakit geçirtir

ZAHARYADİS

Ahmet Dede'nin hikayesi: Adı Zaharyadis , Rum. Sonra kısaltmışlar Zaharya demişler. Çok büyük bir üstad. Tahminen üç yüz yıl önce yaşamış. Rum Kilise'sinde hanende. Onların ayinlerinde hanendelik yapar, oradan çıkar mevlevihaneye gelir , ayinlere iştirak eder. Bunun adı Hanende-i Şehir Zaharya. Sazı , udu, kemanı filan bir şeyi yok. Bestekar , hanende. O zamanın padişahı bunun sesine hayran. Padişahın gönlünden geçiyor ki bazı temcitlerde salayı bu versin. Şeyh Efendiye haber gönderiyor. Şeyh Efendi ehl-i dil adam.

"Padişahım onu ihtida ettiririz , Müslüman yaparız" diyor. Dini günlerde padişahın gideceği caminin minaresine çıkar salayı bu verirmiş. Temcitleri bu verirmiş. Hele sabah ezanlarını illa buna okuturlarmış. Öyle taksim yaparmış ki-sala veriyor tabii- hemen hemen usulüne uygun. Eserleri müthiş. Bir çoğu kaybolmuş. Hepsi birinci beste . Hüseyni Birinci Beste , Saba Birinci Beste , Segah Birinci Beste.

Dede Efendi Zekai Dede'yi çıraklığa kabul ediyor. İlk başlattığı eser Zaharya'nın Segah Birinci Beste'sidir. Kendisininki ile başlamıyor, Buhuri'ninki ile başlamıyor. Onlarla başlamak icap eder. Zaharya'nın bestesi ile başlıyor. Adamlara bak , ciddiyete bak , kıymet ölçüsüne bak.

Bir çırak yetiştiği zaman ona destur vermeye sıra gelir. Artık bunun desturu var eser filan yapabilir. İmtihandan geçiyor bir kaç büyük adamın huzurunda. İmtihan şu: İmtihan besteleri var. Kâr , şarkı , semai .

O eserlerden okuyacak. Burada imtihan çok manidar. Konu öğrencinin okuyup okuyamaması değil. Okuyacak hale gelmeden zaten imtihana kabul etmezler. Bu bir numarayı alan eserler bir sır olarak söylenmiştir Ahmet Dede tarafından. Bu gün hatırıma geldi söylüyorum size.

"Oğlum , bu eserlerin imtihan bestesi olmasının nedeni zorluğundan güçlüğünden değil. O adam okuyabilir mi okuyamaz mı değil. Bitirmiş zaten. Birinci bestede birinci besteye sebep olan aşk haline girebilmiş mi? Çünkü birinci besteler aşk halini temsil ediyor. Birinciliği onun için alıyor. O aşk demini kendinde yaratabilecek mi?" derdi. Onun için birinci besteler imtihan için seçilirlermiş. İşin daha tuhaf tarafı , imtihana girenlerin çoğu reddedilirmiş. Gayet doğru okuduğu halde, hiç yanlış olmadığı halde. O eserin düştüğü aşk demini gösteremediği için reddediyorlar , destur vermiyorlar.

Zaharya'nın Saba Birinci Beste'sini geçerken Hocam Ahmet Dede deliye dönerdi. Bazı nağmelere gelindiğinde sakalına leblebi tanesi gibi göz yaşları dökülürdü.

USUL YAPILACAK KULAĞINI VER

Hanende Nail Bey bir tarafımda, hocam Hacı Emin Dede ile Onun hocası Sadık Bey bir tarafımda . Yahu ne adamlar gördük. İki hanende okurken birbirinin ağzından nağmeleri alıyorlar. Mesela Nail Bey perdeyi bastı . Sadık Bey onun ağzından alıyor , O da onun. Acayip. Sadık Bey yetmiş beş , Nail Bey altmış beş yaşında o zaman. Ayakta okuyorlar. Nefeslerini zor alıyorlar. Bütün himmet bana. Hep benim için . Biz de Hacı Emin Dede ile yan yanayız .

Tellalzade'nin Yegah eserine* girdiler. Evfer usulünde. Tabii onların usul vuruşuna ben şaşırdım. Ben usul vuramıyorum. Halbuki evferi ve diğer büyük usulleri biliyorum. Hacı Emin Dede vuruyor. Ben şaşırdım. Hacı Emin Dede'ye baktım ;

"Kulağını ver usul yapılacak , kulağını ver" dedi. Hiç unutmam. Bu adamların yadigarı var. Ne himmet altına girmişim. Borçlu gidemem.

Nail Bey Bizim musiki tarihinin müverrihi. Musiki tarihimizi yaratan adamdır. Eski İran Şehbenderi. Yaman adam.

*Tellalzade'nin Yegah Şarkı'sı :" Sen ettin üfkende gönlüm /Ne hacet perçeminle bende gönlüm."

BAZI MAKAMLAR

Ahmet Dede bazı yalılarda , eski paşa konaklarında dersler verirdi. Ayrılırken de cebine bir kaç sarı altın korlar. Bu tabii bir şey.

Dede Efendi bazı fasıllara kırmızı işaret koymuş Zekai Dede'ye o da Ahmet Dede'ye "Bu fasılları esirgeyin geçmeyin" demiş. Bu söze verilen mana ne kadar fena. Yani bu nadide eserleri kıskanıyorlar manasına alıyorlar. Çok fena katiyen böyle bir şey yok. Benim hatırımda kaldığına göre o fasıllar Hisar , Sipihr gibi makamlardan meydana geliyor. Bu makamları geçmeyin diyor. Bunu esirgiyor manasına alıyorlar. İlerledikçe anlarsınız ki esasen bu makamlar artık makam olmaktan çıkmış artık buna makam denilemez. Her makamın kendine göre sesleri vardır. Bunda o sesler yok. Bir takım duygu anlatışları ile vücuda geliyor. O duygu seviyesine gelmeyene bu fasılları vermek bu fasılları katletmek demektir. Bu fasılların sahiplerine büyük bir saygısızlık olur. Çünkü duygu sahibi olmayan adam onu alamaz. Onun terbiyesi müsait değildir.

DEDE EFENDİ İLE MAHMUT EFENDİ

Mahmut Efendi Dede Efendi'nin bilinmeyen bir çırağı. Ne büyük zat. Ne müthiş bir sevgi yaratmış ki Dede Efendi hayatında ilk defa onunla kar-ı müşterek* yapıyor. Başka hiç kimse ile yapmış değil. Dede Efendi söylüyor, sonra Mahmut Efendi söylüyor. Mahmut Efendi çok müthiş adam. Dede Efendi son derece sevmiş , öyle anlaşılıyor. Eserin ortasında Dede Efendi bitiyor, Mahmut Efendi başlıyor. Dede Efendi rastla karar kılmış. Rasta Mahur çok yakışır , Mahurla giriyor Mahmut Efendi. Güfte Acemce . Mahmut Efendi'nin güfte şu :

"Ez her taraf ki guş gerdem , ranayı men".

Her tarafım kulak kesilerek sizi dinlemekteyim diyor. Artık o mahuru dinlemek lazım. Nasıl Mahmut Efendi imiş bu . Hiç başka eseri yok, kim olduğu belli değil.

* Rast-ı Cedit Kar-ı Müşterek

AFYONKEŞ RAİF DEDE

Hacı Emin Dede hocam ondan çok bahsederdi. İlm-i Usulü ondan öğrenmiş. Ayinleri ondan geçmiş. Afyonkeş Raif Dede. Bu adam mıtrıba çıkmadan evvel bir habbe afyon yutarmış. Afyonun tesiri ile uyuyor, dalıyor fakat usulde bir onaltılık es farkını duyuyor. Raif Dede böyle bir adam.

Çocukları da mıtrıba çıkarırlarmış , girift-i can. Alışsınlar diye. Raif Dede dalmış . Daldığı gibi ensesi görünmeye başlamış. Tabii kudümler vuruluyor, naylar kıyamet. Beş altı nay. Aziz Dede neyzen başı , Hacı emin Dede onun yanında . Hakkı Dede orada. Böyle ayin yapılıyor. Raif Dede kudümzenbaşı. Oğlu öteden geliyor, elini kaldırıyor, Raif Dede'nin ensesine şırraak diye bir tokat patlatıyor. Çocuk işte. Çocuğu tekdir edecek filan. Aziz Dede ;

"Bizdendir" demiş. Bundan çok mana çıkarmak lazım. O çocuktur her şeyi yapabilir. Biz onu dünyaya getirdik, bizden yani. O çocukluğunu yapacak.

HATEM EYLER ELBET , OLUNCA MEYVEDAR DREHT

Bir gün Hacı Emin Dede'nin evindeyiz. Naylar üfleniyor, besteler okunuyor filan. Bir şair geldi, Şair ve muhip. O adamın hali , siması oradaki edebi filan. Muhiplerimizden dediler. O demler esnasında adam birden bire Hacı Emin Dede'nin ellerine sarıldı. Hacı Emin Dede'de neler görmüş bilmiyorum ki? Hacı Emin Dede ;

"Ne var evlat" dedi.

"Hayranınız oldum efendim" dedi. Hacı Emin Dede de kibar şeyler söyledi. Şair;

"Hayır hayır öyle değil, siz şusunuz" dedi. Adam sarhoş gibi adeta.

"Hatem eyler elbet"

"Olunca meyvedar dreht" demesin mi ? Sizin bu tevazunuz meyveli ağacın dallarının yere eğilmesine benzer . Tabiidir ki meyveli ağacın dalları yere eğilir, meyveler dalları aşağıya çeker.

AĞLAMA EY AŞIK-I MİHNETZEDE

Kemani Abdulkadir Bey değerli hocam. Bir akşam dalmışım filan. Hüseyni faslı bana çok dokunur , beni çok yakar. Birden bire hatırıma geldi. Bir şarkıyı geçerken çok göz yaşı dökmüştü.

Ahmet Dede ile Abdulkadir Bey'in gözleri gayet yaşlı. Rauf Yekta Bey nadiren gözyaşı dökerdi. Bu ikisi daima göz yaşı dökerlerdi . O şarkı hatırıma geldi. Orada bir sevgili aşığına hitap ediyor , aman yarabbi!!!

"Ağlama ey aşık-ı mihnetzede gel yanıma"

Sevgili aşığına hitap ediyor. Ağlama yanıma gel diyor. Halbuki aşıklar sevgiliye hitap eder. Müstesna acayip bir şey.

Kanuni Hacı Arif Bey'in şarkısı. Hacı Arif Bey gayet meşhur kanuni ve bestekardır. Öyle kanuni imiş ki -Hacı Ömer Dede söylerdi-mandalları atmış parmaklarıyla perde basarmış.

Bir gün bu şarkıyı geçiyoruz. Çifte keman , perdeler inliyor. Ağlama ey aşığa gelince Abdulkadir Bey hocam ;

"Oğlum ben fena oldum, sen devam et" dedi. Onun hali bana da tesir etti ben de bıraktım. O hal geçtikten sonra ;

" Oğlum beni dinle bakayım" , dedi. "Ağlama diyor yanlış , ağla diyor " dedi.

"İşte oğlum , böyle sevmeli böyle sevilmeli" dedi.

GÜZEL BİR HAVA

Meşhur bestekar Şevki Bey'i Zekai Dede'ye getiriyorlar.

" Son eseri dinle ,lütfen noksanı varsa söyle" diyorlar. Şevki Bey zamanının en büyük bestekarı , saraydan çıkma. Yeni şarkısı İstanbul'da almış yürümüş. Zekai Dede müsaade ediyor .

"Gelsin görelim diyor." Getiriyorlar elini öpüyor oturuyor. Zekai Dede;

"Oku bakalım" diyor. Şevki Bey okuyor. Hanende adam. Şarkı bitince Zekai Dede'ye soruyor:

" Dede efendi hazretleri nasıl buldunuz , bir noksanı var mı ?" Zekai Dede:

"Yok oğlum , çok güzel bir hava olmuş" diyor. Usul makam yerinde fakat hava.

İSMAİL FENNİ EFENDİ

Bunun ismini işitmiştim. Fakat görmeyi filan düşünmüyordum. Tıbbiyede, Haydarpaşa'da göz hocası Ziya Gün Bey İsmail Fenni Efendi'nin kardeşi imiş. Bir gün beni bahçede gördü. Yaşlı başlı bir adamdı.

"Oğlum sana bir şey diyeceğim" dedi. Ben durdum. "Belli ki bambaşkasın" dedi. Neler görmüş . Ben hiç sesimi çıkarmadım.

"Benim kardeşim İsmail Fenni Efendi var biliyor musun ?" dedi.

"İsmini işittim efendim" dedim.

"Bir de onu gör" dedi . Boş durur muyum , hemen adresini aldım. Elini öptüm, ayrıldım. Sonra bir fırsat düşürdüm. Sultanahmet tarafında tuhafiyecilerde. Aradım buldum. Bir kütüphane , binlerce kitap. Karışmış, berbat, toz toprak içinde. Onların içinde seksenlik bir adam oturmuş okuyor. Yanında bir keman. Eline sarıldım.

"Sen misin o oğlan ?" dedi. Ben anladım işi.

"Evet efendim" dedim.

"Otur öyle ise" dedi. Çöp gibi olmuş hiç unutmam.

"Sen musiki ile de uğraşır imişsin" dedi.

"Evet Efendim" filan dedim. Şimdiki gibi gözümün önünde.

"Ben Kemani Ağa'nın talebesiyim" dedi. Kemani Ağa gayet meşhur bir kemani , Tatyos'tan evvel.

"Sana bir kemen çalayım da dinle" dedi. Elleri titriyor . Bir kaç nağme yaptı. Ben anlayacağımı anladım. Çalamıyor , fakat belli.

"Yaptığım Arak" dedi. O ne! Ben farkında bile değilim.

"Arak faslını kimse yapmamış , ben bunun faslını yaptım , bizim birader söyledikten sonra hazırladım senin için al bunu" dedi. Hakikaten Arak Faslı hiç bir yerde yoktur. Tekrar elini öptüm faslı aldım.

"Oğlum sana söyleyecek başka bir şey bulamıyorum" dedi . "Fakat bir şey söyleyeceğim bu sana yeter" dedi. "Oğlum her şey değiştiği gibi insan da mütemadiyen değişir . Fakat birbirimizi daima gördüğümüz için farkında olmayız. Fakat kendine bir zaman aynada bakmaz da uzun zaman sonra bakarsan değiştiğinin farkında olursun , bundan ibaret" dedi.

Derleyen: Ali Sarıgül

http://musikiyolu.blogspot.com

Aliceylan

2006-02-25T22:16:00.001+02:00

Ali Sarıgül

Aliceylan, o zamanlar on iki yaşlarında saz gibi ince uzun, narin yapılı bir çocuktu. İlkokulun son sınıfına gitmekteydi ve sınıfının birincisiydi. Öğretmenleri, diğer yaşıtlarına benzemeyen ve ürkek bir ceylana benzediği için babasının ona Aliceylan adını verdiği bu çocuğu severler ve ona her zaman farklı davranırlardı. Bu nedenle tüm öğrenciliği sırasında öğretmenleri ona tek bir fiske vurmamış, gönül kırıcı tek bir söz söylememişlerdi. Çünkü böyle bir davranışın bu ince ruhlu, hassas çocuğu bir daha düzelmeyecek şekilde kıracağını biliyorlar ve dahası böyle bir davranışı hak edecek bir olumsuzluğuna rastlamıyorlardı.

Aliceylan her yönü ile farklı bir çocuktu. Kimseyle kavga etmez, kötü söz söylemez, öğretmenlerinin ve ailesinin ona verdiği görevleri hiç itiraz etmeden yerine getirirdi. O, iri kara gözleri ile tüm dünyaya, doğaya ve hayata hayranlık ve şaşkınlıkla bakan ilginç bir çocuktu. Tüm çocuklar onu sever ama aynı zaman da anlaşılmaz bulur ve mesafeli dururlardı.

Mevsimlerden kıştı. O akşam üzeri Güneydoğu Anadolu'nun bu küçük köyünde kar bütün şiddetiyle yağıyor, tüm boşluk ve çukurları, evlerin kapalı avlularını, saçakları beyaz bir yığınla dolduruyordu. Karın şiddetinden göz gözü görmüyordu. Aliceylan, yüzü gözü karla sıvanmış bir şekilde, sokak kapısından kendini içeri attı. Toprak damlı eve girdiğinde elindeki okul çantasını üzerindeki karlarını silkeleyerek bir kenara bıraktı. Sonra okul önlüğünü çıkarıp özenle her zamanki askısına astı. Daha sonra gürül gürül yanmakta olan odun sobasının başına oturdu, sırtını duvara dayayarak sessizliğe gömüldü. Aliceylan'ın narin yapılı, beyaz ve ince yüzünde iri kara gözleri, ince kaşlarıyla köylük yerde pek rastlanmayacak bir güzelliğe sahip annesi, sanki görünmeyen varlıkları incitmekten korkan bir hafiflikle gelip oğlunun yanına oturdu. İnce uzun parmaklı küçük elleriyle Aliceylan'ın yüzünü avuçları arasına alarak iri kara gözlerini onun dünyaya hayretle bakan kara gözlerine dikti. Ana oğul bakıştılar ve gözlerinden sevgi kıvılcımları uçuştu. Anne oğlunun avuçları içerisinde tuttuğu ve sobanın sıcaklığı ile kızarmış yüzünü sevgilisini öpen bir aşık şefkatiyle öptü. O günlerde sahip olduğu üç çocuğu içinde nedense Aliceylan'ı hepsinden çok severdi. Belki de Aliceylan'ın bire bir annesine benzemesinin, onun yumuşak başlı, sessiz uysallığını taşımasının rolü vardı bunda. "Hacının Kızı" -bu annenin hane halkı arasındaki adı idi- oğlunun yanında bir süre sessiz oturduktan sonra;

"Aliceylan, Dede çok hasta" dedi.

Aliceylan'ın gözünde birden beyaz sakalları göğsüne kadar inen, ve mavi gözleri ile bir çocuk gibi bakan çevik bir ihtiyar canlandı. Dede ya da diğer adıyla Rufai Şeyhi İsmail Dede Hacının Kızı'nın çok sevdiği ve ermiş bir evliya olduğuna inandığı ilginç bir insandı. O, köydeki tüm hastaların imdadına koşan ve açıklanması zor bir şekilde onları iyileştiren, yılan sokanları, cin çarpanları iyileştiren bir şifacıydı aynı zamanda. Aliceylan, zaman zaman evlerine yemeğe çağrılan ve babasının da çok saygı duyduğu Dede'nin uzun kış gecelerinde anlattığı hikayeleri ve sohbetleri hep büyük bir açlık ve ilgiyle dinlemişti. Hatta bir keresinde Dede'nin müritlerinin de katıldı özel bir toplantıda Dede'nin aşka gelip ortada yanmakta olan ve kızgın bir kor haline gelmiş olan saç sobayı diliyle yalamasını görmüş dehşet ve hayranlık içinde kalmıştı. Aliceylan'ın annesi yalnız yaşayan ve hayatta hiç kimsesi olmayan Dede'ye zaman zaman yemek gönderir, onun hayır duasını almaya özel bir önem verirdi. Bu yemek götürme işini hep Aliceylan'ın yapmasını isterdi Hacının Kızı. Diğer çocuklarından bunu istediği vaki olmamıştı, tekrar Aliceylan'a dönüp;

"Çorba yaptım, Dede'ye biraz götürür müsün ceylan gözlüm" dedi. Aliceylan gülümsedi ve her zamanki hafifliği ile;

"Olur, götürürüm Hacının Kızı" dedi.

Anne biraz sonra Aliceylan'ın yüzünü gözünü büyükçe bir poşu ile sardı ve eline çorba dolu, kulplu yemek kabını tutuşturdu ve onu fırtınanın içine uğurladı.

Akşamın karanlığı bu uzak ve yoksul Anadolu köyünün üzerine çökmüş onu siyah bir tül gibi sarmıştı. Kar yağışı biraz hafiflemişti. Aliceylan karlara bata çıka, Dede'nin vadinin içindeki evine doğru yollandı. Vadi tabanına indiğinde köyü ikiye bölen küçük derenin üzerini karların kapladığını gördü. Gözüne kestirdiği bir yerden sulara batarak karşıya geçti. Derenin suyu çok sığdı ve Aliceylan'ın lastik çizmelerini aşmamıştı. Dede'nin dut ve kaysı ağaçlarıyla kaplı küçük bahçesinin kapısını açıp tek katlı evin kapısına ulaştı. Bu küçük bahçe, Aliceylan'a her zaman olduğu gibi adının daha sonra huzur olduğunu öğrendiği hoş, dingin bir duygu verirdi. Fırtına ve kar yağışına rağmen bahçedeki huzur hiç bozulmamıştı ve sanki karın ve fırtınanın hükmü bu küçük bahçede geçmiyordu. Bu küçük bahçede zaman yoktu, mevsimler ve iklimler de.

Aliceylan çekinerek kulübenin kapısına üç kez vurdu. Her zaman olduğu gibi Dede'nin "Huu.." diyen sedasını duyacağını sandı ama içeriden hiç bir ses gelmedi. Biraz bekledikten sonra, kapıyı tekrar çalacakken Dede'nin öğrencilerinden genç bir derviş kapıyı açtı. Aliceylan açılan kapıdan içeri süzüldü. Dede ocağın karşısındaki yer yatağında sessizce yatıyor, baş ucunda iki adet şema titrek alevleriyle odayı aydınlatıyordu. Derviş Aliceylan'ın elinden yemek kabını alarak bir kenara koydu. Sonra sessizce Dede'nin ayak ucuna diz çökerek duasına kaldığı yerden devam etti. Aliceylan kararsızlık içinde kapıdan çıkmak için geri dönerken Dede zor işitilen bir sesle;

" Aliceylan”, diye seslendi.

Aliceylan yavaşça yatağın yanına yaklaştı. O zaman Dede'nin gözle görülecek şekilde zayıflamış, solgun ve terli yüzünü yakından gördü. O hayat dolu çevik ihtiyar gitmiş yerine çaresiz hasta bir çocuk gelmişti sanki. Dede oturması için yatağı gösterdi. Aliceylan çekinerek yatağın kenarına oturdu. Uzunca bir süre sessizlik oldu. Dede sanki konuşmak için güç topluyordu. Fersiz gözlerini Aliceylan'a çevirerek;

"Aliceylan, oğlum, fakir artık gidiciyim" dedi.

Aliceylan'ın küçük saf yüreğinden boğucu bir şey ayaklanıp hızla yukarı yükseldi ve gelip boğazına oturdu. "Gidici"nin anlamını herkes bilirdi köyde. Bunun anlamı ölüme yakın, çaresiz hasta demekti. O, ateşi diliyle yalayan, kaçan yılanları olduğu yerde "Destur" sözüyle hareketsiz kılan, hastaları iyileştiren ve Aliceylan'ın gözünde ölümsüz olan insan nasıl gidici olabilirdi. Dede yeniden konuştu;

"Aliceylanım, her ademoğlu bir gün gidecektir, bunu bilmelisin, ben de buna dahilim, ancak gitmeden sana vermek istediğim bir emanetim var" dedi.

Dede'nin ayak ucunda tesbih çekip dua etmekte olan genç derviş bu söz üzerine Dede'nin söyleyeceklerine dikkatle kulak kabarttı. Önemli bir şey olacağını anlamıştı. Dede yeniden konuştu;

"Bildiğin gibi hastalanan insanlar iyileşmek için fakire gelirler. Yıllar boyu onlara yardım etmek, hastalıklarına bir şifa olabilmek için bu fakir elinden geleni yaptı. Cenab-ı Hakk'ın fakire verdiği bu görevi bundan sonra sen sürdüreceksin" dedi.

Aliceylan kulaklarına inanamadı. Artık yılan sokanları, cin çarpanları, hasta olanları kendisi mi iyileştirecek, ateşi diliyle yalayacak , Dede'nin zaman zaman yaptığı gibi yanağına şişler mi batıracaktı? Dede, ince uzun kemikli elini uzatıp Aliceylan'ın küçük, çocuk elini tuttu, niyaz edip gülbankını okudu. Dede Tanrı'nın kendisine bahşetmiş olduğu şifacılık için yüzlerce yaşlı başlı dervişi varken henüz on iki yaşında olan bir çocuğa el vermişti. Odada Dede'yi pür dikkat dinleyen genç derviş Dede'nin bu işinde mutlaka bir hikmet vardır diye düşündü.

Dede, şimdi derin bir sessizliğe bürünmüştü. Küçük odada çıt çıkmıyordu. Sadece ocakta yanmakta olan odunlardan arada bir çıtırtılarla sıçrayan kıvılcımların sesi duyulmakta idi. Aliceylan birden elini tutmakta olan Dede'nin elinin gevşediğini ve giderek soğuduğunu hissetti. Aliceylan anladı ki Dede artık "gitmişti". O artık orada değildi. Ancak "giderken" büyük bir yükü ve sorumluluğu Aliceylan'ın omuzlarına yüklemiş, emaneti ona bırakmıştı.

03 Temmuz 2003, Ankara

http://musikiyolu.blogspot.com

Nutk-u Şerif

2006-02-25T11:40:00.000+02:00

Kenan RIFAİ

Hâkk suretidir âlem-i imkan ile adem,

Bundan güzeli nerdeki, Cennet’te mi sandın?

Her yer ne güzel menba-i hüsn, insan güzeli,

Sen de bu cemali, huri gılmanda mı sandın?

Her yerde , fakat ârifin kalbindedir Allah,

Yoksa sen onu arz-ı semavatta mı sandın?

Dünya diyerek geçme sakın, burdadır her şey,

Mizan-ı sıratı mutlaka orda mı sandın?

Cennet-ü duzah, gam vü sürur, zulm ile nur,

Yaptıklarının gölgesi, hariçte mi sandın?

Bilgin sana kıymet, talebin neyse, osun sen,

İnsanlığı, sade yiyip içmede mi sandın?

Halin ne ise, müşteri sen oldun o hale,

Noksanı meğer adl-i ilahide mi sandın?

Fikrim bu benim, virdim ise her lahzada ah,

Sen ah-ı ateş suzumu beyhude mi sandın?

Yeniler her ah ile Kenan ahd-i elesti,

Ahım acaba, neffay-ı habide mi sandın?

http://musikiyolu.blogspot.com

Hürriyet

2006-02-24T11:48:00.000+02:00

Mevlana

Âlemin bal şerbetinden bana ne,
İşte önümde benim ayran tasım.
Ne malım, mülküm var ne azığım.
Ben gene de senin azığın olsun diye çalışırım.
Senin başını sokacak bir yerin,
Olsun diye bir dikili ağacın.
Ama hürriyeti kulluğa taş çatlasa satmam.

http://musikiyolu.blogspot.com

Zekai Dede

2006-02-23T11:52:00.000+02:00

Zekai Dede Hazretlerinin aziz ruhuna.

Savaş Ş. Barkçin

Sikke-i asâletinde nûr muhkem

Nevâ-yı Rahmân’da bâkî Zekâî.

Şimdi gülşen-i cennette eder dem

Nebiyy-i Zîşâna sâki Zekâî.

Makâm-ı abdiyyettir hem durağı

Suz-i dil açan gülzârdır otağı

Sâfi aşktır cismi, nağmesi çerağı

Yâr ü yârâna mülâki Zekâî.

20 Aralık 2003

http://musikiyolu.blogspot.com

Mesnevi Şerif'ten Alıntılar

2006-02-22T12:00:00.000+02:00

BİRİNCİ CİLT

1.Dinle bu ney nasıl şikayet ediyor,ayrılıkları nasıl anlatıyor:

2.Beni kamışlıktan kestiklerinden beri feryadımdan erkek kadın.. herkes ağlayıp inledi.

3.Ayrılıktan parça parça olmuş kalp isterim ki iştiyak derdini açayım.

4.Aslından uzak düşmüş kişi yine vuslat zamanını arar.

5.Ben her cemiyette ağladım,inledim.Fena hallilerle de eş oldum iyi hallilerle de.

6.Herkes kendi zannınca benim dostum oldu, ama kimse içimdeki sırları araştırmadı.

7.Benim esrarım feryadımdan uzak değildir, ancak her (her) gözde, kulakta o nur yok.

8.Ten candan, can da tenden gizli kapaklı değildir, lakin canı görmek için kimseye izin yok.

9.Bu neyin sesi ateştir, hava değil; kimde bu ateş yoksa yok olsun.

10.Aşk ateşidir ki neyin içine düşmüştür, aşk coşkunluğudur ki şarabın içine düşmüştür.

11.Ney dosttan ayrılan kişinin arkadaşı, haldaşıdır.

12.Onun perdeleri perdelerimizi yırttı.

13.Ney gibi hem bir zehir, hem bir tiryak, ney gibi hem bir hem dem, hem bir müştak kim gördü?

14.Ney kanla dolu olan yoldan bahsetmekte, Mecnun’un aşkının kıssalarını söylemektedir.

İKİNCİ CİLT

612.Sen bir mekansın, aslın lamekandır. Bu dükkanı kapa da o dükkanı aç.

704.İster bu cihanın aşkı olsun, ister o cihanın aşkı..Hakiki maşukta suret yoktur.

705.Hakikaten surete aşıksan sevgili ölünce onu niye terk ediyorsun?

894.Su kenarındayken suyu sakınan, esirgeyen, ancak ırmağı görmeyendir.

1270.Nasihatimi dinle: Ten, kuvvetli bir bağdır. Yeniyi istiyorsan, eskiden soyun.

2246.Tanrı Kabe’yi kurdu ama kurdu kuralı ona gitmedi. Halbuki bu eve, benim vücuduma o ebedi diri olan Tanrı’dan başka kimse gelmedi.

ÜÇÜNCÜ CİLT

30.Bil ki bütün alem yiyen ve yenenden ibarettir.

133.Mezara türbe yapmak, üstüne kubbe kurmak, mana sahiplerine makbul değildir.

268.Peygamber “Tedbir sui zandır” dedi. A boş boğaz, her adımı bir tuzak bil.

375.Nefs, üç köşeli dikendir, ne çeşit koysan sana batar, ondan kurtulmana imkan mı var?

1418.Sevgili tek olan sevgiliye derler. Gelişin de ondandır, sonuncu gidişin de ona.

1426.Hülasa, sofi “ibnal vakittir” fakat vakitten de kurtulmuştur, halden de.

1446.Oğul, kimi arayıcı görürsen ona dost ol, önünde baş indir.

1733.Suretle kaim olan bu cihan hakkında da peygamber “uyuyanın gördüğü bir rüya” dedi.

2302.Gafil olma, ara.. ara ki devlet aramaktadır. Gönüle gelen her ferah bir sıkıntıya bağlıdır.

2305.Kimin gönlü illetlerden arınmışsa onun duası ululuk sahibi Tanrı’ya kadar varır, makbul olur.

2435.Zalimi mazlumdan ayırt eden, zulümkar nefsinin boynunu vurmuş kişidir.

2452.Bu kötü zamanede kafir olsun, fasik olsun herkes kendi perdesini kendi yırtar.

2554.Nefsin sağ elinde tespih ve Kur’an vardır ama yeninde de hançer ve kılıç gizlidir.

2597.Kıçının altına taş koymuş adamın harareti nasıl gider, o adam nasıl soğuk alırsa ahmak da sizden harareti, aşkı, iştiyakı çalar, size soğukluk verir.

2983.Alçaklar, cefaya, derde düştüler mi arınır, temizlenirler. Vefa gördüler mi de cefakar olurlar.

Şu halde onların ibadet edecekleri mescit Cehennem’dir, yabancı kuşun ayağını bağlayan tuzaktır.

Zindan da hırsızın, alçak kişinin ibadet yeridir. Orada daima Allah’ı anar durur.

3033.Yüzünü yıkamayan, hurilerin yüzünü göremez. Peygamber “Namaz ancak huzur-u kalple kılınır” demiştir.

3261.Tasavvuf nedir diye bir uluya sordular da dedi ki: “Sıkıntı zamanı gönülde neşe, ferah bulmaktır”.

3387.Dudağını yumup söylemeyen, sırrı gizleyebilen, gayb sırrını öğrenebilir.

3418.İnsan pek latif bir içe maliktir. İnsansan bir an olsun onu ara.

3434.Ölüm kimin nazarında tehlike ise” Tehlikeye atılmayın” emri onadır. Fakat birisinin nazarında ölüm, hakikat kapısının açılmasından ibaret olursa ona ..”Haydin, çabuk olun” hitabı gelir.

3448.Sana bir yerden bir töhmet gelse, mutlaka zulmettiğin biri mihnete düşmüş, beddua etmiştir.

3670.Birisi dedi ki “Alemde derviş yok..olsa bile o derviş dervişlik makamına erişmişse yok olmuş demektir.”

3740.Çocuklar gülüp dururlar, bilenlerinse yüzü ekşidir.

3901.Ben, cemadattandım..öldüm, yetişip gelişen bir varlık, nebat oldum. Nebatken öldüm, hayvan suretinde zuhur ettim. Hayvanlıktan da geçtim, hayvanken de öldüm de insan oldum. Artık ölümde yok olmaktan ne korkayım? Bir hamle daha edeyim, insanken öleyim de melekler alemine geçip kol kanat açayım.

Melek olduktan sonra da ırmağı atlamak, melek sıfatını da terk etmek gerek. “Her şey fanidir, helak olur..ancak onun hakikati bakidir.”

DÖRDÜNCÜ CİLT

164…Tanrı suçları örter…örter ama cezasını da verir.

374.Mürit, önden giden, kılavuz olan şeyhi sınamaya kalkarsa eşektir.

405.Lezzetten geçen, gerçi bütün lezzetlere aldırış etmez bir hale gelir ama hakikatte kendisi lezzet kesilir, lezzetten hiç ayrılmaz olur.

408.İnananlar sayılıdır, çoktur ama iman birdir..Cisimler çoktur ama canları tektir.

742.İşbu yüzden güzel sesi dinlemek aşıklara gıdadır..Çünkü güzel ses dinlemede kalp huzuru ve Tanrıyla birleşme zevki vardır.

743.Adamın içindeki hayaller kuvvetlenir, hatta hayaller, o güzel sesten, o güzel nağmeden suretlere bürünür.

744. Suya ceviz atanın ateşi nasıl kuvvetlendiyse aşk ateşi de güzel seslerle kuvvet

bulur.

823.Alemde cismimiz,bizim yüzümüzü örtmektedir..Biz samanla örtülü deniz gibiyiz.

847.Ümmetler içinde gizli olan aşk ümmeti, çevresini kınamalar kaplamış cömertliğe benzer.

863.Aşıkların adı sanı, ar-ı namusu terk ettikleri gibi o da malını mülkünü terk etti.

1681.Bedenin ölümü, sır ehli için bir hediyedir.

1866…ahmağa verilecek en iyi cevap sükuttur.

1956.Bu yiyecekleri yavaş yavaş azalt.. Çünkü bunlar eşek gıdasıdır, hür adamın gıdası değil.

1957.Bunları azalt da asıl gıdayı almaya kabiliyetin olsun, nur lokmalarını yiyesin.

2761.Yerle bir olan, bak hele oklara hedef olur mu hiç.

3304.Ey insanlar, sonsuz rahmet her an akmaktadır, fakat siz uykudasınız anlamıyorsunuz.

3317.Belletme mevkii de bir nevi şehvettir ve her çeşit şehvet yolda olana puttur.

BEŞİNCİ CİLT

Önsöz’den:

Şeriat muma benzer, yol gösterir. Fakat mumu ele almakla yol aşılmış olmaz. Yola düzüldün mü o gidişin tarikattır, maksadına ulaştın mı o da hakikattir.

İnsan oğlu bu yaşayışından geçer, ölür giderse onun için ne şeriat kalır, ne tarikat ne de hakikat.

59.Çünkü yavaşlık, Tanrı ışığıdır. O çabukluksa şeytanın dürtmesinden meydana gelir.

363.Sofi, saflığı dileyen kişidir. Sofilik, sof elbiseyle, terzilikle, yavaş yavaş yürümeyle olmaz.

670.Halbuki benim düşmanım da benim, benden kaçan da ben. Şu halde işim kıyamete kadar kaçmaktır.

672.Bir adam yokluğa erişir, kendisine yokluğu ziynet edinirse, o adamın Muhammed gibi gölgesi olmaz.

680.Beden mumu, şu görünen mumun aksinedir, yok oldukça can nuru artar.

838.Kimi zıddıyla bir araya bir araya koyarlarsa, onu ölüm azabına uğratmış olurlar.

1177.Az söyleyen adamda derin bir düşünce vardır.Söyleme kabuğu arttı mı iç yok olur.

1251.Sevgili dedi ki: Doğru bütün bunları yaptın ama kulağını iyi aç da dinle:

1252.Aşkın ve sevginin aslının aslı olan bir şey var ki onu yapmadın. Bu yaptıklarının hepsi feridir.

1253.Aşık, söyle dedi, o asıl nedir? Sevgili dedi ki ölmek ve yok olmaktır.

1543.Arayanlar için bu gök kubbenin altında bir adettir kodu,sebepler ve yollar yarattı.

1544.Olan şeylerin pek çoğu o adete göre olagelir. Fakat bazı da olur ki kudret o adeti yırtar, kaldırır.

1545.Hoşluk ve tatlılıkla adet, yol yordam kodu ama sonra da o adeti, o yolu yordamı yırttı, adına mucize dediler.

1548.Sebebi yaratan Tanrı ne dilerse yapar. Mutlak olan kudret, sebepleri de yırtar, ortadan kaldırır.

1635.Şarap ırmağını, gamı defetmek, düşünceyi gidermek ve insana kuvvet ve cesaret vermek için üzümden akıttı.

2018.Ey hacamatçı, korkarım beni hacamat ederken Leyla’yı yaralarsın.

2019.Gönlü aydın olan akıllı kişi, bilir ki benimle Leyla arasında fark yoktur.

2035.Firavun, ben Tanrı’yım dedi, alçaldı. Mansur, ben Hakk’ım dedi kurtuldu.

2184.Aşk karşısında kıl kadar bile korku yoktur. Aşk mezhebinde herkes kurbandır.

2185.Aşk Tanrı sıfatıdır. Fakat korku şehvete kapılmış kulun sıfatıdır.

2186.Kur’an’da “Onlar Tanrı’yı severler “ sözünü okudun ya bu söz “Tanrı da onları sever” sözüne eşittir.

2187.Şu halde muhabbeti de Tanrı sıfatı bil, aşkı da. Azizim, korku Tanrı sıfatı olamaz.

2239.Tanrı şarabını içen arifler, sırları bilirler ama örterler.

2240.İşin sırlarını kime öğretirlerse ağzını mühürler, dikerler.

ALTINCI CİLT

224.Bütün alem, kendi ihtiyarından, kendi varlığından, sarhoşluk alemine kaçmaktadır.

225.Bu suretle herkes, şarap, çalgı gibi şeylere düşer de kendi aklından bir an olsun kurtulmaya çalışır.

232.Yok olmadıkça hiç kimseye ululuk tapısına varmaya yol yoktur.

233.Göklere yücelme nedir? Sır yokluk. Aşıkların yolu da yokluktur, dini de.

797.Tanrı’ya mensup ruh zindandan kurtuldu. Neden elbisemizi yırtalım, niçin elimizi ısırıp duralım?

822.Herkes yokluktan korkar, işte bütün alem bu yüzden yol sapıtmıştır. Halbuki yokluk asıl sığınılacak yerdir.

845.Tanrı için hizmette bulun. Halkın kabul etmesiyle, reddetmesiyle ne işin var senin?

1144.Birisi insanı nakışlarla bezenmiş balçıktan bir suret görür, öbürü ilim ve amelle dolu bir balçık.

1215.Neden çocuk dokuz ayda yaratılmakta? Çünkü padişahların adeti bir şeyi yavaşlıkla yapmaktır.

1228.İhtiyarlıkta Tanrı’m kafire bile hırs vermesin. Bu hırsı Tanrı kime verdiyse ne kötüdür o kul.

1522.Ey zülfikar, kendi varlığının, benliğinin başını kes. Kendinden geç, derviş gibi ol.

Kendinden geçtin, varlığını bıraktın mı ne yaparsan Tanrı yapar. “Sen atmadın, Tanrı attı” hükmüne girersin.

1536.Şeriat dirilerle zenginler içindir. Hiç mezardaki ölülere şeriat hükümleri tatbik edilir mi?

1537.Yoklukla kendilerinden geçmiş olanlar, o ölülerden yüz kat daha ölüdürler.

1538.Ölü bir kere ölmüş, bu alemden geçmiş gitmiştir. Halbuki sofiler yüz taraftan ölmüşlerdir.

1659.Gayb haberlerini dinleyen bir kulak olmasaydı hiçbir muştucu gökten vahiy getirmezdi.

1695.Tanrı her şeyi görür ama huyu örtmektir.

1973.Çünkü şeriat ya Tanrı ihsanına nail olmayı yahut Tanrı kahrından kurtulmayı arar.

1979.Aşıktan daha deli kimse yoktur. Akıl onun sevdasına karşı kördür, sağırdır.

1983.Ey aşk mezhebine giren, yüzünü kendine çevir. Sana meftun olan senden başkası değildir.

2002.Ney gibi iki ağzımız var. Bir ağız O’nun dudaklarında gizli.

2003.Öbür ağız size görünmede, feryat etmede, havaya bir hay huydur salmada.

2004.Fakat can gözü açık olan bilir ki bu baştan çıkan feryat o baştan da çıkmaktadır.

2005.Neyin bu feryadı, O’nun soluklarından, ruhun hay huyu, O’nun hay huylarındandır.

2006.Ney o’nun dudaklarıyla hemdem olmasaydı alemi şekerle doldurabilir miydi?

2017.Ateşli şarabı ver avucuma da ondan sonra benim sarhoşça debdebemi, azametimi seyret.

2041.Ehil olmayanlara sabretmek, ehil olanlara ciladır. Nerede bir gönül varsa sabırla cilalanır.

2344.Kardeş elini duadan ayırma, kabul edilmiş edilmemiş, bununla ne işin var senin?

2596.Adalet nedir? Bir şeyi layık olduğu yere koymak.

2597.Tanrı’nın yarattığı hiçbir şey abes değildir.Kızgınlık, hilim, öğüt, hile..hepsi doğrudur.

1669.Namaz ve yol gösteren ibadet beş vakit olarak farz edildi. Fakat aşıklar daima namazdadır.
3776.Senin senliğinden başka bir sen gizlidir. Bu varlıkla var olup kendini gören kişiye kurban olayım.

4421.Dünya mülkü, bedene tapanlara helaldir. Biz ise zevali dolmayan aşk saltanatına kurbanız.

4608.Ey temiz adam, bu yüzden Cehennem, aşıkın ateşinden ateşinden zayıflar söner.

4609.Cehennem der ki: Ey ulu er, çabuk geç, yoksa ateşinden ateşim sönecek.

Kaynak:

Mesnevi-Mevlana Celaleddin Rumi

Çeviri:Veled İzbudak

http://musikiyolu.blogspot.com

Sözver Kendine

2006-02-21T22:35:00.000+02:00

F.NIETZCHE

Öyle bir hayat yaşıyorum ki,
Cenneti de gördüm, cehennemi de.
Öyle bir aşk yaşadım ki,
Tutkuyu da gördüm, pes etmeyi de.
Bazıları seyrederken hayatı en önden,
Kendime bir sahne buldum oynadım.
Öyle bir rol vermişler ki,
Okudum okudum anlamadım.
Kendi kendime konuştum bazen evimde.
Hem kızdım hem güldüm halime
Sonra dedim ki ' söz ver kendine '
Denizleri seviyorsan, dalgaları da seveceksin.
Sevilmek istiyorsan, önce sevmeyi bileceksin.
Uçmayı seviyorsan, düşmeyi de bileceksin.
Korkarak yaşıyorsan, yalnızca hayatı seyredersin.
Öyle bir hayat yaşadım ki, son yolculukları erken tanıdım.
Öyle çok değerliymiş ki zaman,
Hep acele etmem bundandı.

http://musikiyolu.blogspot.com

Çığlık

2006-02-20T22:54:00.000+02:00

Ayşe YALOVA

Soğuk bir rüzgar dondurur tüm şehri,

Tüm dehlizler, köprü altları huzurla dolar,

Dinginleşir hayat.

Kar yağar toprağa, kardelenler açar.

Asiliktir bizi ayakta tutan, bilirsin.

Kaçıştır, yeni sığınaklarda boğulmak için.

Ve zaman kar sularıyla besler,

Derinlerde kalanları.

Soğuktur, üşürsün,

Ve belki özgürsün!

Guruba karşı bir dilek tut,

Bir umuda sarıl.

Güneşi ve rüzgarı dinle.

Ve unutma, bekle!

Aynada sadece bir akis kalır,

Ve bir çığlık geriye.

Söyle kime benziyor,

Söyle hangimize?

http://musikiyolu.blogspot.com

Aşk Üzerine Seçilmiş Sözler

2006-02-19T22:57:00.000+02:00

Berk-i hatif gibi bu kayd-ı sivadan güzer et;

Erişen har-ü hasse, ateş-i aşkı siper et.

***

Şöyle muhkem tutayım aşk ile yar eteğin:

Ya elim kat’edeler, ya keseler yar eteğin.

***

Yoluna canım feda etsem gerek, cana dedim;

Yüzüme bin hışm ile baktı, dedi: canın mı var?

***

Sakla sinende ger aşk mecazi ise de:

Ab-ı engür hum içre durarak bade olur.

***

Güzelsin kainatın bir kızı olmak ihtimalinden,

Ol sebepten seni sevdim, bıraktım kainatı.

***

Aşk anadan doğmadı, kimseye kul olmadı;

Hükmüne esir kıldı, cümle biliş ve yadı.

***

Ben fahreylerim ki bana aşk ehli desinler,

“Mekteb-i Uşşak”ın bu da bir taşı desinler.

***

Ehl-i aşk hergiz cihanda kimseye yar olmadı,

Meşrebine çün muvafık yar bulunmaz neylesin.

***

Gördüm kenar-ı nağmede namını didarımın,

Sürdüm anı bu dide-i giryanım üstüne,

Gördüm ki : eşk-i çeşmim ile kane gark olur,

Aldım gözümden anı kodum canım üstüne.

***

Bend-i zülfünden halas olsa düşer zincire dil,

Aşk azad eylemez ger yar azad etse de.

***

Ferman senin, husuli benden;

Can verme benim, kabulü senden.

***

Ballar balını buldum,

Kovanım yağma olsun.

***

Cebel-i Tur’a varanlar bulamaz nur orada,

Kande kim yar cemalin göresin, dur orada.

***

Aşk denizinden istediğin kadar su alabilirsin,

Fakat senin elindeki su kabın küçük ise kabahat denizde değildir.

***

Yar için ağyare minnet ettiğim kılma ayıp,

Bağıban bir gül için bin hare hizmet eyler.

***

Gel, gel beru ki: Savm-ü salatın kazası var,

Sensiz geçen zaman-ı hayatın kazası yok.

***

Fırsatı fevt etme zinhar: Sür safasın dilberin,

Çün olur savmın kazası, yok kazası dilberin.

***

Gelse celalinden cefa, yahut cemalinden vefa,

İkisi de cana safa, kahrın da hoş, lütfun da hoş.

Gerek ağlat, gerek güldür, gerek dirgör, gerek öldür,

Bu aşık hep sana kuldur, kahrın da hoş, lütfun da hoş.

***

Eski libas gibi aşıkın gönlü,

Söküldükten sonra dikilmez imiş.

Aşkın iğnesi ile dikilen dikiş,

Kıyamete kadar sökülmez imiş.

***

Aşkınla senin can verenin makberesinde;

Otlar ki biter, her biri bin derde devadır.

***

Her ferde nasip olmaz, bu neş’e bulanındır,

Aşıkta keder neyler, gam halk-ı cihanındır.

***

Aşk imiş her ne var âlemde,
İlim bir kıl-u kal imiş ancak.

***

Bütün sufilerde aşkın ve cezbenin mühim mevkii vardır.

Onlarca aşk ikiye ayrılır: 1-Geçici aşk. 2-Gerçek aşk.

Geçici aşk, muayyen birisine duyulan sevgidir. Bu da sufilerce makbuldür. Çünkü seven kişi sevdiğine karşı sevgisi nispetinde kayıtlardan geçer,

böylece hürriyete alışır. Geçici aşk bu yüzden gerçek aşka köprü vazifesi görür.

Gerçek aşk, insan-ı kamili sevmekle başlar ve insanda cezbeyi meydana getirir.

Cezbe salikin bütün varlığını yakar eritir.

*Ali Sarıgül tarafından Dr. Emin Kılıç Kale’nin notlarından derlenmiştir.

http://musikiyolu.blogspot.com

Nay

2006-02-18T23:04:00.000+02:00

Yaman Dede

İçi boş, benzi soluk, aşk olmuş ona maya,

Derd-i hicran ile inler eder ah Leyla'ya.

Arzeder hıçkırarak derdini hep Mevlaya,

Bak neler söyletiyor Hazreti Mevla naya.

Bu cihanın ötesinden geliyor nağmeleri,

Kanatır dem çekerek sineyi, hatta ciğeri,

Erişir mi buna kudret, buna insan hüneri ?

Bak neler söyletiyor Hazreti Mevla naya.

Bu ne aşkın, bu ne derdin, bu ne mestin sesidir,

Bu ne tizin, bu ne evcin, bu ne pesin sesidir,

Ta ezelden geliyor bezm-i elestin sesidir,

Bak neler söyletiyor Hazreti Mevla naya.

Arşa çıktıkça bu ses sanki felekler tutuşur,

Melekutun tabakatında melekler tutuşur,

Yayılır nağmesi afaka yürekler tutuşur,

Bak neler söyletiyor Hazreti Mevla naya.

Bu yüce nağme nedir, ah-ı mealin mi senin?

Nefesin mi, ya sesin mi, ya cemalin mi senin?

İnleten nayı fırakın mı, visalin mi senin?

Bak neler söyletiyor Hazreti Mevla naya.

Onu almaz ne bu dünya, ne semalar ne o nur,

Nayın esrarına sinmiş bu ne hikmet, konuşur.

Neye hicran ile inler bu ne matem, bu ne sur,

Bak neler söyletiyor Hazreti Mevlana'ya.

http://musikiyolu.blogspot.com.com

Ney

2006-02-17T10:20:00.000+02:00

Muhsin DEMİREL

Kadem kadem zamanın rahmani bir deminden

Yaralı bir kamışın bitmeyen eleminden

Dönerek çıkmada feryad eden nağmeler...

Ah eder inler susar titreyip devam eder.

Tükenirse bir fasıl girer bir başkasına

Sanki ilaç olur ruhların yarasına...

Evet nayın sesidir bu içli ve yanık ses

Lâhuti âlemlere yükseliyor her nefes

Ve ince bükülüşler içinde perde perde

Yükseliyor semâya birleşip ebedlerle.

Sindirmeliyiz her nağmeyi çünki bizim

Altın bir tuğrası medeniyetimizin.

Lahuti: Sır alemi, ruhlar alemine mensup olan.

http://musikiyolu.blogspot.com

Hacı Emin Dede

2006-02-16T10:25:00.000+02:00

Savaş Barkçın

Ahmed Hamdi’den duydum ilkin adını

Huzur veren, huzurda duran yâdını.

Mücessem bir medeniyet, bir ruh levendi

Kendi olmuş sadâsı, sadâsı olmuş kendi.

Selefin şâhıdır bugün çoğu adını bilmese de

Nevâda doğmuş büyümüş Hacı Emin Dede

Elinde kâh kamış, kâh ney, meşkmiş mesleği

Duaya dururmuş, gönlüymüş yazdığı, üflediği.

Duyup da demeyiniz:”İşte o da bir bestekâr”

O ne bestekâr ne güftekâr, o nay-ı zülfükâr.

Bir makam, bir âyin, bir levha, bir celi ta’lik

Emin Dede eseriyle o esrarlı âleme malik.

Garip, yâdetmek şimdi şu câhile düştü ya

Deme “neyden ne çıkar, ney üfler mi evliya”!

Gel , el pençe divan dur, destur al,edeple dinle

Bir Emin Dede değil, bütün dedegân demde.

(Ankara, 14 Haziran 2001)

http://musikiyolu.blogspot.com

Geçer

2006-02-15T10:28:00.000+02:00

Neyzen Tevfik

Istırabın sonu yok sanma,bu alem de geçer.

Ömr-ü fani gibidir, gün de geçer, dem de geçer.

Gam karar eyleyemez hânde-i hurrem de geçer.

Devr-i şâdi de geçer, gusss-i matem de geçer.

Gece gündüz yok olur, ân-ı dem âdem de geçer.

Bu tecelli-i hayat aşk ile büktü belimi.

Çağlayan göz yaşı mı, yoksa bir hicran seli mi?

İnleyen saz-ı kazânın acaba bam teli mi?

Çevrilir dest-i kaderle bu şu!nun filimi.

Ney susar, mey dökülür, gulgule-i cem de geçer.

İbret aldın okudunsa şu yaman dünyadan.

Nefsini kurtara gör masyâd-ı mâfihâdan.

Niyyet-i hlkâtı bu aşk-ı cihan arâdan,

Önü yoktan sonu boktan, bu kuru da’vadan,

Utanır gayret-i gufranla cehennem de geçer.

Ne şariat, ne tariykat ne hakiykat, ne türe,

Süremez hükmünü bunlar yaşadıkça bu küre.

Cahilin korku kokan defterini Tanrı düre!

Ma’rifet mahkemesinde verilen hükme göre,

Cennet iflas eder, efsane-i adem de geçer.

Seseri Neyzen’in aşkınla kulak ver sözüne,

Girmemiştir bu avâlim, bu bedyi gözüne.

Cehlinin kudreti baktırmadı kendi özüne.

Pir olur sâkiy-i gül çehre bakılmaz yüzüne,

Hâk olur pîr-i mugan, sohbet-i hem dem de geçer.

(İstanbul-Fetih 11 Birincikânun 1943)

http://musikiyolu.sitemynet.blogspot.com

Eski Musikimiz

2006-02-14T10:31:00.000+02:00

Yahya Kemal Beyatlı

Çok insan anlayamaz eski musikimizden

Ve ondan anlamayan bir şey anlamaz bizden.

Açar bir altın anahtarla ruh ufuklarını,

Hemen yayılmaya başlar sadâ ve ruh akını.

Ve seslenir büyük Itri, semâyı örten ruh,

Peşinden dalgalanır bestesiyle Seyyid Nuh.

O mutlu devrede Itri'ye en yakın bir dost,

Işıklı danteleler bestekarı Hafız Post...

Bu neslin ortada dahicedir başardığı iş,

Vatan nasıl karışır musikiyle göstermiş.

Bu yaz kemençeyi bir dinledinse Kanlıca'da,

Baharda bir gece tamburu dinle Çamlıca'da.

Bu sazların duyulur her telinde vatan,

Sihirli bir rüzgar eser daima bu topraktan...

Evet, bu eski nesil şerefli bir âlem açar,

Duyuşta ince zamanlardan inkıraza kadar.

Yüz elli yıl, sıra dağlar birer birer yükselir

Ve akıbet Dede'nin anlı şanlı devri gelir.

Bu musikiyi O, son kudretiyle parlattı;

Ölünce, ülkede bir muhteşem güneş battı.

http://musikiyolu.blogspot.com

Eski Bir Yazıttan

2006-02-13T10:41:00.000+02:00

Gürültü , patırtının ortasında sükunetle dolaş;

sessizliğin ortasında huzur bulunduğunu unutma.

Başka türlü davranmak gerekmedikçe herkesle dost olmaya çalış.

Ama kimseye teslim olma.

Telaşsız açık seçik konuş. Başkalarına da kulak ver.

Aptal ve cahil oldukları zaman bile dinle onları;

çünkü dünyada herkesin bir hikayesi vardır.

Yalnız planların değil başarılarının da tadını çıkarmaya çalış.

Ne kadar küçük olursa olsun işinle ilgilen;

hayattaki dayanağın odur.

Sevmediğin zaman sever gibi yapma.

Aşka burun kıvırma sakın; o çöl ortasında çimenli bir yerdir.

Yılların geçmesine öfkelenme.

Gençliğe yakışan şeyleri, gülümseyerek teslim et geçmişe.

Ara sıra isyana yönelecek gibi olsan bile ,

hatırla ki kainatı yargılamak imkansızdır.

Onun için kavgalarını sürdürürken bile kendi kendinle barış içinde ol.

Görmeye çalış ki bütün pisliğine ve kalleşliğine rağmen,

Dünya yine de güzeldir.

http://musikiyolu.sitemynet.blogspot.com

Sığınak

2006-02-12T10:46:00.000+02:00

Buddha

Korkup gittiğin dağ, orman,mağara;

Istıraptan kurtaracak sığınak değil ki.

Ananı babanı, kendine sığınak yapma;

Ölüme karşı onların sığınağı yok ki.

Bedenini kendine sığınak yapma;

Hastalanır, ihtiyarlar, ölür ve çürür.

Aklını kendine sığınak yapma;

Yanılır, yorulur, kederlenir, oynak ve tembeldir.

Gerçek Varlığını kendine sığınak yap.

Ölümsüzdür, hastalanmaz, yaralanmaz ve bilgedir.

http://musikiyolu.blogspot.com

Sen ve Ben

2006-02-11T10:51:00.000+02:00

Mevlana Celaleddin Rumi

Senin Tatlı Ruhun ile bu benim ruhum

Su ile şarap gibi karıştılar.

Kim şarap ile suyu ayırabilir,

Ya da birleştiğimizde benle Seni?

Benim daha büyük kendim olmuşsun;

Küçük sınırlar artık beni tutamaz.

Varlığımı üzerine giyindin,

Ya şimdi ben seninkini giymeyecek miyim?

Bana sonsuza dek söz verdin

Gün gelip benim Seni bileceğime.

Sevgin içime işledikçe işledi,

Heyecanı kemiklerimi ve sinirlerimi birbirine doladı.

Dudaklarının arasına koyduğun bir Neyim;

Bir udum, Göğsüne yaslı

İçimin derinliklerinde nefes al ki ses çıkarabileyim

Tellerimi çal, o zaman göz yaşlarım parlayacak.*

*Hastie çevirisinden s.10

http://musikiyolu.blogspot.com

Varolmayış

2006-02-10T10:54:00.000+02:00

Mevlana Celaleddin Rumi

Bir mineralken öldüm ve bitki oldum.

Bir bitkiyken öldüm ve bir hayvana yükseldim.

Bir hayvanken öldüm ve insan oldum.

Öyleyse niçin ölmekle eksileceğimden korkayım?

Bir kez daha , bu kez insan olarak öleceğim,

Kutsanmış meleklerle gökyüzünde süzülmek için;

Ama meleklikten de öte geçmeliyim.

Çünkü Tanrı’dan başka her şey yok olur.

Melek ruhumu kurban ettiğim zaman,

Hiçbir zihnin düşünemeyeceği bir şey olacağım.

Ah, bırak varolmayayım ! Çünkü varolmayış

‘Ona geri döneceğimizi’ gösteriyor. *

*Mesnevi’den

http://musikiyolu.blogspot.com

Yalnız Kuş

2006-02-09T10:57:00.000+02:00

San Juan De La Cruz

Yalnız bir kuşun beş koşulu vardır:

Birincisi en yüksek noktaya uçar;

İkincisi arkadaşlık aramaz;

Hatta kendi cinsinin arkadaşlığını bile.

Üçüncüsü gagasını göklere çevirir;

Dördüncüsü belli bir rengi yoktur;

Beşincisi yavaş yavaş şarkı söyler.

Çeviri: Nur Yener

http://musikiyolu.blogspot.com

Anlar Bizi

2006-02-06T11:03:00.000+02:00

Niyazi MISRİ

Hamr-ı ruy-ı yar ile sekran olan anlar bizi

Katresin bahr eyleyüp umman olan anlar bizi

Cahil anlamaz zev’il-irfan olan anlar bizi

Vakıf-ı esrar olup hayran olan anlar bizi

Anlamaz hayvan olan insan olan anlar bizi

Halkın artık eksiğini gördüğümüz yoktur bizim

Kimseye tan etmeğe hiç dilimiz yoktur bizim

La-mekandan gelmişiz biz ilimiz yoktur bizim

Bu fena gülzara asla meylimiz yoktur bizim

Her seher bülbül gibi nalan olan anlar bizi

Sırr-ı vasl-ı yari yol azanlara açılmayız

Biz hakikat şemsiyiz revzenlere açılmayız

Biz rical esrarını şol zenlere açılmayız

Zahid-i leffaf olan reh-zenlere açılmayız

Açılıp güller gibi handan olan anlar bizi

Sanmayın zahid gibi havf u reca abdalıyız

Geçmişiz ondan veli bezm-i lika abdalıyız

Tekye-i iklim-i lahutta beka abdalıyız

Baş açık yalın ayak rah-ı fena abdalıyız

Ref edip ten cübbesin üryan olan anlar bizi

Mısriya şehr-i fenaya uğradı ruhum bu gün

Şems-i ruy-ı yar ile bedr oldu çün mahım bu gün

Kuluna rahm eyleyip kıldı nazar şahım bu gün

Lii-maallah sırrına mahremdir İbrahim bu gün

Ol saray-ı vahdete mihman olan anlar bizi.

Sözcükler:

Hamr-ı ruy-ı yar: Sevgilinin sarhoş edici yüzü.

Sekran: Sarhoş.

Katre: Damla.

Bahr: Deniz.

Umman: Deniz.

Zev’il irfan: Her şeyin geçici olduğunu bilen.

Vakıf-ı esrar: Sırları bilen.

Tan: Kötü söz.

La mekan: Yeri yurdu olmayan.

Fena: Geçici.

Gülzar: Gül bahçesi.

Nalan: İnleyen sızlayan.

Sırr-ı vasl-ı yar: Yare kavuşma sırrı.

Şems: Güneş.

Revzen: Pencere.

Rical: Erkekler.

Zen: Kadınlar.

Zahid-i leffaf: Çok konuşup çan sıkan sofu.

Reh-zenlere: Yol kesen, haydut.

Handan: Gülen,güler yüzlü.

Zahid: Tutucu dindar.

Havf u reca: Umut ve umutsuzluk.

Abdal: Ahmak, saf dil. Derviş.

Bezm-i lika: Kavuşanların meclisi.

Tekye-i iklim-i lahut:Tekkenin ilahi atmosferi.

Beka: Ebedi.

Rah-ı fena: Varlıktan vazgeçme yolu.

Ref: Kaldırma, vazgeçme.

Üryan: Çıplak.

Şems-i ruy-ı yar: Sevgilinin aydınlık, nurlu yüzü.

Bedr: Dolunay.

Mah: Ay.

Rahm eylemek: Rahmet etmek.

Nazar: Bakma.

Saray-ı vahdet: Cennet.

Mihman: Misafir.

http://musikiyolu.blogspot.com

Bakıp Cemal-i Yare

2006-02-05T11:02:00.000+02:00

Niyazi MISRİ

Bakıp cemal-i yare,

Çağırıram dost, dost.

Dil oldu pare pare,

Çağırıram dost, dost.

Mescidi meyhanede,

Hanede viranede,

Kabe’de puthanede,

Çağırıram dost, dost.

Geldim Cihane garip.

Oldum güle andelip.

Her dem ciğerler delip,

Çağırıram dost, dost.

Geldim o dost ilinden,

Koka koka gülünden.

Niyazi’nin dilinden,

Çağırıram dost, dost.

http://musikiyolu.blogspot.com

Derviş ve Asi Ruhlu Kardelen

2006-02-01T11:17:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Çok uzaklarda,

zirveleri bulutlarla öpüşen Mavi Dağlar’ın karla kaplı dik yamaçlarında,

Güneşi, geceyi ve rüzgarları çok seven,

mavi gökyüzünün yücelerinde, rüzgarlarla yarışan kartallar kadar özgür,

asi bir Kardelen yaşardı.

Bütün dağ çiçekleri, bütün hayvanlar ve Mavi Dağ Gölü,

Bu asi Kardelen’i çok severdi.

Kardelen halinden memnun, mutlu ve dingindi.

Olup bitenlere fazla kafa yormaz,

yalnızca kulağına bir yerlerden çalınmış olan Aşk denilen bir sözcük üzerinde düşünürdü zaman zaman.

Bir gece, Mavi Dağlar’ın dik yamaçlarına sisler çökmüşken,

gecenin lacivert koynundan gelen bir ses duydu.

Bu ses, o güne değin duymadığı bir sesti ve insanın yüreğini ayaklandıracak,

ve hüzünle ağlatacak kadar güzeldi.

Asi Kardelen kendi kendine sordu: "Aşk denilen şey bu ses olmasın?”

O günden sonra Kardelen'in huzuru kaçtı,

ve aşk sandığı o güzel sesi yeniden duyabilmek için geceleri dinler oldu.

Aradan günler geçti.

Bir gün Mavi Dağlar’ın dik yamaçlarından bir çığdır koptu.

Asi Kardelen'i köklerinden sökerek Mavi Dağ Gölü’nün berrak sularına fırlattı.

Kardelen, Mavi Dağ Gölü Sazanları’nın göz yaşları arasında gölün beyaz pırıltılı kumlarına cansız gömüldü.

Bütün hayvanlar ve dağ çiçekleri Asi Kardelen’i yitirmenin acısı ile göz yaşı döktü.

Onların göz yaşları Mavi Dağ Gölü’nün berrak sularına karıştı.

Mekanı dağlar olan ve o sırada oradan geçmekte olan bir Derviş,

hayvanların ve dağ çiçeklerinin ağıtını duydu.

"Dostlar görüyorum ki yastasınız, acınızın sebebi nedir?

Söyleyin ki ben de göz yaşlarımla acınıza katılayım" dedi.

Kardelen'in dostları olanları anlattılar.

Mavi Dağ Gölü dile gelip:

"Bütün sularım göz yaşı olup aksa yine de acımız dinmez Ey Derviş Baba" dedi.

Derviş gülümsedi.

Eğilip, Dağ Sazanları’nın başında bekleştikleri Kardelen’i sulardan çıkardı.

Sonra elleriyle ısıttı ve getirip sevgiyle dolup taşan yüreğinin üzerine koydu onu.

Sonra Derviş bir taşın üzerine oturdu.

Sonra sırtında taşıdığı uzun bir kılıftan, kamıştan yapılmış bir flüt çıkardı.

Flütün hüzünlü sesi, acıyla dolu yaslı varlıkların yüreklerini yangın yerine çevirdi.

Güneş başını beyaz bulutların arasından çıkarıp Kardelen'in cansız bedenini ısıttı.

Derviş'in yüreğinden taşan sevgi seli Kardelen'in bedenine yürüdü.

Asi Kardelen uzun bir uykudan uyanırcasına,

Dostlarının şaşkın bakışları arasında gözlerini açtı.

Aylar önce, sisli bir gecede duyduğu sihirli sesi hemen tanıdı.

Bu Derviş'in flütünden gelen sesti.

Beyaz taç yapraklarını uzatıp Derviş’in yüreğini ve dingin yüzünü okşadı.

Ve ona AŞKZEN dedi.

http://musikiyolu.blogspot.com

Dervişe ve Karlı Doruktaki Neyzen

2006-01-31T11:09:00.000+02:00

Ali SARIGÜL

Dünyanın ve zamanın sonundaki, karlı bir dağın doruğunda,

İnsandan ve Tanrı'dan uzak, yalnız bir Neyzen yaşardı.

Neyini üfledi yıllarca, acı bir ağıt gibi, en pes perdeden,

İşitmedi onu ne bir insan, ne Tanrı.

Dağ çiçekleri; boynu bükük beyaz kardelenler, sarı çiğdemler,

Ve durgun mavi gölün kıyısındaki altın taç yapraklı nergisler,

Ve diğer mahlukat, börtü böcek,

Ve beyaz kanatlı turnalar ve tüm kar kuşları,

Dinlediler en pes perdeden yıllarca Neyzen'in ağıtını.

Yangın yerine dönen yürekleri üşüdü ve büzüldü acıyla.

Günlerden bir gün, yolu karlı doruktan geçen bir dervişe,

Duydu en pes perdeden ağlayan Neyzen'in ağıtını.

Ve bu yürek katili ağıtı ilk duyan insan olarak birden,

Çöktü, sonsuz beyaz karların üzerine, vurulmuş gibi yüreğinden.

Dinledi bu sonsuz ağıtı, huşu içinde dervişe,

Saf yüreğine beyaz, soğuk bir ateş düştü önce,

Sonra, sarı ve sıcak bir yangın sardı yüreğini ve tüm bedenini,

Tanıdı yıllardır, karlı doruklarda ve sonsuz yaylalarda aradığı sesi .

Doğrularak heyecanla yerinden,

Yürüdü karlı doruktan gelen sese doğru.

Hiç bir insanın ve Tanrı'nın, ağıtına yanıt vermediği Neyzen,

Dayamıştı sırtını zaman kadar yaşlı granit bir kayaya,

Diz çöktü Neyzen'in dizlerinin dibine dervişe,

Uzattı beyaz bir turna kanadı gibi ince uzun parmaklı ellerini,

Koyu karanlık ve tanımsız bir yalnızlıktaki Neyzen'in yüreğine.

Neyzen, hemen tanıdı, serin rüzgarlar gibi geleni,

Sildi gözyaşlarını, gözlerindeki hüznü ve yüreğindeki kederi,

Okşadı güzel yüzünü ve saf yüreğini dervişenin,

Ve güzel yüzlü dervişeye AŞKCAN adını verdi.

http://musikiyolu.blogspot.com

Ölüm Manifastosu

2006-01-30T11:21:00.000+02:00

L.Tolstoy

"Her nefis ölümü tadacaktır" dercesine bakıyordu gözleri gözlerime.

Ve gözlerimle gözlerine “Konuş” dedim; “Benimle”.

Şöyle başladı söze : “Gözleriyle görmeyenin kulaklarını da mühürler Tanrı.”

Ve dedi; “En kof ceviz bile kırılmak ister. Olgun yemişler tutunamaz ağaca. Öyleyse kabuğum kırılacak diye hayıflanmamalıdır insan .Toprağa düşmemek için çırpınmamalıdır meyve . Düşün ! Bir şeyin geldiği yere dönmesi kadar sevindirici ne olabilir. Tohumun ağaca, ağacın tohuma dönüşümünden başka bir şey değildir hayat. Yani ölüm .Fakat insanlar ölüyü kefenledikleri gibi ölümü de kefenlemişlerdir. Ve kefenlenen her şey öldürücüdür. İnsana düşen, tüm libaslarından soyup öylece seyretmektir ölümü. Yani hayatı... Herkesin ağzında gevelediği ; "ya öl, ya ol" diye bir söz vardır. Oysa kimse bilmez olmakla ölmenin aynı şey olduğunu. Ölümle savaşmak öldürür hayatı. Çünkü bu hayatla savaşmak demektir. İşte gerçek ölüm budur. Bu hakikati anlamayan kimse, yaşamı ölümle, ölümü de yaşamla kirletir. Böylece bulandırır suyunu ve su içilmez hale gelir.”

http://musikiyolu.blogspot.com

Konfüçyüz ve Musiki

2006-01-29T21:14:00.000+02:00

Dünya Edebiyatından Seçmeler

BÜYÜK BİLGİ*

MÜZİK HAKKINDA NOTLAR

(Konfüçyüz felsefesine ait metinler) adlı,

Kitaptan Seçmeler:

Müzik Hakkında Notlar

(Yüeh-chi)

Birinci Bölüm:

Sayfa 29:

Bütün sesler dimağdan çıkar. Dimağın çalışması dış etkilerle olur. Dış etkiler vasıtasıyla meydana gelen hareketler ses halinde şekillendirilir. Bu seslerin birbirine etkisinden bir takım değişiklikler husule gelir. Bu değişikliklere ton denir. Bu tonlar insana neşe verir.

Müzik tonların bir verimidir. Çıkağı dış şeylerin dimağa olan etkisidir. Dimağ kederle harekete geldiği zaman sesler kesin ve sönücüdür. Neşeli sesler ince ve yavaştır. Sevinç dolu sesler, yüksek ve sonra dağılıcıdır. Hiddetli sesler, korkunç ve kabadır. Sevgi gösteren sesler, yumuşak ve ahenklidir.

...

Sayfa 30:

Bütün sesler dimağdan çıkar. Müzik de onların farkları ve uygunlukları arasında bir geçittir. Sesi bilip de ahengi bilmeyenler kuşlar ve hayvanlardır. Tonu bilip de müzikten anlamayanlar insanlardır. Müziği yalnız büyük insanlar bilirler.

...

Sayfa 32:

Müzik içten merasimler dıştan gelir. Müzik içten gelmekle sükuneti sağlar.

...

En yüksek derecedeki müzikle gök ve toprak arasında aynı ahenk vardır... Aydınlıkta müzik ve merasimler, karanlıkta ise şeytanlar vardır. Bunlar böyle olunca bütün dünyada karşılıklı sevgi ve saygı vardır.

... Müzik parçalarının üslubu başkadır. Fakat onların anlattıkları sevgi duyguları aynıdır.

Sayfa 33:

Müzik gökle toprak arasında bir ahenktir...Bu ahenk bütün varlıkların cinsini değiştirir... Müzik gökten meydana gelir.

Bağlılık müziğin temelidir. Neşe ve memnuniyet ise müziğin memurlarıdır.

...

...Müziğin en yüksek derecesinde keder görülür...Keder vermeyen müzik ...bence yalnız mukaddes insanların işidir.

Sayfa 34:

...Her şey ilkbaharda meydana gelir, yazın büyür, bu lütuftur(jen). Sonbaharda toplanır ve kışın saklanır, bu doğruluktur. Lütuf müziğe , doğruluk da merasimlere yakındır.

Müzik ahenkle süslenir, iyi ruhları yönetir ve gökle uygunluğu vardır.

İkinci Bölüm:

Sayfa 36:

Müzik mukaddes insanlara neşe verir. Ve insanların kalplerini iyileştiren bir şeydir. İnsanlardaki derin etkiyi değiştirmesi dolayıcı ile eski krallar onu bir ders olarak gösterdiler.

...

Toprak bozulduğu zaman üzerindeki otlar büyümez. Sular durgun olunca balıklar ve kaplumbağalar yaşayamaz. Hava yok olduğu zaman varlıklar mevcut olamaz. Dünyada karışıklık olduğu zaman merasimler bırakılır ve müzik bozulur.

Sayfa 37:

Böyle olunca, tonlar keder vericidir. Fakat şiddetli değildir. Neşelidir fakat sakin değildir. Kayıtsız bir durumda onun bozulması kolaydır. Yok olmaya yüz tutarsa esasını kaybeder. Sonra bu müzik çok yapılırsa fenalıklar kendini gösterir. Fakat azaltılan bir müzik da insanları fazla arzulu yapar. Onun dayanışında bir azalma, ahenkli olan faziletinde bir çürüme vardır. Bundan dolayı büyük insanlar onlardan nefret eder.

Bütün fena notalar insana tesir eder ve bozuk bir hava yaratır. İyi notalar insana tesir eder ve iyi bir hava yaratır. Bu iyi havanın şekillendirilmesinden ahenkli bir müzik meydana gelir. Karşılıklı şarkı söylemenin ve eğlenmenin birbirine bir etkisi vardır.

Bundan dolayı krallar , kendi iradelerini ahenkleştirmek için duygularına karşı gelirler. Kendi hareketlerini etkisiz bir hale koymak için başkalarının hareketleriyle mukayese ederler. Fena ve karışıklık yapan notalar aklı koruyamazlar. Bozuk bir müzik...dimağı çalıştırmaz.

...

Böylece sık ve parlak notalar göğü, geniş ve büyük notalar toprağı temsil ederler.

Sayfa 38:

Böylece müzik yapıldığı zaman insani münasebetler saf olur, gözler parlak , kulaklar keskin olur. Kanın hareketi sakindir. Adetler değişir ve dünyada her şey sükunette olur.

Müzik demek neşe demektir. Büyük bir insan onun yolunu elde ettiği zaman memnundur. Basit bir insan da kendi istediği yolu elde ettiği zaman memnundur. İstenilen şeyler doğrulukla düzenlenirse neşe olur, karışıklıklar çıkmaz. İstekler doğruluk unutularak yapılırsa karışıklıklar çıkar. Neşe olmaz.

Bunun içindir ki yüksek insanlar iradelerini ahenkleştirmek için iyi duygulara dönerler. Bilgilerini eksiksiz hale getirmek için müzik bilgilerini genişletirler. Müzik yapıldığı zaman insanlar ona doğru giderlerse , ancak o zaman fazilet yolunu görebilirler.

Fazilet insan yaratılışının bir temelidir. Müzik ise faziletin bir süsüdür. Maden, taş ipek, bambu müzik aletleridir. Şiir arzuların bir ifadesidir. Şarkılar onun notasıdır. Danslar şekilleridir. Bu üçü dimağdan çıkar. Bundan sonra onları müzik takip eder.

Böylece duygular derinleşirse kültür olgunlaşır. Kuvvet fazlalaşırsa onun değişimi ruhanidir. Ahenkli bir uygunluk içte toplanır, fakat onun verimi dışta belli olur. Bunu için müzik aldatıcı bir şey olarak görülmez.

...Müzik sona erdiği zaman fazilet yükseğe erişmiş bulunur. Büyük adamlar onu sevgi ile iyiliğe doğru götürürler. Basit insanlar da onda kendi yanlışlarını görürler(duyarlar). Böylece “insanların yetişmesinde en büyük amil müziktir” denir.

Sayfa 39:

Müzik...insanı kendine doğru götürür. Müzik meydana getirdiği şeyde neşe yaratır...Müzik fazileti gösterir.

Üçüncü Bölüm:

Sayfa 39:

Müzik duyguların değişmemesidir... Müzik aynı olan şeyleri bir araya toplar.

Temeli aramak ve değişikliği bilmek bir müzik olayıdır.

Sayfa 43:

Konfüçyüz dedi ki : “Oturunuz size anlatacağım. Müzik eksiksiz olan şeyleri gösterir.”

Sayfa 44:

Yüksek bir insan der ki: “Merasim ve müzik asla bırakılmamalıdır. Bir kimse müziği elde ederse, kalbini düzeltir. Temiz, nazik, inançlı bir kalp kendiliğinden gelişir. Bunların kolayca gelişmesinden neşe meydana gelir. Neşe sükuneti yaratır, sükunet devamlılığı doğurur. Bu devamlılık gökselliği yaratır. Göksel olma ruhani olmayı yaratır. Göksel olan konuşmadan inanır. Ruhani olan korkmadan kuvvetlenir. Müziğe sahip olmakla, kalbini ıslah eder...Eğer kalbin içinde ahenk ve müzik olmazsa, o zaman içe hile, yalancılık girer.

Böylece, içte bir hareket uyandıran müziktir...Müzik en yüksek derecede ahenk...yaratır.”

Sayfa 45.

Müzik neşe yaratır, insanlar ondan kendini kurtaramazlar. Müzik seslerden meydana gelir ve hareketlerde şekillendirilir. Sükunet insanların bir prensibidir. Bu sesler ve hareketler sükûnette olan tabiatın değişiklikleridir. Bunlar müzikte gelişirler. Bundan dolayı insanlar müziksiz duramazlar.

Sayfa 46:

Böylece müzik, gök ve yerin tabii bir vergisidir. İnsan tabiatını uygun hale getiren bir unsurdur. İnsanlar ondan kendilerini kurtaramazlar.

* Dünya Edebiyatından Seçmeler

BÜYÜK BİLGİ

MÜZİK HAKKINDA NOTLAR

Konfüçyüz felsefesine ait metinler)

Çeviren: Dr. Muhaddere N. ÖZERDİM

Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları

Yayın yılı: 1998

Derleyen: Ali Sarıgül

http://musikiyolu.blogspot.com